Het Zorgpad Stervensfase: klaar voor een nieuwe impuls

Goede zorg in de laatste dagen en uren van het leven vraagt om tijdige herkenning dat de stervensfase is begonnen, goede communicatie en regelmatige beoordeling van het comfort van de patiënt. Het Zorgpad Stervensfase ondersteunt zorgverleners hierbij. Het Zorgpad helpt bij het markeren van de stervensfase, het signaleren en behandelen van symptomen en bij het voeren van gesprekken met patiënten en hun naasten.

Goede zorg gaat ook over wat voor iemand belangrijk is in deze laatste fase. Welke wensen en behoeften heeft een patiënt? En wat hebben naasten nodig? Het Zorgpad kan zorgverleners ondersteunen om deze onderwerpen tijdig bespreekbaar te maken.

Ondanks de bewezen positieve effecten lijkt het gebruik van het Zorgpad de afgelopen jaren te stagneren, en dat roept vragen op. Tegen welke uitdagingen lopen zorgverleners en organisaties aan bij het gebruik van het Zorgpad? Wat is er nodig om het Zorgpad duurzaam onderdeel te maken van de dagelijkse zorgpraktijk? Met ons IMPULS-project willen we antwoorden vinden op deze vragen.

In een eerdere enquête onder zorgverleners, uitgevoerd in het Consortium Palliatieve Zorg Zuid-West Nederland, werden voordelen van het Zorgpad benadrukt, zoals een verhoging van de kwaliteit van sterven en de ondersteuning bij een betere markering van de stervensfase. Tegelijkertijd gaven zorgverleners aan dat gebruik van het Zorgpad soms als arbeidsintensief wordt ervaren en dat het niet altijd makkelijk is om collega's te overtuigen van de meerwaarde. In gesprekken met zorgverleners merken we dat het Zorgpad nog altijd veel waardering krijgt, maar dat implementatie in de praktijk niet vanzelfsprekend is.

We onderzoeken wat nodig is om het Zorgpad duurzaam te implementeren in verschillende settings. In de eerste fase brengen we de huidige situatie in kaart. We bekijken patiëntendossiers, nemen vragenlijsten af en gaan in gesprek met zorgverleners. Zo krijgen we inzicht in hoe zorg in de stervensfase momenteel wordt geboden, geregistreerd én ervaren. Ook onderzoeken we welke knelpunten en kansen zorgverleners ervaren.

Wat in een hospice werkt, hoeft niet automatisch goed te werken in een ziekenhuis. Daarom richten we het onderzoek op 4 verschillende typen zorgorganisaties: het hospice, het verpleeghuis, het ziekenhuis en de thuiszorg. Samen met lokale sleutelpersonen en zorgprofessionals uit de deelnemende afdelingen, stellen we implementatieplannen op aan de hand van de knelpunten die in de eerste fase naar voren zijn gekomen. Na ruim een jaar na de implementatie voeren we opnieuw dossieronderzoek, vragenlijsten en interviews uit. Op die manier krijgen we inzicht in wat het effect is geweest van de implementatie van het Zorgpad, en leren we welke implementatiestrategieën werken in verschillende zorgomgevingen.

Het project wordt uitgevoerd door een projectgroep met vertegenwoordigers van het Erasmus MC, Amsterdam UMC, Stichting PZNL en Patiëntenfederatie Nederland. De verschillende ervaringen met de ontwikkeling, implementatie en wetenschappelijke onderbouwing van het Zorgpad, gecombineerd met het patiëntenperspectief, helpen ons om het onderzoek en de resultaten goed aan te laten sluiten bij de praktijk. 

We willen de implementatie van het Zorgpad Stervensfase een nieuwe impuls geven. Naast het in kaart brengen van bevorderende en belemmerende factoren, maken we een overzicht van implementatiestrategieën die helpen om knelpunten bij implementatie op te lossen. Daarnaast onderzoeken we of bestaande implementatiematerialen kunnen worden verbeterd. Op basis van de resultaten van het onderzoek werken we samen met een klankbordgroep en stakeholders uit verschillende organisaties aan concrete aanbevelingen en een aangescherpt plan voor de implementatie van het Zorgpad Stervensfase in Nederland, als basis voor bredere toepassing en opschaling.

Ons uiteindelijke doel is zorgverleners een hulpmiddel te bieden dat hen ondersteunt bij het bieden van goede zorg in de stervensfase. Door beter te begrijpen wat werkt en wat niet, willen we bijdragen aan zorg die aansluit bij de behoeften van patiënten, naasten en zorgverleners. Zo krijgt het Zorgpad Stervensfase een nieuwe impuls, met als doel kwalitatief goede zorg voor iedereen die zich in de laatste levensfase bevindt.