Congres Goed Gebruik Geneesmiddelen: Terugblik 2025
Het twaalfde GGG-congres van ZonMw, gehouden op 10 april 2025 in 1931 Congrescentrum in 's-Hertogenbosch, sloot aan bij actuele ontwikkelingen rond het goed gebruik van geneesmiddelen en recent onderzoek daarnaar. Het thema van het GGG-congres was dit jaar ‘Kennis geeft kracht’.
Ook deze editie was er weer ruim aandacht voor de impact van onderzoeksresultaten uit het GGG-programma van ZonMw en andere vernieuwende onderzoeksprojecten. Centraal stond het delen van kennis en het opdoen van goede ideeën. Ter inspiratie én navolging kwamen mooie voorbeelden aan bod van nieuwe initiatieven en ontwikkelingen uit de dagelijkse praktijk. Uit de evaluatie onder de 600 bezoekers bleek dat het GGG-congres dé plek is om elkaar te ontmoeten, te netwerken én op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen binnen het veld van geneesmiddelen(onderzoek).
Bekijk de openingsfilm met een mooi overzicht van GGG-projecten in het nieuws en waar zij zich op richten.
Plenair ochtend
Han van Krieken: ‘We kunnen trots zijn op de impact van GGG-onderzoek’
‘Je ziet steeds weer hoeveel impact het GGG-programma weet te realiseren. Ik vind dat we trots mogen zijn op de opbrengsten die GGG al jaren laat zien.’ In een kort openingsgesprek met dagvoorzitter Joost Hoebink schetst prof. dr. Han van Krieken, sinds september 2024 vicevoorzitter van ZonMw, waar hij nog veel van verwacht. ‘Ik zie kansen in trials die met name in de eerste lijn effect kunnen hebben op de kwaliteit van zorg. En we gaan veel kennis genereren door het inzetten van data. Daarbij denk ik ook aan het in nieuwe studies gebruiken van bestaande data. In die data zit veel informatie die we nu nog niet optimaal gebruiken. Ten slotte heb ik hoge verwachtingen van de inzet van AI. Ook voor de individuele patiënt zal dat veel opleveren.’
We gaan veel kennis genereren door het inzetten van data. Daarbij denk ik ook aan het in nieuwe studies gebruiken van bestaande data.
Oog voor diversiteit
Van Krieken, emeritus-hoogleraar pathologie aan het Radboudumc en oud-rector magnificus van Radboud Universiteit in Nijmegen, wijst op het strategisch beleidsplan 2025-2028 van ZonMw: Verbinden met kennis. ‘De grootste uitdaging is en blijft het implementeren van onderzoeksresultaten. Dat kunnen we beter realiseren met langjarige programma’s. Cruciaal is ook dat er meer oog komt voor diversiteit. Het is de vraag of de gerandomiseerde trial wel als hoogste in onze bewijsboom moet zitten. Lang niet iedereen past immers goed in zo’n trial. Ik kom nog uit een tijd dat we alleen proeven deden met mannetjesratten, omdat de vrouwtjes hun cyclus hadden. Dat maakte het meten maar lastig. Maar wat is dan eigenlijk de waarde van de kennis uit zo’n proef?’
Kracht van goede wetenschap
Fabels en feiten: de wondere wereld van medische desinformatie
Het is niet eenvoudig om als patiënt, familie of naaste over de juiste kennis van geneesmiddelen te beschikken. Welke medische informatie is waar? Welke adviezen zijn nou juist? Hoe scheid je ook op sociale media het kaf van het koren? Een panel van 6 deskundigen gaat erover in gesprek op basis van stellingen én reacties vanuit de zaal.
Lees verder over het gesprek over medische desinformatie tijdens de plenaire sessie
-
Botsende boodschappen
Influencers, gezondheidsgoeroes en lifestyle coaches winnen op digitale platforms nog steeds aan populariteit. Ze verspreiden – vanuit uiteenlopende intenties en doelen – een boodschap die soms botst met de medische informatie waarop huisartsen, apothekers en medisch specialisten zich beroepen. Hun invloed is fors. Is het vooral blabla, geklets en gezwets wat online wordt gedeeld? Welke ervaringen hebben professionals hiermee? Waar lopen zij tegenaan en hoe gaan zij daarmee om?
Open vragen stellen
Ruud Coolen van Brakel opent het gesprek: ‘Mensen leren niet meer zoals ze dat vroeger deden. Ook zijn de manieren waarop je patiënten kunt bereiken veranderd. Een boodschap die logisch lijkt, komt niet meer vanzelfsprekend over. We zullen anders moeten communiceren om hier beter mee om te gaan. Zeker omdat mensen soms niet goed weten waar de informatie op internet nu precies vandaan komt, en er intussen soms wel een veeleisende houding op baseren.’ Annemarie van Deursen: ‘Patiënten zijn kritischer en mondiger geworden. Maar ze zijn ook actiever als het om hun eigen gezondheid gaat. Als huisarts zie ik de informatie waar mensen zelf mee komen als een goede start voor een gesprek. Niet door er meteen iets van te vinden, maar juist door open vragen te stellen. Wat denkt u zelf wat er aan de hand is? Waar bent u misschien bang voor?’
Afbeelding
Jos Lüers: 'Ik gebruik overigens liever de term misinformatie dan desinformatie. Dat laatste verwijst naar doelbewuste misleiding en daar is lang niet altijd sprake van.’ Goede medische informatie
Jos Lüers: ‘Apothekers hebben te maken met kritische mensen aan de balie, waarbij veel onvrede overigens te maken heeft met het reële probleem van medicijntekorten. Dat kunnen we goed uitleggen. Ik gebruik overigens liever de term misinformatie dan desinformatie. Dat laatste verwijst naar doelbewuste misleiding en daar is lang niet altijd sprake van.’ Lissy de Ridder is het daarmee eens: ‘Ik werk met kinderen en jongeren met chronische darmziekten die een enorme impact hebben op hun leven. Ik vind het begrijpelijk dat ze extra gevoelig zijn voor beloftes dat je misschien wél kunt genezen, bijvoorbeeld. Vaak klopt een deel van een verhaal van internet ook gewoon, zoals het belang van een gezonde leefstijl. Het is juist belangrijk dat ze actief met hun aandoening bezig zijn. Het is dan aan mij om in het gesprek goede medische informatie te geven.’
Ruimte voor vraagtekens
Joost Hoebink brengt de eerste stelling in: ‘De patiënt gelooft de arts niet meer.’ Van Deursen twijfelt: ‘Voor veel mensen is de huisarts nog altijd een betrouwbare bron. Vanuit de vertrouwensrelatie gebruiken patiënten hun huisarts als vraagbaak, maar ook als factchecker.’ Han van Krieken is het daarmee eens, maar signaleert ook dat een groeiende groep de arts juist niet meer gelooft. Deze groep is via sociale media veel zichtbaarder. De Ridder: ‘Klopt, maar ik geloof nog steeds in de kracht van de witte jas. Maar in tegenstelling tot vroeger ga je wél in gesprek, ook met die jas aan. We willen niet voor niets samen beslissen. Denk aan de kindervaccinaties. Vroeger bracht je als ouder je kind gewoon naar het consultatiebureau, nu ga je in gesprek met de arts. Het is zaak ruimte te geven aan vraagtekens die mensen hebben. En zorgvuldig over eventuele zorgen te communiceren.’
Afbeelding
Annemarie van Deursen: 'Vanuit de vertrouwensrelatie gebruiken patiënten hun huisarts als vraagbaak, maar ook als factchecker.’ Gezonde scepsis
Vanuit de zaal komt de vraag of een gezonde scepsis van de patiënt niet juist goed is voor het gelijkwaardige gesprek. Coolen van Brakel vindt het een terecht punt: ‘De kennisafstand tussen arts en patiënt wordt steeds kleiner. Mijn schoonvader heeft een onleesbaar scanverslag via AI omgezet naar taalniveau B1. Daardoor wist hij precies welke vragen hij de arts moest stellen. Dat is alleen maar goed voor je gezamenlijke behandelbeslissing.’ Het is een mooi bruggetje naar stelling 2: ‘De opkomst van online-informatie vergt andere vaardigheden.’ Lüers: ‘Zeker, en dan vooral goed kunnen luisteren naar wat de patiënt al weet. Dus niet iemand willen overtuigen, maar proberen een opvatting van de patiënt in balans te brengen met je eigen informatie als professional.’
Drempel te hoog
Van Krieken wijst erop dat artsen pas sinds kort communicatietraining krijgen en kunnen nu ook betere gesprekken voeren. ‘Maar dokters moeten nog wel leren hoe mensen – dus ook hun patiënten – met online-informatie omgaan. Besef dat medewerkers van Google die zoekmachine zelf niet meer gebruiken; de informatie is té gestuurd. Het vergt goede onlinevaardigheden om serieuze informatie te vinden.’ Vanuit de zaal komt een pleidooi voor het inzetten van patiëntenorganisaties voor een beter gesprek. ‘Veel organisaties hebben een hulplijn. Daar kloppen mensen aan met vragen die ze niet aan hun arts durven stellen.’ De Ridder: ‘Een goed punt. Soms is de drempel toch te hoog. Daarom is teamwork ook zo belangrijk. Bij de verpleegkundig specialist stellen mensen heel andere vragen dan aan mij als dokter.’
Afbeelding
Lissy de Ridder: 'Ik geloof nog steeds in de kracht van de witte jas.' Voorgelicht door leken
Hoebink brengt een volgende stelling in: ‘Informatieverstrekking en meningsvorming veranderen en dat vraagt om de inzet van betrouwbare bronnen.’ Het is een van de redenen waarom Joey Scheufler het initiatief nam tot Dokters Vandaag, een online platform waaraan bijvoorbeeld ook Lissy de Ridder meewerkt – inderdaad mét witte jas. Scheufler: ‘In veel van wat influencers op hun kanalen zeggen, zit een kern van waarheid. Maar er is ook een hoop onzin bij. Het punt is dat mensen via internet worden voorgelicht door leken. Degenen die er écht verstand van hebben, zijn aan het werk met patiënten. Misinformatie geven is niet verboden, maar we moeten er wel wat tegenover zetten.’
Middagje naar de bieb
Het panel is het erover eens dat Dokters Vandaag een voorbeeld is van een betrouwbare onlinebron. En dat geldt ook voor Thuisarts.nl, Apotheek.nl of de site van Bijwerkingencentrum Lareb. Van Deursen noemt het essentieel dat zorgverleners patiënten steeds op dergelijke bronnen wijzen. Vanuit de zaal komt een opmerking dat goede online-informatie inderdaad belangrijk is, maar dat er ook nog altijd boeken zijn. De schrijvers hebben soms jarenlang alle kennis bestudeerd die voorhanden is, om er een betrouwbare papieren bron van te maken. ‘Ik zit ook veel online, maar om dingen op te zoeken ga ik bewust soms een middagje naar de bibliotheek. Die zijn er gelukkig nog gewoon.’ Lüers vult aan: ‘Vergeet als het om medicijnen gaat vooral niet de voorlichting aan de balie. Verwijs mensen met vragen dus ook naar de apotheek. Wij zijn de enige zorgverlener bij wie je de hele dag kunt binnenlopen met je vragen.’
Deskundigen in het panel:
- Ruud Coolen van Brakel, directeur Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM)
- Annemarie van Deursen, huisarts en beleidsadviseur Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
- Han van Krieken, bestuurslid ZonMw
- Jos Lüers, apotheker, lid GGG-raad, bestuurslid Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP)
- Lissy de Ridder, kinderarts in het Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis, voorzitter Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) en betrokkene bij Dokters Vandaag
- Joey Scheufler, oprichter Dokters Vandaag
- Mila Muijsson, influencer
Minicollege: Ruud Coolen van Brakel over beïnvloedingsstrategieën
‘Als ik in lingerie op TikTok iets vertel over verantwoord medicijngebruik, word ik tussen twee witte jassen afgevoerd. Maar als Doutzen Kroes op haar kanalen onzin verkoopt, krijgt ze vooral een heleboel likes. Het probleem is dat de waarheid vaak niet meer in het midden ligt. Neem een website die ik vond met daarop een heel verhaal over mij, kennelijk met AI gemaakt. Niets ervan is waar. Het is treurig dat je dit over jezelf moet lezen op internet, want dit is weer materiaal voor nog meer AI-gegenereerde ‘kennis’ over mij. Wat kan ik eraan doen? Ik denk aan de Wet van Brandolini: flauwekul het net op slingeren kost een paar seconden, het weerleggen een veelvoud daarvan. En ik denk aan deze wijsheid: je kunt best lang modderworstelen met een varken, maar een varken vindt dat leuk.
Flauwekul het net op slingeren kost een paar seconden, het weerleggen een veelvoud daarvan.
Als het over beïnvloedingsstrategieën gaat, had eigenlijk mijn IVM-collega Marloes Dankers dit minicollege moeten geven. Voor haar promotie onderzocht ze onder meer de marketingstrategieën van farmaceutische bedrijven. Een daarvan is emotionele druk op zorgprofessionals. Denk aan het appelleren aan geanticipeerde schuldgevoelens: u had deze beroerte kunnen voorkomen met ons geneesmiddel! Over hoe het publiek wordt misleid op internet is veel te zeggen, maar ook jullie als zorgverleners worden beïnvloed. In dit geval door marketing. Niet alleen het web is vergeven van drogredeneringen, de marketing van bedrijven is dat net zo goed. Vindt u dit een relevant thema? Noteer dan alvast 9 januari 2026, de jaarlijkse Dag van Verantwoord Medicijngebruik. Dit keer over desinformatie over geneesmiddelen. Graag tot dan!’
Minicollege: Joey Scheufler over Dokters Vandaag
‘Is wetenschap ook maar een mening? Ik vind van niet, maar een heleboel mensen wel. Iedereen die maar wil is tegenwoordig ‘influencer’. Ik vroeg me af: waarom zitten er zo weinig artsen op sociale media? Zij kunnen tegenwicht bieden tegen medische misinformatie op internet. Voor Dokters Vandaag hebben we een collectief van artsen uit verschillende vakgebieden gevormd. Zij beantwoorden in filmpjes vragen die leven op sociale media. Wat goed werkt is dat ze zichzelf zijn. Niet populair doen, maar echt en authentiek zijn. Je blijft een dokter, dus dragen de artsen op ons platform bewust een witte jas. En gebruiken ze ook bewust een beetje medisch taalgebruik. We doen niet aan debunken, maar willen prebunken. Gewoon door artsen een eigen verhaal te laten vertellen.
Wat goed werkt is dat de artsen op Dokters Vandaag zichzelf zijn. Niet populair doen, maar echt en authentiek zijn.
Dokters Vandaag is in korte tijd enorm populair geworden, met inmiddels 3 miljoen views per maand. De deelnemende artsen krijgen honderden reacties via direct messages en per mail. Het succes komt deels door bekende namen die meedoen, zoals longarts Wanda de Kanter. Maar ook doordat we de algoritmes slim weten te bespelen. Als je de juiste termen en woorden gebruikt, pikken de algoritmes je posts op. Onze filmpjes zijn hooguit anderhalve minuut lang, waardoor ze niet snel worden weggeklikt. Ook zijn we in gesprek met TikTok en Meta om te kijken of onze content eerder naar boven kan komen in de feeds. Een cruciale les vanuit de wereld van sociale media: mensen zoeken niet gericht naar informatie, ze scrollen. Dan is het zaak om daarbij als vanzelf in beeld te komen.’
Mila Muijsson: ‘Het is fijn als je informatie van een leeftijdgenoot krijgt’
Tijdens het panelgesprak schuift Mila Muijsson aan, die via haar kanalen op sociale media maar liefst 80.000 volgers weet te bereiken. Joost Hoebink heeft net een stelling aan het panel voorgelegd: ‘Jongeren toetsen zorgvuldig hun online-informatie over gezondheid’. In de zaal is bijna niemand het daarmee eens, en ook in het panel zijn twijfels.
Muijsson is naast haar activiteiten op sociale media actrice en radio-dj. Ze heeft naar eigen zeggen ADHD en gebruikte jarenlang medicatie. ‘Ik kreeg veel klachten en herkende me in de verhalen die andere meiden postten over bijwerkingen. Dat heeft me geholpen om naar mijn huisarts te stappen en over afbouwen te beginnen. Dat kon ook goed, want na mijn examen ging ik naar de theaterschool en hoefde ik niet langer stil te zitten. Ik ben nu eenmaal een flapuit en kan niet goed focussen. Maar met wat ik nu doe is dat ook niet erg.’
Als ik iets opzoek, kom ik uiteindelijk ook vaak bij het allerergste uit. Daarom is het belangrijk dat je met serieuze vragen ook naar je dokter gaat.
Muijsson vindt het belangrijk om op sociale media taboedoorbrekend te zijn. ‘Toen ik last had van schurft, ben ik daar gewoon open over geweest. Het kan iedereen overkomen, maar bijna niemand durft erover te praten. Ik heb de dingen gedeeld die ik zelf had gevonden én van mijn huisarts had gehoord. Ik weet uit eigen ervaring hoe fijn het is dat je dat soort informatie van een leeftijdgenoot hoort. En dat je weet dat je niet de enige bent met iets waar je je misschien voor schaamt.’
Over de stelling zegt ze: ‘Ik weet van mezelf dat dat zoeken op internet niet altijd even zorgvuldig gaat. Als ik iets opzoek, kom ik uiteindelijk ook vaak bij het allerergste uit. Daarom is het belangrijk dat je met serieuze vragen ook naar je dokter gaat. Ik vind Dokters Vandaag een mooi initiatief. Maar blijf wel realistisch: wat je ook doet op internet, je zult nooit alle jongeren bereiken.’
Subsessies Ronde 1
REPURPOLIS: het allereerste bordspel over drug repurposing
Drug repurposing is het op de markt brengen van een bestaand medicijn, voor een nieuwe indicatie. Hoe overwin je hierbij regelgevende hindernissen, wanneer betrek je patiënten, en wat is je ontwikkelingsstrategie? Om hier meer inzicht te krijgen werd het REPURPOLIS spel gespeeld in 3 sessies gedurende de dag.
Netwerken tijdens de lunch
Congresdeelnemers aan het woord
Plenair middag
ZonMw Parel voor PRECISe: studie naar eiwitrijke voeding voor IC-patiënten
Een week op de IC kost een patiënt al gauw 10 tot 15% aan spiermassa. Het idee bestond dat voeding met een zeer hoog eiwitgehalte kan helpen om dit te voorkomen, maar echt bewijs hiervoor ontbrak. Uit de PRECISe-studie blijkt nu juist een averechts effect. Tijdens het GGG-congres krijgt het onderzoeksteam uit handen van ZonMw algemeen directeur Véronique Timmerhuis een ZonMw Parel voor hun werk. Timmerhuis: ‘PRECISe is een prachtig voorbeeld van een geslaagde internationale multicenterstudie die een relevante vraag heeft beantwoord. Patiënten zijn nauw betrokken geweest bij de vraagstelling, het ontwerp én de uitvoering van het onderzoek. De resultaten zijn in The Lancet gepubliceerd en deze publicatie heeft in Nederland en België veel media-aandacht gekregen. En het mooie is: ziekenhuizen kunnen morgen al aan de slag met de uitkomsten.’
Recept voor impact!
Hoe landen de resultaten uit studies in de praktijk én in de reguliere patiëntenzorg? Dat is de uitdaging bij ieder onderzoek. 37 Professionals in de zorg hebben het afgelopen jaar een opleiding gevolgd tot Implementation Science Practitioner (ISP) fellow. Als bruggenbouwer en ambassadeur helpen zij kennis uit onderzoek op de werkvloer te laten landen. In korte presentaties delen 3 fellows vanuit GGG hun ervaringen.
Maud de Feijter, Bijwerkingencentrum Lareb
‘Met het project Moeders van Morgen wil Lareb zwangere vrouwen informatie geven over veilig gebruik van medicijnen en zelfzorgmiddelen. Als implementatiefellow ben ik betrokken bij de implementatie van de MediMama-app. Wie zwanger is wordt overspoeld met wat je wel of juist niet moet doen. En zorgverleners krijgen enorm veel onderzoeksresultaten over zich heen, die lang niet altijd eenduidig zijn. De MediMama-app biedt een samenvatting van onze kennisbank met informatie over geneesmiddelgebruik rondom de zwangerschap. Een eenvoudig kleurensysteem maakt duidelijk of iets veilig is of niet als je zwanger bent of borstvoeding geeft. De app is geen eindproduct maar wordt steeds aangepast op basis van feedback van gebruikers. Voor de implementatie is er een sleutelrol voor zorgverleners. Bijvoorbeeld door de app expliciet te noemen aan de balie of in de spreekkamer. We hebben nu 20.000 downloads, maar er zijn elk jaar 170.000 zwangerschappen in Nederland. Er is dus nog zeker winst te behalen.’
De MediMama-app biedt een samenvatting van onze kennisbank met informatie over geneesmiddelgebruik rondom de zwangerschap.
Marieke Bulsink, Instituut Verantwoord Geneesmiddelgebruik (IVM)
‘Wat doe je als je kind diarree heeft en maar blijft braken? Het gevaar op uitdroging is dan immers reëel. De huisarts heeft rehydratiezouten voorgeschreven, maar je kind spuugt dat meteen weer uit. In het ziekenhuis zijn er goede ervaringen met ondansetron, een antibraakmiddel. Maar nog maar weinig huisartsen schrijven dat voor, terwijl in de eerste lijn de effectiviteit is aangetoond. Het staat ook in de NHG-richtlijn. Het GGG-project GO-KIDS ontwikkelt implementatiestrategieën om het voorschrijven door de huisarts te bevorderen. Als implementatiefellow ben ik daarbij betrokken. De bestaande informatie op Thuisarts.nl en Apotheek.nl bleek ouders te verwarren. Er stond bijvoorbeeld dat het geneesmiddel gebruikt wordt bij chemokuren, waardoor ouders dachten dat het veel te zwaar zou zijn. De teksten zijn inmiddels aangepast, net als die in het Farmacotherapeutisch Kompas. Ook is er een e-learning voor huisartsen en apothekers, plus materiaal voor het farmacotherapeutisch overleg (FTO). Dat alles heeft inmiddels effect: ondansetron wordt aantoonbaar meer voorgeschreven in de eerste lijn.’
Het GGG-project GO-KIDS ontwikkelt implementatiestrategieën om het voorschrijven van ondansetron door de huisarts te bevorderen.
Merel Lambregts, Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC)
‘1 op de 10 mensen heeft een antibiotica-allergie. Dat staat althans in hun medisch dossier. Maar 90% van de registraties blijkt onterecht. Bij een infectie krijgen deze mensen dus niet het eerstekeus-antibioticum. Dat zorgt gemiddeld voor meer complicaties en een langere opnameduur in het ziekenhuis. En zelfs tot een hogere sterfte. Om de registratie te verbeteren – zodat alleen de echte allergieën overblijven – ontwikkelen we een toolkit voor vier domeinen: ziekenhuis, verpleeghuis, apotheek en huisartspraktijk. Een onterechte registratie zorgt voor barrières bij zorgverleners en patiënten. Mensen zijn eraan gewend dat ze een allergie zouden hebben, maar weten niet dat hun registratie destijds niet correct was. En soms gaat een allergie ook over. Met de toolkits kunnen bestaande registraties worden gecorrigeerd. En we werken aan de verbetering van de nieuwe. We dweilen dus, maar draaien intussen ook de kraan dicht. Uit een pilot in ons ziekenhuis blijkt dat het werkt: het aantal registraties neemt af én de kwaliteit ervan neemt toe.’
Om de registratie te verbeteren – zodat alleen de echte allergieën overblijven – ontwikkelen we een toolkit voor vier domeinen: ziekenhuis, verpleeghuis, apotheek en huisartspraktijk.
Subsessies Ronde 2
Congresmagazine
Tijdens het congres is aan alle deelnemers een magazine overhandigd, met hierin naast het programma van de dag resultaten van GGG-projecten van het afgelopen jaar, interviews met leden van de GGG-raad en zijn een aantal GGG-Parelprojecten uitgelicht.
Tevens is een illustratie opgenomen die het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen in beeld brengt.
- Bestand
Bekijk de foto's van het congres
Noteer alvast in uw agenda:
Het volgende congres Goed Gebruik Geneesmiddelen vindt plaats op donderdag 26 maart 2026 in 1931 Congrescentrum 's-Hertogenbosch. Tot dan!