Sessie 11: Implementatiefellows als eerste hulp bij succesvol implementeren

Met dit in het achterhoofd opent voorzitter Erwin Ista, Erasmus MC, de interactieve implementatiesessie met het statement dat het gemiddeld 17 jaar duurt om wetenschappelijke kennis te implementeren in de dagelijkse praktijk. Vervolgens stelt hij dat de eerste lichting Implementation Science Practitioner (ISP)-Fellows¹ een belangrijke rol kan spelen in de mogelijke versnelling van dit proces. Dit laatste is cruciaal om tijdig te kunnen profiteren van bewezen effectieve vernieuwingen, waarmee uiteindelijk betere zorgresultaten en patiëntveiligheid bereikt kunnen worden.

Wat is implementatie

Na deze introductie volgt een brede uiteenzetting over wat er precies verstaan wordt onder implementatie, die wordt geconcretiseerd met de definitie van Wensing & Grol (2023):  de ‘Procesmatige en planmatige invoering van vernieuwingen en/of verbeteringen (van bewezen waarde) met als doel dat deze een structurele plaats krijgen in het (beroepsmatig) handelen, in het functioneren van organisaties of in de structuur van de gezondheidszorg’. 
Tijdens de sessie wordt duidelijk dat implementeren complex is vanwege verschillende factoren zoals routines die moeilijk te doorbreken zijn, een grote afstand tot de doelgroep, onbekendheid met het onderwerp, angst voor verandering, kennistekorten en drukte in de dagelijkse praktijk (Figuur 1). Het belang van bewustwording rondom deze uitdagingen en een gedegen voorbereiding op het implementatieproces wordt expliciet benoemd.

Afbeelding

Om het implementatieproces gestructureerd en effectief te laten verlopen, wordt verwezen naar het procesmodel van Grol & Wensing, dat zich kenmerkt door: een systematische aanpak bestaande uit een probleem- en doelanalyse, determinantenanalyse, strategieontwikkeling en evaluatie van zowel proces als uitkomsten. Hoewel er meer dan 60 verschillende modellen bestaan, benadrukt Erwin Ista dat de basiselementen van deze modellen overeenkomen en essentieel zijn voor een succesvolle implementatie.

GGG ISP-fellows aan het woord

Vervolgens presenteren de vijf GGG ISP-fellows hun implementatieprojecten en delen zij hun ervaringen en uitdagingen:

Afbeelding

Eva Verkerk, Radboudumc, richt zich op de potentiële verbetering van vroege intraveneuze naar orale antibioticaswitch. Haar grootste uitdaging ligt bij veranderingen in het elektronisch patiëntendossier (EPD), specifiek binnen het systeem EPIC. Dit vereist nauwe samenwerking met ICT-specialisten en voldoende draagvlak binnen zorginstellingen om succesvol geïmplementeerd te worden.

Lisette van den Bemt, Radboudumc, presenteert haar project rond het terugdringen van ongepast gebruik van inhalatiecorticosteroïden (ICS) bij COPD-patiënten in huisartsenpraktijken. Zij werkt aan het opschalen van een succesvolle deïmplementatiestrategie, waarbij met name de relatie tussen praktijkondersteuners (POH) en huisartsen centraal staat. Hoewel zij de praktische aanpak en resultaten nog onvoldoende concreet kan toelichten, benadrukt ze het belang van goede communicatie en samenwerking binnen de huisartspraktijk om gedragsverandering te bewerkstelligen.

Marieke Bulsink, Instituut Verantwoord Medicijngebruik, bespreekt het GO-KIDS-project, dat gepast gebruik van ondansetron bij kinderen in huisartsenpraktijken bevordert. Een praktische uitdaging hierbij is de verkrijgbaarheid van kleinere verpakkingen van het geneesmiddel. Tevens adviseert ze ZonMw om knelpuntenanalyses flexibeler in het aanvraagproces op te nemen, omdat er gedurende implementaties regelmatig onverwachte problemen optreden zoals leveringsproblemen. Zij pleit voor meer flexibiliteit in projectaanvragen om adequaat te kunnen reageren op deze onvoorziene uitdagingen.

Maud de Feijter, Bijwerkingencentrum Lareb, houdt zich bezig met het laagdrempelig toegankelijk maken van kennis over genees- en zelfzorgmiddelen rondom zwangerschap voor zwangere vrouwen en zorgverleners. De nadruk ligt hierbij op het belang van duidelijke communicatie en makkelijk toegankelijke informatiebronnen, waardoor zwangeren en professionals beter geïnformeerd en ondersteund worden bij het gebruik van veilige medicatie.

Merel Lambregts, LUMC, presenteert een ambitieuze toolkit gericht op het verbeteren van antibiotica-allergieregistraties in diverse zorginstellingen. Door contextverschillen tussen onder meer apotheken, huisartsenpraktijken en ziekenhuizen kost het veel tijd om een duidelijk beeld van de knelpunten en barrières te krijgen. De integratie van haar aanpak in routinematige processen vormt hierbij nog een belangrijke uitdaging. Zij geeft aan dat een duidelijk inzicht in lokale contexten en barrières essentieel is om implementatie succesvol te maken.

Inzichten en uitdagingen

Na de presentaties worden inzichten in kleinere werkgroepen uitgewisseld en uitdagingen besproken onder begeleiding van de ISP-fellows. Zo wordt er gesproken over angst voor het stoppen met vertrouwde processen en het effectief bereiken van specifieke doelgroepen, bijvoorbeeld ouderen. Ook wordt er aandacht gevraagd voor het overzichtelijk houden van informatieaanbod, zoals het voorkomen van een overload aan e-learnings voor zorgprofessionals. Tevens komt aan de orde  hoe de zichtbaarheid en bereikbaarheid van ISP-fellows kan worden verbeterd, bijvoorbeeld via een centrale registratie bij het NIC, zodat gemakkelijker hulp en expertise uitgewisseld kan worden.

Afbeelding

De ISP-fellows en Ista sluiten de sessie af en bedanken de deelnemers voor hun actieve bijdrage en moedigen hen aan om hun inzichten en ervaringen in de praktijk te brengen. De belangrijkste boodschap is dat succesvolle implementatie staat of valt met goede samenwerking, duidelijke communicatie en flexibiliteit om in te spelen op praktijkuitdagingen en natuurlijk het betrekken van de kersverse ISP-fellows.

¹Meer informatie over de Implementation Science Practitioner-Fellows kunt u vinden via de volgende website: ISP-Fellows – Wetenschap en praktijk samen over de brug voor gezondheidszorg