Vrouwspecifieke gezondheid

Aanleiding 

In december 2023 is het rapport ‘Maatschappelijke acceptatie vrouwspecifieke aandoeningen’ aangeboden aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). In dit rapport werd duidelijk dat door kennisachterstand, onvoldoende aandacht, gebrekkige voorlichting en gebrek aan samenwerking, veel vrouwen onbegrepen klachten en misdiagnoses ervaren. Ook zit er voor hen lange tijd tot de juiste diagnose en is er sprake van onbehandelde aandoeningen. Dit heeft grote impact op de kwaliteit van leven van vrouwen, maar ook grote sociale en maatschappelijke impact door bijvoorbeeld verhoogd ziekteverzuim en verminderde arbeidsparticipatie. Dit was directe aanleiding voor de minister om geld beschikbaar te stellen voor het Kennisprogramma Vrouwspecifieke gezondheid.

Doel 

Het kennisprogramma Vrouwspecifieke gezondheid zet in op meer kennis en aandacht voor vrouwspecifieke aandoeningen en vrouwspecifieke somatische gezondheidsproblematiek. Ook wil het programma de diagnostiek en behandeling van deze aandoeningen verbeteren. Dit moet ervoor zorgen dat vrouwen eerder de benodigde hulp zoeken en passende zorg krijgen voor vrouwspecifieke gezondheidsproblemen.

Over dit programma 

Om de doelstelling van het programma te behalen, richt het programma zich op kennisontwikkeling voor zowel gynaecologische aandoeningen als vrouwspecifieke problematiek bij andere somatische aandoeningen. Daarnaast is het nodig om te werken aan samenwerking, infrastructuur, netwerkvorming, toepassing van kennis in de zorgpraktijk en onderwijs, en bewustwording over de problematiek. 

Het programma wordt daarom uitgewerkt rond 3 programmalijnen:

Programmalijn 1: Kennisontwikkeling gynaecologische aandoeningen

Nieuwe kennisontwikkeling, gericht op drie aandoeningen die geïdentificeerd zijn in het rapport ‘Maatschappelijke acceptatie vrouwspecifieke aandoeningen’: 

1. bekkenbodemproblemen
2. cyclusstoornissen en cyclusgerelateerde buikpijn
3. hormoongerelateerde aandoeningen

Onderzoek dat in deze programmalijn gefinancierd wordt, moet aansluiten bij de wetenschappelijke agenda die op deze thema’s wordt uitgewerkt.

Programmalijn 2: Kennisontwikkeling vrouwspecifieke problematiek bij niet-gynaecologische somatische specialismen

Nieuwe kennisontwikkeling, gericht op 1) aandoeningen die voornamelijk bij vrouwen voorkomen en tot nu toe in onderzoek onderbelicht zijn en 2) voor vrouwen tot lange zoektochten tot diagnose kunnen leiden in de zorg, omdat ze gepaard gaan met vaak langdurig onverklaarde of onbegrepen klachten. Aandoeningen waar deze programmalijn zich op richt zijn migraine en auto-immuunziektes.

Programmalijn 3: Netwerkvorming en infrastructuur, implementatie en bewustwording

Bevorderen van samenwerking, kennisuitwisseling en kennisdeling op het gebied van vrouwspecifieke gezondheid. Daarvoor wordt allereerst de vorming van een landelijk multidisciplinair samenwerkingsverband gestimuleerd. Dit netwerk zal bestaan uit betrokken medisch professionals, zorgprofessionals, patiënten(verenigingen) en andere relevante organisaties zoals zorgverzekeraars en werkgevers. Daarnaast zal binnen het netwerk ook een platform ontwikkeld worden, waarop betrouwbare kennis over vrouwspecifieke gezondheid samenkomt. Ook is er een rol voor het platform weggelegd voor het gebruik, het verder verspreiden en de implementatie van nieuwe en reeds ontwikkelde kennis, aanpakken en interventies.

Het Kennisprogramma loopt van 2024 t/m 2030 met een totaalbudget van €15 miljoen. In de loop van het programma zullen verschillende subsidierondes worden ingezet, passend bij de 3 programmalijnen. Daarnaast zal actief de samenwerking gezocht worden met subsidieprogramma’s binnen en buiten ZonMw voor een zo groot mogelijke impact.

Dit programma is onderdeel van de Nationale Strategie Vrouwengezondheid 2025-2030. Deze strategie richt zich op kennis en innovatie, passende zorg en ondersteuning, en bewustwording en samenwerking. Het doel is helder: een samenleving waarin iedere vrouw de mogelijkheid heeft tot een zo gezond mogelijk leven, haar leven vorm te geven en volwaardig deel te nemen – op haar eigen manier, in elke levensfase. Momenteel wordt de invulling van de strategie vormgegeven.

Taakopdracht Gender en Gezondheid

Het voorgaande Kennisprogramma Gender en Gezondheid heeft zich gericht op het verkleinen van de gezondheidsverschillen tussen mannen en vrouwen. We hebben een boost gegeven aan kennisontwikkeling, kennisontsluiting richting praktijk en bewustwording onder onderzoekers en professionals op het gebied van sekse en gender. In 2021 is hieraan vervolg gegeven in de vorm van de Taakopdracht Gender en Gezondheid. Deze taakopdracht stimuleert duurzame aandacht voor de integratie van sekse en gender in onderzoek en onderzoeksprogrammering in gezondheid en zorg.

Jaarlijks zomerprogramma sekse en gender in gezondheid en onderzoek

Jaarlijks organiseren ZonMw en het Erasmus MC gezamenlijk een zomerprogramma rondom de invloed van sekse en gender op de gezondheid en de integratie ervan in gezondheidsonderzoek. Dit zomerprogramma is onderdeel van het Erasmus Summer Programme. Tijdens het zomerprogramma komen (inter)nationale experts en gastsprekers vanuit diverse disciplines samen om hun kennis en onderzoeksexpertise te delen met de volgende generatie onderzoekers van over de hele wereld.

ZonMw stelt 20 Gender in Research Fellowships beschikbaar voor PhD-studenten en post-docs om deel te kunnen nemen aan het programma. Dit initiatief is onderdeel van de taakopdracht.

Voorzitter

Prof. dr. Jet Bussemaker

Vicevoorzitter

Teus van Barneveld

Leden op alfabetische volgorde achternaam

Prof. dr. Julie Bakker

Janet van Bavel

Geneviève Koolhaas-Martis MD

Dr. Jantine van Lisdonk

Shirin Musa

Prof. dr. Bas van Rijn

Prof. dr. Sam Schoenmakers MD

Ineke van Werven-Bruijne

Waarnemer

Georgette Mentink, VWS