Sessie 12: Het goede gesprek: consultvoering in de openbare apotheek
In deze sessie komen verschillende vormen van farmaceutische consultvoering aan de orde. Ook wordt er een beeld geschetst van de digitale farmaceutische patiëntenzorg van de toekomst en de impact die digitale zorgoplossingen op de apotheekpraktijk hebben.
Sessievoorzitter:
Drs. Jos Lüers, KNMP
Sprekers:
- Drs. Sanne Bakker, Apotheek Vleuten
- Dr. Claudia Rijcken, Pharmi | Universiteit Utrecht
De visie van de KNMP op consultvoering
Consultvoering is een waardevol en fundamenteel onderdeel in de farmaceutische zorgverlening vertelt Jos Luërs, KNMP-bestuurslid en voorzitter Wetenschappelijke Sectie Openbaar apothekers (WSO). De KNMP heeft de richtlijn Consultvoering uitgebracht om de apothekers hierin te ondersteunen. Patiënten kunnen allerlei vragen hebben bij hun medicatiegebruik. Met consultvoering kunnen deze vragen besproken worden met de apotheker. Op deze manier verbetert de zorgrelatie tussen de openbare apotheker en de patiënt en wordt de zorg beter afgestemd op de behoeften van de patiënt. Daarnaast verhoogt consultvoering ook het werkplezier in de apotheekteams. Jos Luërs laat zien dat er allerlei varianten van consulten bestaan. Afhankelijk van de fase van het geneesmiddelgebruik, zorgvraag, of complexiteit van de patiënt kan worden bepaald welke vorm het beste past. Er bestaan echter nog veel vraagstukken bij de uitwerking van de consultvoering in de praktijk. Om twee voorbeelden te noemen: ‘Hoe zien we de verdere ontwikkeling van het behandelaarschap van de apotheker voor de toekomst en hierin de samenwerking met andere zorgverleners?’ en ‘Wat is er nodig voor realisatie en implementatie en (hoe) is dit te organiseren?’ Deze vraagstukken moeten met het veld samen worden opgelost.
Afhankelijk van de fase van het geneesmiddelgebruik, zorgvraag, of complexiteit van de patiënt kan worden bepaald welke vorm van consultvorming het beste past.
Het jaargesprek als zorgcomponent bij herhaalservice
Sanne Bakker, openbaar apotheker en onderzoekster, vertelt over een van de consultvormen: het jaargesprek. Het jaargesprek is een gesprek tussen de apotheker(sassistent) en de patiënt die zijn/haar medicatie chronisch gebruikt en gebruikmaakt van de herhaalservice. Het jaargesprek vindt één keer per jaar plaats en duurt ongeveer een kwartier. Het doel van het jaargesprek is om vragen en problemen rondom medicatiegebruik te bespreken en om hiermee gebruiksgemak en therapietrouw te bevorderen. Het jaargesprek is ontstaan om een zorgcomponent toe te voegen aan de herhaalservice en om een relatie op te bouwen met de patiënt. Het grootste verschil met een medicatiebeoordeling is dat een jaargesprek een kort gesprek is waarbij de focus ligt op gebruiksgemak en therapietrouw. Het is wel mogelijk dat uit het jaargesprek blijkt dat er een medicatiebeoordeling nodig is. Over het algemeen wordt het jaargesprek positief gewaardeerd door patiënten. Ze vinden het contact fijn en waarderen het dat er de tijd wordt genomen om vragen en/of problemen rustig te bespreken. De patiënten weten de apotheker en apothekersassistenten na het gesprek sneller te vinden als zorgverleners. Ook het apotheekteam is positief over het jaargesprek en vindt dat het bijdraagt aan het werkplezier. Randvoorwaarden om het jaargesprek als zorgcomponent te kunnen toevoegen aan de herhaalservice zijn goed ingerichte ICT-voorzieningen en logistieke processen. Daarnaast is samenwerking met andere zorgverleners, zoals huisartsen en POH’s, onmisbaar.
Digitaal waar het kan en menselijk waar het moet
Claudia Rijcken, CEO en oprichtster van Pharmi in MedicijnWijs, vervolgt met de volgende stelling: 'Digitale begeleiding kan consultvoering in de apotheek ondersteunen.’ De meeste deelnemers in de zaal denken van wel. Enkele deelnemers geven aan nog geen concreet beeld te hebben bij digitale begeleiding.
Vervolgens gaat Claudia Rijcken verder met hybride apotheekzorg. ‘Digitaal waar het kan en menselijk waar het moet.’ Vanwege onder andere personeelstekort zijn er methodes bedacht om toch met de patiënt in gesprek te kunnen gaan. Voorbeelden zijn beeldbellen of via applicaties. Hierbij is het belangrijk dat de toepassing van hybride apotheekzorg goed kan worden geïntegreerd met bestaande applicaties. Idealiter kan hybride zorg geïntegreerd worden met applicaties waarin de patiënten al actief zijn. Bijvoorbeeld een applicatie waarin de patiënt al zijn of haar medicatie bestelt. Een van de uitdagingen om deze vorm van digitale begeleiding te kunnen aanbieden, is dat patiënten gemotiveerd moeten worden om regelmatig de app te gebruiken. Rijcken geeft als voorbeeld het programma ‘Stoppen met roken’. Hierbij kan het voor de patiënt motiverend werken als de app een overzicht laat zien van hoeveel sigaretten er minder zijn gebruikt en hoeveel kosten dit de patiënt heeft bespaard. Ook het delen van deze resultaten met familie en vrienden kan een goede motivatie zijn. Patiënten moeten worden geprikkeld om terug te gaan naar de app en deze te gebruiken. Claudia Rijcken toont een paar voorbeelden van de app waaraan zij werkt. Patiënten vinden het fijn om gedoseerd meer informatie te krijgen en daardoor steeds bekender te worden met de medicatie en alles wat erbij speelt.
Over het algemeen wordt digitale begeleiding in de apotheek positief gewaardeerd door zowel de patiënt als de apotheker(sassistent). Het apotheekteam is soms nog onzeker over tijdswinst en ziet risico op verlies van persoonlijk contact met vooral ouderen. Een van de kritische onderwerpen die belangrijk is om deze vorm van digitale begeleiding succesvol te maken is de patiënten goed te informeren wat hybride apotheekzorg inhoudt en waarom de apotheek overgaat naar hybride zorg. Processen in de apotheek moeten helder zijn. Het is belangrijk om vertrouwen te hebben in het proces.