Sessie 1: AI: op weg naar betere zorg voor patiënten

Van diagnostiek en behandelkeuzes tot medicijnontwikkeling en patiëntmonitoring. Maar hoe ver zijn we nu echt? En wat is er nodig om AI succesvol en verantwoord in te zetten?

AI-oplossingen steeds van groter belang 

De subsessie, onder leiding van Joep Rijnierse, begint met een presentatie van Bart Geerts (Healthplus.ai) die laat zien hoe klinische AI-oplossingen langzaam maar zeker de weg naar de praktijk vinden. De medische sector beschikt over een enorme hoeveelheid beschikbare data en AI kan daarom effectief ingezet worden op dit gebied. AI kan op niet-medisch vlak ingezet worden bij administratieve ondersteuning, maar ook op medisch vlak zijn er veel mogelijkheden. De kansen zitten vooral in diagnostiek waarbij snelheid en nauwkeurigheid belangrijk zijn. Waar menselijke prestaties schommelen bij herhaling, zoals bijvoorbeeld artsen die ’s ochtends alerter zijn dan later op de dag, biedt AI consistentere uitkomsten. Zorgverleners blijven mensen en bij herhaling kun je verschillende uitkomsten krijgen. AI daarentegen biedt consistentere uitkomsten. Geerts: ’De eerste resultaten uit trials tonen aan dat wanneer je AI laat meekijken met mammografieën er betere uitkomsten zijn en er eerder gediagnosticeerd wordt.’ Geerts noemt een aantal voorbeelden van organisaties waar AI al ingezet wordt, maar laat ook weten dat hij veel potentie ziet voor het gebruik van AI in de geneesmiddelenzorg. Zo wordt validatie van AI vaak in twijfel getrokken, maar wat Geerts betreft is validatie van AI heel simpel, het format ligt er namelijk al. Met geneesmiddelen weten we heel stapsgewijs hoe we valideren en of een geneesmiddel veilig en effectief is voor een bepaalde patiëntengroep.

Generatieve AI en taalmodellen

Marieke van Buchem (LUMC) start haar presentatie met het vertellen over de ‘AI hype’ die leeft. Bill Gates zei bijvoorbeeld dat er binnen 10 jaar veel artsen en docenten niet meer nodig zullen zijn. Deze hype is voortgekomen uit de laatste ontwikkelingen van taalmodellen, waar het bekende ChatGPT bijvoorbeeld gebruik van maakt. Deze modellen gebruiken alle beschikbare data van het internet. Zo’n model kan voor veel taken ingezet worden. De zorgsector maakt veel gebruik van vrije tekstdata, wat het mogelijk maakt om de nieuwste AI-ontwikkelingen effectief toe te passen. Zo wordt het al ingezet bij het verbeteren van toegang tot psychologische zorg en bij het verlagen van administratieve last in de zorg. AI wordt steeds meer geïntegreerd in de zorg, maar zorgvuldigheid is nodig, want kwaliteit in de zorg is belangrijk. Van Buchem geeft aan dat we momenteel nog niet goed genoeg weten of de kwaliteit van taalmodellen voldoende is. Bij het implementeren van toepassingen zoals AI moet goed gemonitord worden of het goed blijft werken en wat de impact is op de praktijk. Van Buchem sluit af: ‘De potentie van toepassingen met AI zijn heel groot, maar als zorgveld hebben we de verantwoordelijkheid de kwaliteit te waarborgen. Kritisch blijven en actief blijven bijsturen zorgt ervoor dat risico’s worden geminimaliseerd en de mogelijkheden benut worden.’

Paneldiscussie 

Afbeelding

Tijdens de paneldiscussie worden er 3 stellingen voorgelegd aan het publiek. Het publiek stemt door middel van kaartjes of zij het eens of oneens zijn met deze stelling. 

Stelling 1: ‘AI kan dienen als ondersteuning in de besluitvorming van medische behandelingen, maar het besluit moet door de arts en patiënt samen genomen worden’

De meerderheid van de zaal stemt in met de stelling en benadrukt dat begrijpelijkheid essentieel is bij de inzet van AI in de zorg. AI kan bijvoorbeeld worden ingezet voor het opstellen van patiëntinformatiebrieven, zodat informatie toegankelijker wordt. Ook de randvoorwaarden voor verantwoord en gevalideerd gebruik van AI worden besproken. Vanuit juridisch perspectief onderstreept Corrette Ploem het belang van het persoonlijke gesprek tussen arts en patiënt. Volgens Ploem moet er blijvende aandacht zijn voor juridische en ethische kaders. Ze voegt daaraan toe: ‘Soms wil je niet het beste, maar wat voor jóu het beste is.’

Stelling 2: ‘De zorgverlener moet transparant zijn als er gebruik is gemaakt van AI (voor wat en waarom) om vertrouwen te krijgen bij patiënten’

Een kleine meerderheid van het publiek is het eens met deze stelling. Het is vooral van belang om te bepalen wanneer AI daadwerkelijk meerwaarde biedt en om kritisch te kijken naar de validatie van de processen waarop het wordt toegepast. Transparantie is hierbij een aandachtspunt, al hechten veel patiënten vooral waarde aan goede zorg, zonder precies te willen weten hoe beslissingen tot stand komen. AI moet worden gezien als een gevalideerde bron van ondersteuning. Joost Groen benadrukt: ‘Praat niet over patiënten, maar met patiënten.’ Een korte vermelding door een arts dat er gebruikgemaakt is van AI, zou al voldoende moeten zijn. De meningen over dit onderwerp zijn verdeeld, en daarom is het zo belangrijk heldere afspraken te maken over het gebruik ervan, met blijvende aandacht voor het perspectief van de patiënt.

Stelling 3: ‘AI kan helpen de informatieachterstand van patiënten te verkleinen en patiënten beter te informeren’

De meerderheid van het publiek stemt voor deze stelling. Misinformatie is een groeiend probleem in de zorg. Betrouwbare informatiebronnen zijn cruciaal, maar het is niet altijd duidelijk waar die te vinden zijn. Vooral ouderen lopen risico op een informatieachterstand en het is belangrijk hen hierin te ondersteunen. De verantwoordelijkheid voor correcte informatie kan niet volledig bij de huisarts komen te liggen. Patiëntenorganisaties kunnen een rol spelen bij de ondersteuning van informatievoorziening, bijvoorbeeld door patiënten te leren hoe ze bronnen kunnen controleren. Ook moet er rekening worden gehouden met laaggeletterdheid en culturele diversiteit. Verder is het belangrijk om altijd kritisch te kijken naar wie de technologie ontwikkelt en financiert. Een praktisch idee dat genoemd wordt, is het toevoegen van een QR-code op medicijnverpakkingen als aanvulling op de bijsluiter, om informatie toegankelijker te maken. Daarnaast wordt benoemd dat de autonomie van de patiënt centraal moet staan.

Joep Rijnierse sluit de sessie af met een duidelijke oproep: ‘Laten we gezamenlijk werken aan een AI-gedreven toekomst voor het gebruik van geneesmiddelen, waarbij de patiënt altijd het uitgangspunt blijft.’