Achtergrond afbeelding Achtergrond afbeelding darkmode

Praktische verbeteringen voor een gezonde leefomgeving

GGD’en en gemeenten werkten samen in 30 korte (impuls)projecten
Laatst aangepast:

Hoe realiseert u concrete, praktische verbeteringen in de leefomgeving? Dat kan door gebruik te maken van praktijkvoorbeelden en ervaringen van andere gemeenten en regio’s. 30 korte (impuls)projecten gingen actief aan de slag met het creëren van een gezonde leefomgeving. Met als resultaat? Factsheets met praktische tips voor gemeenten en GGD'en.

Factsheet met geleerde lessen en tips voor gemeenten

De 30 korte (impuls)projecten zijn gestart vanaf september 2024 en liepen tot 1 juli 2025. Elk project heeft een factsheet opgeleverd met de geleerde lessen. Ook staat in elke factsheet een rijtje tips. Handig voor praktijkprofessionals van gemeenten en GGD'en, die met een zelfde thema aan de slag willen gaan.  

Focus op 5 belangrijke thema’s gezonde leefomgeving

De projecten gingen bijvoorbeeld aan de slag met het groen inrichten van een plein, het stimuleren van fietsen of het investeren in een dorpsmoestuin. Ook is soms gekozen voor het aanstellen van een procesbegeleider om partijen bij elkaar te brengen in het ruimtelijk, sociaal en gezondheidsdomein. Elk van de 30 projecten heeft zich in ieder geval gericht op 1 of meerdere thema’s:

  •  stimuleren en bevorderen van sociale cohesie;
  • omgeving groener en aantrekkelijker maken voor inwoners;
  • veilige voorzieningen die inwoners stimuleren tot ontmoeting, beweging, spelen, rust;
  • beschermen van inwoners, bijvoorbeeld tegen hittestress, infectieziekten, geluidsoverlast;
  • toegankelijke en veilige (sociale) voorzieningen en gezonde keuzes in de openbare ruimte.

Bekijk de factsheets van de 30 (impuls)projecten

  1. Gezond leven en bewegen in Colmschate Zuid
    Bij de herinrichting van de wijkspeelplek Westerhuispad zijn meer voorzieningen gekomen voor spelen, bewegen en ontmoeten. Gemeente Deventer en GGD IJsselland maakt bewegen en sport laagdrempelig en wil zo inwoners stimuleren om te bewegen.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Deventer, E.W. Scheffers
    Bekijk de factsheet
  2. Wijksgewijze aanpak Hamburgerrak/ 't Want Franeker
    In de gemeente Waadhoeke (in wijk Hamburgerrak/ 't Want) zijn speeltoestellen geplaatst om spelen, bewegen en ontmoeten te stimuleren. Om dit te realiseren werkt de gemeente samen met GGD Fryslân en belanghebbenden. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Waadhoeke, W. Stienstra
    Bekijk de factsheet
  3. Vergroenen, bewegen, ontmoeten in en rondom wijkcentrum De Damwand in Huizen
    Hoe vergroen je het terrein rondom een nieuw wijkcentrum? Dit project heeft een beleef- en beweegtuin ontworpen met bijvoorbeeld een beweegplank, jeu-de-boulesbaan en watertappunten. Om zo te komen tot een toegankelijke, uitnodigende en inspirerende plek met groene uitstraling voor inwoners.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Huizen, T.L.M. van Dongen
    Bekijk de factsheet
  4. Beweegroutes in Ede
    Hoe komen inwoners meer in beweging? In de Kernhem (gemeente Ede) is nu een beweegroute, waar inwoners kunnen hardlopen, wandelen of oefeningen kunnen doen. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Ede, N.G. Oude Vrielink
    Bekijk de factsheet
  5. Versterken en ontwikkeling duurzame dorpsmoestuin Graan voor Visch in Haarlemmermeer
    Hoe kan leefbaarheid en sociale cohesie in de wijk versterken? In de wijk Graan voor Visch in Haarlemmermeer is een  duurzame dorpsmoestuin  gerealiseerd.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Haarlemmermeer, R. Holterman
    Bekijk de factsheet
  6. In het Ringovenpark kan iedereen ontmoeten, beleven en bewegen
    Dit project heeft  een ontmoetingsplek met moestuin en plukbos aangelegd in het Ringovenpark. Op deze manier heeft het project het Ringovenpark hittestress bestendig, groener en aantrekkelijker gemaakt voor bewoners.  
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Peel en Maas, A.F.M.J. Hellebrand
    Bekijk de factsheet
  7. Een veilig en beweegvriendelijk sportpark Weltevreden
    Sportpark Weltevreden kende een aantal uitdagingen. De combinatie van wandelaars, fietsers en auto’s leidde ertoe dat veel mensen met de auto kwamen. Ook nodigden de sportvelden niet uit tot iets anders dan voetbal. Daarom heeft dit project -samen met de inwoners van de Bilt- het sportpark ontwikkeld tot een veilig en(meer) beweegvriendelijke omgeving via het aanleggen van een fietsbrug
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente de Bilt, S. Ott
    Bekijk de factsheet
  8. Gezond in de Wijk
    Dit project heeft aanpassingen gedaan in de fysieke leefomgeving, voor mensen die bij 3 of meer leefgebieden problemen ervaren. Dit deden ze in co-creatie met de inwoners. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Noordwijk, L. Freling
    Bekijk de factsheet
  9. Beesel vergroent!
    Op veel plekken in Beesel kleurt het rood op de klimaat atlas. De gemeente heeft daarom bomen geplant en gezorgd voor zitplaatsen. Deze moeten verkoeling en rustplekken creëren voor bewoners. De aanpak is geïnspireerd op de successen van GroenBlauwe schoolpleinen in Limburg.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Beesel, C. Beerens
    Bekijk de factsheet
  10. Herinrichten Beweeg- en ontmoetingspark Neder-Betuwe
    Door het beweegpark te vergroenen, probeerde dit project de gevolgen van hittestress en hevige regenval tegen te gaan. Ook zou er aandacht zijn voor valpreventie, door het plaatsen van een beweegtoestel en aanbod van passende beweegprogramma’s.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Neder-Betuwe, O. Horsman
    Dit project is niet tot uitvoering gekomen binnen de  looptijd van de subsidie.
  11. Moestuinen voor het dorp
    Hoe vermindert eenzaamheid onder bewoners en komt jong en oud met elkaar in contact? Dit project heeft moestuinen aangelegd voor de inwoners van Vlieland. Hier kunnen inwoners eigen voedsel kweken en is gezond eten voor iedereen toegankelijk. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Vlieland, S.Geurtsen
    Bekijk de factsheet
  12. Beweegpark Ussen (Oss)
    Gemeente Oss heeft een duurzaam, groen, veilig en inclusief Beweegpark opgeleverd in de wijk Ussen. Het park biedt faciliteiten voor calisthenics en fitness, met speciale toestellen die toegankelijk zijn voor mensen in een rolstoel. Ook zijn zitbankjes gerealiseerd die zorgen voor ontmoeting en rust. Zo wil de gemeente de algemene gezondheid verbeteren en ontmoeting tussen inwoners stimuleren. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Oss, B. Swarts
    Bekijk de factsheet
  13. Lifestylepark Brunssum
    Dit project heeft een groen lifestylepark ontwikkeld, wat een initiatief is van jongeren in Brunssum. Het park is een verbindingsplek, waar mensen van alle leeftijden elkaar kunnen ontmoeten en om te beleven en bewegen. Het is een fysieke verbindingsplek tussen de wijken ‘centrum’ en de kwetsbare wijk ‘oost’.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Brunssum, R. van der Steen
    Bekijk de factsheet
  14. Bergen Klimaatklaar & Leefbaar: Pilot Gezond spelen, bewegen en ontmoeten voor 0 tot 100 jaar
    Hoe komt er meer verbinding tussen de verschillende doelgroepen? Hoe daagt u jong en oud uit om naar buiten te gaan? En hoe creëert u een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving? Dit project ontwikkelde een speel-, beweeg- en ontmoetingspark met daarin speel- en beweegtoestellen en ontmoetingsmogelijkheden. Het park is gericht op sociale en sportieve contacten, gezondheid, en plezier voor alle leeftijden van 0-100 jaar. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Bergen, A.W. Grutters
    Bekijk de factsheet
  15. De Appelboom Groenprojecten
    Dit project ondersteunt initiatieven van De Appelboom. Denk aan het aanleggen van een voedselbos en aan het vergroenen van openbare ruimtes. Maar ook het aanleggen van bloemrijke oevers, om biodiversiteit te bevorderen.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Wijdemeren, I. Dekkinga
    Bekijk de factsheet
  16. Gezonde Leefomgeving Bloeizone Ens
    Gemeente Ens wil samen met inwoners gezond leven makkelijker maken en de samenredzaamheid bevorderen. In aanloop naar een nieuw woon-zorgcomplex zijn in dit project de wensen opgehaald van inwoners over de leefomgeving. Dit heeft geleid tot het plaatsen van beweegtoestellen in de leefomgeving die de fysieke activiteit en sociale interactie onder ouderen bevordert.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Noordoostpolder, R. Klein Hulse
    Bekijk de factsheet
  17. Adviseur Gezonde Leefomgeving
    Gemeente Altena wil gezondheid meewegen in alle domeinen. In dit project is  een adviseur gezonde leefomgeving ingezet om gezondheid en welzijn te bevorderen. Bijvoorbeeld door aan slag te gaan met groene ontmoetingsplaatsen, speelplekken en samenwerking tussen verschillende domeinen.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Altena, S. van ’t Noordende
    Bekijk de factsheet
  18. Inrichten veilige beweegvriendelijke omgeving met ruimte voor spel, bewegen en ontmoeting
    Gemeente Lingewaard heeft  een sportpark en 2 beweegvriendelijke zones doorontwikkeld met lessen uit een eerder onderzoek en de input van inwoners. Om zo de omgeving aantrekkelijker te maken, sociale cohesie te bevorderen en het beweegaanbod uit te breiden.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Lingewaard, V.H. Schippers
    Bekijk de factsheet over sportpark Ressen
    Bekijk de factsheet over Park en speelveld in Bemmel
  19. Sportzone Dedemsvaart
    Hoe richt u de openbare ruimte zo in dat het uitdaagt tot bewegen? Dit project realiseerde een sportzone in samenwerking met scholen, omwonenden, jongeren en sportaanbieders. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Hardenberg, J.M. Smid
    Bekijk de factsheet
  20. Droomplantsoen Marsdijk
    In gemeente Assen is er nu een plantsoen voor inwoners van alle leeftijden. Denk aan het aanplanten van een moestuin, inrichting van speeltoestellen en het opzetten van een activiteitenprogramma. Zo heeft het project gezorgd voor een aantrekkelijke buurt waar inwoners bewegen, ontmoeten, spelen en sporten.  
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Assen, J.A. van der Haar
    Bekijk de factsheet
  21. Jeugdpark Lissevoort (Spelen, Bewegen en ontmoeten)
    Dit project heeft het beweegaanbod voor jongeren van 12 tot 17 jaar uitgebreid met een jeugdpark. Hiermee wil gemeente Nuenen jongeren stimuleren om meer te gaan bewegen. Omwonenden en jongeren hebben inspraak gehad bij het ontwerp van het park. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Nuenen, R.J.W. Brekelmans
    Bekijk de factsheet
  22. Opschalen Sociale Voedseltuin in gemeente Ooststellingwerf
    Hoe kunt u bijdragen aan een gezonde leefstijl, vermindering van sociale ongelijkheid en sociale cohesie bevorderen? Dit project schaalde de sociale voedseltuin op voor de gezondheid en inclusie van huishoudens met een minimuminkomen. De tuin biedt voeding en een plek voor sociale verbinding en educatie. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Ooststellingwerf, R. de Boer
    Bekijk de factsheet
  23. Vergroening Albert Verweyplein
    Hoe kunt u bewegen en spelen stimuleren, de fysieke en mentale gezondheid verbeteren en hittestress tegengaan? Gemeente Harderwijk herontwikkelde het Albert Verweyplein met aandacht voor vergroening en voor bewegen en spelen. Denk aan het planten van bomen, een beweegroute voor ouderen en aan spelelementen voor kinderen. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Harderwijk, R.R. van Hoogstraten
    Bekijk de factsheet
  24. Vergroening wijk Ludinga Harlingen
    In samenwerking met de buurtverenging heeft de gemeente pleinen vergroend en aantrekkelijker gemaakt. Dit project verving verharding door gazon en heesterbeplanting om zo bewegen en spelen te stimuleren, de buurt veiliger te maken en hittestress te verminderen.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager:gemeente Harlingen, B. Meijer
    Bekijk de factsheet
  25. De SOA automatiek: een innovatief antwoord ter verbetering van de seksuele gezondheidzorg
    GGD Amsterdam wil soa-preventie toegankelijk maken voor jongeren onder de 25 jaar, praktisch opgeleiden en mensen met een migratieachtergrond. Er komen digitale vending machines met soa zelf-testen, condooms en glijmiddel Zo maakt het project SOA zorg beschikbaar voor onder bediende groepen.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: GGD Amsterdam, E. Hoornenborg
    Bekijk de factsheet
  26. Skatepark Oosterhout
    Gemeente Oosterhout realiseerde een skatepark waar jongeren kunnen sporten en elkaar kunnen ontmoeten. 
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Oosterhout B. Schuurs
    Bekijk de factsheet
  27. Een leefbare en gezonde Marterrade
    Gemeente Den Haag heeft samen met de buurt een plein opnieuw ingericht. Zodoende wil dit project sociale interactie en bewegen bevorderen.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Den Haag, M.G.J. van Muijen
    Bekijk de factsheet
  28. Sociale voedseltuinen Fryslân
    In dit project heeft een procesbegeleider draagvlak gecreëerd voor de implementatie van sociale voedseltuinen bij geïnteresseerde gemeenten. De voedseltuinen zijn gericht op de laagste inkomensgroepen. Deze tuinen dragen bij aan de kwaliteit van leven, verbeteren van gezondheid en verminderen van ongelijkheid, bevorderen van participatie en stimuleren van voedselzekerheid.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: GGD Fryslân, L. van den Berg
    Bekijk de factsheet
  29. Aanleg pumptrackbaan Ameland
    Gemeente Ameland heeft een pumptrackbaan aangelegd om kinderen en jongeren te stimuleren om te bewegen én om sociale cohesie te bevorderen.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Ameland, L.W. Brouwer
    Bekijk de factsheet
  30. Almelo sport buiten
    Dit project stimuleerde het gebruik van openbare sport- en beweegplekken in 3 kwetsbare wijken. Een procesbegeleider heeft niet-actieve inwoners betrokken en gestimuleerd om te bewegen. Zo wil gemeente Almelo het fysiek, mentaal en sociaal welbevinden van inwoners bevorderen.
    Aanvragende organisatie en hoofdaanvrager: gemeente Almelo, M. Visscher
    Bekijk de factsheet

Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak

Deze projecten hebben onderzoek gedaan met subsidie uit ons programma Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak (GLIA). Naast deze 30 korte projecten, hebben ook 10 projecten kennis ontwikkeld en 15 projecten hebben beleid ontwikkeld en uitgevoerd. Daarnaast is in 3 living labs domein overstijgend samengewerkt. 

GLIA was onderdeel van het bredere programma Gezonde Leefomgeving, dat ZonMw en RIVM samen hebben uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS. 

Kennisbundel

Afbeelding
cover gezonde leefomgeving

De opbrengsten van deze projecten zijn verschenen in de kennisbundel Samenwerken aan de gezonde leefomgeving. Hierin ontdekt u praktische instrumenten en lessen, voor en door gemeenten en GGD'en. Bijvoorbeeld over domeinoverstijgend samenwerken en inwoners betrekken. 

Contact

Lonneke Frantzen

Programmamanager
Glia [at] zonmw.nl

Gifty Sarfoa

Programmasecretaris
Glia [at] zonmw.nl