Sociaaleconomische gezondheidsverschillen
We werken met kennis aan een goede gezondheid voor iedereen. Toch zijn er door sociaaleconomische factoren grote verschillen in gezondheid en levensverwachting. Daarom stimuleren we kennisontwikkeling over het ontstaan van deze verschillen en hoe we ze kunnen verkleinen en voorkomen.
Lees de nieuwe editie van ons online magazine Impuls over gezondheidsverschillen
Gezondheid is ongelijk verdeeld in Nederland. Waar je woont, hoeveel je verdient, hoe groot je netwerk is en nog meer factoren hebben invloed op jouw gezondheid. Deze factoren stapelen zich vaak op en beïnvloeden elkaar. Wat is er nodig om deze gezondheidsverschillen te verkleinen? In het magazine lees je hoe wij en anderen hieraan werken.
Wat zijn sociaaleconomische gezondheidsverschillen?
Sociaaleconomische gezondheidsverschillen zijn verschillen in gezondheid en levensverwachting tussen verschillende groepen mensen. Deze verschillen zijn gerelateerd aan sociaaleconomische factoren zoals opleiding, inkomen en werk. Deze factoren, ook bekend als sociaaleconomische determinanten van gezondheid, beïnvloeden iemands gezondheid aanzienlijk. Deze determinanten worden ook wel aangeduid als sociaaleconomische status of sociaaleconomische positie.
Onderzoek en oplossingen voor gelijke gezondheidskansen
Vanuit verschillende programma’s zetten we ons in om gezondheidsverschillen te verkleinen of voorkomen. Daarbij verbinden we beleidsmakers, burgers en ervaringsdeskundigen, preventie-, zorg- en welzijnsprofessionals, onderzoekers, opleiders en ondernemers.
Onderzoek naar systemen die ongezondheid in stand houden
In de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) doen 4 consortia onderzoek naar maatschappelijke en wetenschappelijke inzichten om het gezondheidspotentieel van mensen met een lagere sociaaleconomische positie te vergroten. Ze gebruiken een systeembenadering om te begrijpen hoe de gezondheid van deze groep duurzaam kan worden verbeterd.
Oorzaken en interacties begrijpen
Wetenschappers onderzoeken de factoren die de relatie tussen sociaaleconomische positie en gezondheid beïnvloeden. Dit verklarend onderzoek helpt bij het ontwikkelen van handvatten voor beleid om de kansen op een gezond leven te vergroten en sociaaleconomische gezondheidsverschillen te verkleinen.
Het project Begrijpen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen onderzoekt hoe de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen invloed heeft op hun opleidingsniveau en gezond gedrag.
Gezondheid verbeteren in wijken
Hoe kan je de leefomgeving zo aanpassen, dat de gezondheid in kwetsbare wijken en gebieden verbetert? In 10 projecten ontwikkelen gemeenten, GGD-en en onderzoekers samen praktijkgerichte kennis. Dit helpt gemeenten en GGD’en bij het bevorderen van de gezondheid in de regio.
De sociale voedseltuin rukt op. Hij maakt gezonde voeding toegankelijk voor mensen met lage inkomens én zorgt ervoor dat mensen elkaar ontmoeten en kunnen meedoen. Onderzoekers kijken wat er nodig is om op te schalen binnen Nederland.
Diëtisten helpen mensen met een laag inkomen om voor gezonde en goedkope voeding te kiezen. Dit doen zij met de interventie ‘Goedkoop Gezonde Voeding’. Onderzoekers kijken hoe deze interventie zo breed mogelijk kan worden geïmplementeerd.
Vrouwen in kwetsbare omstandigheden nemen minder vaak deel aan bevolkingsonderzoeken voor borst- en baarmoederhalskanker. Dat draagt bij aan gezondheidsverschillen. Om deze vrouwen te ondersteunen bij een geïnformeerde keuze zet project Screening the Neighbourhoods een community-aanpak in.
Gezond leven in gemeente en regio’s
Werkt u voor een gemeente of GGD? In de kennisbundel Gezond leven in gemeente en regio vindt u praktische instrumenten en lessen uit onderzoek die ook helpen bij het behalen van de GALA-doelen. Doe inspiratie op voor het terugdringen van gezondheidsverschillen en nog veel meer.
In ruim 4 jaar is deze kennis opgedaan in 35 projecten, met subsidie uit ons Preventieprogramma.
Sportdeelname vergroten
In het programma MOOI in Beweging wordt gewerkt aan het vergroten van de sport- en beweegdeelname. Er wordt gekeken naar de relatie tussen sport- en beweegdeelname, bestaanszekerheid, sociale netwerken en rolmodellen binnen gemeenschappen.
Diverse living labs sport en bewegen richten zich op het aanpakken van gezondheidsverschillen. In het living lab ‘Preventie door sport en bewegen’ wordt een duurzaam netwerk gevormd van sport-, zorg-, welzijns-, kennis- en overheidsorganisaties, ondernemers en ervaringsdeskundigen. Samen ontwikkelen zij innovatieve producten en aanpakken om de sportparticipatie en leefstijl van Amsterdammers met chronische aandoeningen en lichamelijke beperkingen.
Werk vinden en schulden terugdringen
Gemeenten ondersteunen kwetsbare inwoners bij het vinden van werk en het terugdringen van schulden. Wetenschappers ontwikkelen praktische kennis voor gemeenten, zodat gemeenten hun inwoners zo goed mogelijk kunnen helpen.
Gezondheidsverschillen op de werkplek aanpakken
Kennis uit preventieonderzoek draagt bij aan het verkleinen van de sociaaleconomische gezondheidsverschillen in ervaren gezondheid van werknemers. Onderzoekers hebben waardevolle kennis ontwikkeld over interventies die direct op de werkplek inzetbaar zijn, zodat werknemers actief kunnen werken aan een gezond(er) leven.
Preventie in de eerstelijnszorg
De huisartsenpraktijk is meestal het eerste aanspreekpunt bij gezondheidsklachten. De oorzaak van veel zorgvragen ligt bij een ongezonde leefstijl of bij problemen op sociaal en maatschappelijk vlak. Daarom investeren we in kennis voor professionals in de eerstelijnszorg.
Zorgprofessionals en gemeenten werken bijvoorbeeld samen om het leefstijlprogramma SLIMMER passend te maken voor mensen met een lage sociaal economische positie. Een ander project maakt het interventieaanbod van zorg en welzijn in de buurt toegankelijker voor mensen met een lage sociaal economische positie. Dit project onderzoekt ethische dilemma’s; hoe je ‘samen beslissen’ ondersteunt in de huisartsenpraktijk en hoe je gezondheidsachterstanden vermindert.
Een goede start voor kwetsbare gezinnen
De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor de latere gezondheid. Door risicofactoren vroeg te identificeren en gerichte ondersteuning te bieden, helpen we alle kinderen een kansrijke start te maken.
Dit gebeurt onder andere met big data-analyses, zorg rondom onbedoelde zwangerschap en samenwerking in de lokale praktijk.
