10 projecten hebben kennis ontwikkeld over een gezonde leefomgeving
In 10 projecten hebben gemeenten, GGD-en en onderzoekers samen praktijkgerichte kennis ontwikkeld voor een gezonde leefomgeving. De opbrengsten uit deze projecten helpen gemeenten en GGD-en om gezondheid mee te wegen bij het inrichten van de fysieke omgeving. Met name om de gezondheid te verbeteren in kwetsbare wijken.
Praktische resultaten
De projecten liepen van begin 2024 tot na de zomer van 2025 en hebben inmiddels hun resultaten opgeleverd met kennis over een gezonde leefomgeving. Denk aan handreikingen en checklists voor gemeenten, GGD’en en provincies.
Elk van de 10 projecten rond kwetsbare wijken richtte zich op 1 of meerdere hoofdonderwerpen:
- Systematisch volgen, evalueren en onderzoeken van ingrepen in de leefomgeving
- Onderzoeken wat binnen kwetsbare wijken werkt
- Kennisontwikkeling van processtappen voor de besluitvorming
Hieronder staan de projecten gegroepeerd per hoofdonderwerp.
Systematisch volgen, evalueren en onderzoeken
Wat zijn de effecten van uitgevoerde of lopende ingrepen in de leefomgeving? En wat zijn de werkzame elementen? 3 projecten hebben verschillende ingrepen in de leefomgeving gevolgd, geëvalueerd en onderzocht. Dit was tot dan toe relatief weinig gedaan. Om goed inzicht te krijgen in de effecten, zochten zij antwoorden op vragen zoals: Hoe is het project verlopen? Wat was de werkwijze van de onderzoekers? Wat hebben zij wel of niet kunnen meten?
Onderzoeken wat binnen kwetsbare wijken werkt
Het gebruik en effect van een gezonde leefomgeving verschilt per persoon. Verschillende factoren spelen hierbij een rol. Denk aan cultuur, leeftijd en samenstelling van het huishouden. Doordat behoeften uiteenlopen, waren er meer voorbeelden nodig met een nauwkeurige omschrijving van de context en de effecten van de interventies. 3 projecten hebben inmiddels onderzocht wat werkt voor welke groep en waarom.
Processtappen voor de besluitvorming
Hoe betrekt u bewoners van een kwetsbare wijk goed bij hun leefomgeving, zonder hen te overvragen? 4 projecten hebben kennis opgedaan om kwetsbare inwoners te betrekken en om met hen het gesprek aan te gaan. Bij de besluitvorming over de inrichting van de leefomgeving, zijn verschillende domeinen betrokken. Deze zijn niet altijd goed met elkaar verbonden en hebben soms andere zienswijzen. Belangrijk dus dat de juiste mensen op het juiste moment aan tafel zitten.
Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak
Deze projecten hebben onderzoek gedaan met subsidie uit onze ronde ‘Ontwikkelen van kennis over een gezonde leefomgeving in kwetsbare wijken en gebieden’ van ons programma Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak (GLIA). Naast deze 10 projecten, zijn er ook 15 projecten die beleid hebben ontwikkeld en uitgevoerd en 30 korte (impuls)projecten die praktijkvoorbeelden hebben hergebruikt. Daarnaast is in 3 living labs domein overstijgend samengewerkt.
GLIA was onderdeel van het bredere programma Gezonde Leefomgeving, dat ZonMw en RIVM samen hebben uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS.