Vrouwengezondheid
Er is een inhaalslag nodig in kennis en aandacht voor de gezondheid van vrouwen. Zo kunnen vrouwen gezonder leven, zich beter voelen en hun leven meer in balans houden - lichamelijk, mentaal én sociaal, op haar eigen manier, in elke levensfase. ZonMw zet zich hiervoor in met kennis, verbinding en implementatie.
Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid
Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) lanceerde de Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid op donderdag 25 juni 2026. In opdracht van het ministerie stelde ZonMw de werkagenda op, met bijdragen van velen. De agenda zet in op ‘het nieuwe normaal’ en geeft richting aan structurele verbetering van de gezondheid van vrouwen en meisjes.
De werkagenda bevat drie actielijnen voor ‘het nieuwe normaal’:
- Herkennen en erkennen van klachten: geen klacht blijft onopgemerkt of onbegrepen.
- Betere kennis, innovatie en implementatie: vrouwengezondheid als vast onderdeel van gezondheidsonderzoek, -onderwijs en -beleid.
- Betere infrastructuur en uitwisseling: zorg georganiseerd rond de vrouw, met betere uitwisseling van data en inzichten.
Gezondheid van vrouwen wordt niet altijd serieus genoeg genomen
'Onze gezondheid is een serieuze zaak. En helaas voor vrouwen, een zaak die nog niet altijd serieus genoeg genomen wordt. Zo krijgen vrouwen en meisjes niet altijd de diagnose die past bij wat zij nodig hebben. Daar moeten we iets aan doen. Daarom zetten we met de Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid de volgende stap om de gezondheid van vrouwen in Nederland te verbeteren.' Dat vertelde minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bij de lancering van de werkagenda.
Zorg die écht past bij wat vrouwen nodig hebben
Betere zorg voor de helft van de bevolking én veel minder zorguitgaven. Dat klinkt als een utopie. Toch is er een eenvoudige manier om dit droomscenario te bereiken, weet Jet Bussemaker, voorzitter van het ZonMw-kennisprogramma Vrouwspecifieke Gezondheid. De route? Structureel aansluiten bij de zorgbehoeften van vrouwen. Lees het interview met Bussemaker.
Samen in actie voor betere vrouwengezondheid
Betere vrouwengezondheid is een verantwoordelijkheid van alle zorg- en welzijnsorganisaties. Al 40 partijen maakten zichtbaar hoe ze aandacht gaan besteden aan vrouwengezondheid, en sloten zich aan bij de beweging van het ministerie van VWS en ZonMw: ‘Samen in actie voor betere vrouwengezondheid’. Wilt u vanuit uw organisatie bijdragen aan een betere gezondheid van meisjes en vrouwen?
Ervaringsdeskundigen vertellen: meer gesprek en ondersteuning nodig
Sharmila, Bo en Alja hebben ieder hun uitdagingen als het gaat om vrouwengezondheid. Sharmila kwam er laat achter dat haar heftige menstruatieklachten niet ‘normaal’ waren. Ook kwam ze erachter dat haar hartklachten te maken hadden met de overgang. Bo had graag eerder geweten dat haar mentale problemen te maken hadden met ADHD. En Alja zit op de grens van overbelasting door het leveren van mantelzorg. Waar hebben deze vrouwen behoefte aan? Hoe kunnen we hun beter ondersteunen? Bekijk de onderstaande video.
Wat doet ZonMw om de gezondheid van vrouwen te verbeteren?
Bekijk onderstaand een aantal inspirerende ZonMw-projecten.
Zwangerschap en seksuele gezondheid
Mentale kwetsbaarheid, culturele verschillen en een gezonde leefstijl. Thema’s die aangeven dat aandacht voor vrouwengezondheid belangrijk is rondom zwangerschap en seksuele gezondheid. In een bundeling van ZonMw-projecten staat vrouwengezondheid in tot relatie tot seksuele gezondheid en (onbedoelde) zwangerschappen centraal.
Endometriose en vroege herkenning
10 jaar lang werd Bianca de Bie met endometriose niet serieus genomen. ‘Het hoort erbij, niet zeuren.’ Maar menstruatiepijn die je buitenspel zet, is niet normaal. Endometriose treft 1 op de 10 vrouwen, en toch duurt het vinden van de juiste diagnose gemiddeld 7 tot 8 jaar. Dankzij het goede werk van het projectteam en de verbindende rol van ZonMw kunnen huisartsen, gynaecologen, bedrijfsartsen en patiënten nu de endometriosewijzer.nl gebruiken – een platform dat zowel patiënten als zorgprofessionals informeert en ondersteunt.
Overgang en werk
Meer dan een derde van vrouwen in de overgang functioneert minder goed op het werk door overgangsklachten. Zij melden zich vaker ziek en hebben langer de tijd nodig om te herstellen van een werkdag. Dat vraagt om onderzoek: hoe zorgen we dat zij niet uitvallen en hun werk op een duurzame manier kunnen doen?
Sport en bewegen bij meiden en vrouwen stimuleren
Het experiment Girlpower laat zien dat een specifiek initiatief voor bewegen bij meiden relevant is. Jeroen Cornet: ‘Meiden hebben andere wensen en behoeften dan de jongens in de buurt. Relevante verschillen tussen jongens en meiden met betrekking tot sporten en bewegen komen nog te weinig in beeld. Het zou goed zijn daar meer onderzoek naar te doen.’
Ook heeft Sportinnovator 3 innovatiechallenges gericht op vrouwen die in armoede leven. Met deze projecten stimuleren ze het bewegen bij deze vrouwen, om zo de fysieke, mentale en sociale gezondheid te verbeteren.
- Het project vele gezichten van sport stimuleert vrouwen met een migratieachtergrond om te gaan sporten via vrouwen met een migratieachtergrond die wél sporten.
- Hidden Girls is gericht op kwetsbare jonge vrouwen die in opvanghuizen wonen.
- Stichting Sports & Behaviour zoekt moeders met een lage sociaal-economische positie op bij scholen, op het tijdstip dat ze er toch al zijn. Zo nemen de drempel om te sporten lager.
Signaleren van het tekort aan kennis over het vrouwenlichaam
De Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG), Federatie Medisch Specialisten (FMS) en Women Inc. hebben met financiering van ZonMw de impact van vrouwspecifieke aandoeningen in kaart gebracht. Gezamenlijk signaleerden we het tekort aan kennis over het vrouwenlichaam, wat ten koste gaat van de gezondheid van vrouwen. Lees het artikel: Vrouwspecifieke aandoeningen: een serieus probleem dat vraagt om een serieuze oplossing
Mantelzorg bij dementie: vrouwen meer belast dan mannen
Vrouwelijke mantelzorgers zijn zwaarder belast dan mannelijke mantelzorgers. Dat blijkt uit nieuw onderzoek naar mantelzorg bij dementie. Vrouwen besteden meer uren, verrichten intensievere hulp, kunnen het moeilijker loslaten en voelen meer verantwoordelijkheid. Het is belangrijk dat zorgprofessionals ook mannen meer te betrekken bij mantelzorg.
Medicatie bij vrouwen in de psychiatrie
Verschillen tussen mannen en vrouwen beïnvloeden soms niet alleen de werkzaamheid en veiligheid van geneesmiddelen, maar ook de bereidheid om aan onderzoek mee te doen. Onderzoekers van het UMCG ondervonden het in een geneesmiddelenstudie bij mensen met schizofrenie.
Gezondheidsproblemen van laagbetaalde ouderenzorgmedewerkers
Armoede. Racisme. Discriminatie. Genderongelijkheid. Schulden. Volgens laagbetaalde zorgverleners in de ouderenzorg zijn dit belangrijke, vaak verzwegen oorzaken van hun gezondheidsklachten. Dit blijkt uit onderzoek van het Amsterdam UMC. Aangezien het merendeel van de zorgverleners vrouw is, zijn deze oorzaken belangrijke aanknopingspunten voor het verbeteren van vrouwengezondheid.
Investeren in zelfstandige veerkrachtige vrouwen
Vrouwen lopen in Nederland nog achter op mannen in economische zelfstandigheid. Met de programma’s Economische zelfstandigheid en Economische veerkracht versterken we kennis voor gemeenten en ontwikkelen we samen met maatschappelijke partners bewezen aanpakken. Deze projecten begeleiden vrouwen beter naar werk, inkomen en blijvende zelfstandigheid. Daarmee dragen zij bij aan een sterke basis voor vrouwengezondheid op sociaal en werkgebied. Lees meer over de resultaten op: economische zelfstandigheid van vrouwen vergroot door nieuwe kennis.
Hoe kunt u aan de slag met vrouwengezondheid?
Door namens uw organisatie aan de slag te gaan met vrouwengezondheid, kunt u helpen om de bestaande gezondheidsverschillen tussen mannen en vrouwen te verkleinen. Vele handen maken het werk immers licht. Door uw pledge in te dienen, sluit uw organisatie zich aan bij de beweging ‘Samen in actie voor betere vrouwengezondheid’ en zult u betrokken worden bij vervolgstappen van de Nationale Strategie Vrouwengezondheid.
Acties voor onderzoekers en zorgprofessionals
Heeft u interesse om deel te nemen aan de beweging, maar is een pledge niet passend voor uw organisatie? Neem dan een kijkje op de pagina ‘Aan de slag met sekse en gender in onderzoek en innovatie’. Hier vindt u inspiratie om sekse en gender te integreren in de gezondheidszorg en gezondheidsonderzoek.
ZonMw werkt al sinds 2012 aan vrouwengezondheid, door stap voor stap meer kennis te vergaren over dit onderwerp. Dit doen we vanuit het besef dat mannen en vrouwen weliswaar gelijkwaardig zijn, maar niet identiek.
Werkconferentie Vrouwengezondheid
Wat kijken we terug op een inspirerende dag! Met vertegenwoordigers van beleid, praktijk, onderzoek, innovatie en maatschappij hebben we op 4 februari 2026 gewerkt aan concrete acties en prioriteiten. Dit alles natuurlijk om de gezondheid van vrouwen en meisjes in Nederland te verbeteren samen met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Onderzoek en implementatie binnen kennisprogramma's
Lees meer over de activiteiten en programma’s van ZonMw, waarin onderzoek en implementatie wordt gefinancierd.
Kennisprogramma vrouwspecifieke gezondheid
In maart 2024 bracht demissionair minister van medische zorg Pia Dijkstra het nieuws naar buiten dat er financiële middelen beschikbaar worden gesteld voor onderzoek naar vrouwspecifieke zorg. Het kennisprogramma Vrouwspecifieke gezondheid richt zich op kennis en aandacht voor vrouwspecifieke aandoeningen en vrouwspecifieke somatische gezondheidsproblematiek. Investeren in vrouwengezondheidszorg is belangrijk door het tekort aan kennis over het vrouwenlichaam.
Gynaecologische aandoeningen
Binnen het kennisprogramma zijn de eerste projecten gefinancierd voor de diagnostiek en behandeling van gynaecologische aandoeningen.
Netwerkvorming
Ook wordt momenteel een netwerk gevormd dat onder andere een platform gaat opzetten met gebundelde kennis over vrouwengezondheid voor experts en geïnteresseerden.
Programma's rondom zwangerschap en seksuele gezondheid
Zwangerschap is geen gezondheidsprobleem. Maar problemen rond zwangerschap en geboorte kunnen soms wel tot kwetsbaarheden leiden die invloed hebben op de levensloop van meiden en vrouwen. Het is zinvol oog te hebben voor mogelijke gezondheidsproblemen. Binnen de programma’s Zwangerschap en geboorte en Onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar (jong) ouderschap wordt hieraan gewerkt.
Kennisprogramma Gender en gezondheid
Vanaf 2012 signaleren we al dat vrouwen anders ziek worden dan mannen. Op basis van dit signalement en de kennisagenda, is in 2016 het kennisprogramma Gender en gezondheid gestart. Met dit kennisprogramma hebben we met 66 projecten een belangrijke stap gezet om gezondheidsverschillen tussen mannen en vrouwen te verkleinen. Vervolgens zijn we met de taakopdracht bezig een vliegwieleffect te creëren waarbij in alle programma’s van ZonMw aandacht is voor sekse en gender.
Definitie vrouwengezondheid
Vrouwengezondheid reikt verder dan de gezondheidszorg alleen. Het gaat om lichamelijke, mentale én sociale gezondheid, waarbij oog is voor de gezondheid en welzijn van vrouwen in alle levensfasen. Het gaat zowel om gezondheidsaspecten die samenhangen met het vrouwelijk lichaam - zoals hormonale processen - als leefstijl, mentale veerkracht, relaties, zorg, onderwijs, werk en participatie die de gezondheid, welzijn en het functioneren van vrouwen beïnvloeden.
Volg onze LinkedIn-pagina Vrouwengezondheid
Draagt u vrouwengezondheid ook een warm hart toe en wilt u op de hoogte blijven van de ontwikkelingen? Volg dan de LinkedIn-pagina Vrouwengezondheid!
Maatschappelijke opgaven
Het thema vrouwengezondheid is onderdeel van onze ZonMw-brede campagne over de maatschappelijke opgaven. We werken namelijk met kennis aan een goede gezondheid voor iedereen. Toch bestaan er tussen groepen mensen in de samenleving verschillen in gezondheid en levensverwachting. Er is brede aandacht en actief handelen nodig om te komen tot meer gelijke kansen op gezondheid. Door te investeren in vrouwengezondheid begrijpen en verkleinen we de gezondheidsverschillen tussen mannen en vrouwen.
