Zorg die écht past bij wat vrouwen nodig hebben

Vrouwengezondheid verbeteren is geen actie voor een aparte groep in de samenleving. Dat zag Bussemaker al in haar tijd als minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, verantwoordelijk voor het thema emancipatie. ‘De helft van de bevolking bestaat uit vrouwen. Dat is geen groepje. Het zou vanzelfsprekend moeten zijn om structureel en passend aan te sluiten op hun zorgbehoeften’, vond zij toen ook al. ‘Kijk alleen al naar hoeveel medicijnen niet goed werken bij vrouwen doordat ze enkel op mannen worden getest. Dat is pure verkwisting. Enerzijds worden we ons daar gelukkig steeds bewuster van. Anderzijds hoorde ik laatst dat een nieuwe zorgtechniek toch óók weer alleen op mannen wordt getest. Er is een lange adem en vasthoudend leiderschap nodig voor diepere en blijvende bewustwording. Ik ben dan ook blij dat iemand als staatssecretaris Tielen dit onderwerp steeds opnieuw durft te agenderen.’ 

Het onderwerp vrouwengezondheid doet Bussemaker denken aan initiatieven om de positie van vrouwen in de top van het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties te versterken. ‘Op dat gebied liep het ook lange tijd vast’, vertelt zij. ‘De gedachte was: “Daar hoeven we toch niet meer zo hard aan te werken, die gelijke kansen zijn er nu toch wel?” Ik trok in die tijd als minister veel op met Hans de Boer, destijds voorzitter van VNO-NCW. Pas toen hij zag hoezeer getalenteerde vrouwen in zijn eigen omgeving écht niet verder kwamen, begreep hij hoe groot het probleem toch nog steeds was. En zoals staatssecretaris Judith Tielen ook laatst zei: bijna iedereen heeft wel een zus, vriendin, moeder, dochter of echtgenote die worstelt met een vrouwenziekte, hormonale problemen of problemen tijdens of na de zwangerschap. Met die voorbeelden in je achterhoofd, snap je ineens de urgentie beter.’

Ook met de mentale en sociale gezondheid van vrouwen is het slechter gesteld dan bij mannen. ‘We weten bijvoorbeeld dat je letterlijk ziek kunt worden van schulden. En vrouwen zijn wat dat betreft oververtegenwoordigd in de maatschappij. Bij dakloosheid denken we nog altijd aan die zwerver met die lange baard, maar het kan net zo goed de alleenstaande moeder zijn die met twee kinderen van onderdak naar onderdak sjouwt. En op het moment is femicide een veelbesproken onderwerp, maar (seksuele) onveiligheid is van alle tijden. Dat heeft ook een enorm effect op de mentale en lichamelijke gezondheid van vrouwen. Bedenk trouwens ook dat de ene vrouw de andere niet is. Het maakt nogal een verschil of een vrouw gebukt gaat onder stress omdat ze aan de top zit, omdat ze torenhoge schulden heeft, of omdat ze een trauma met zich meedraagt. Al die situaties vragen om een andere aanpak.’ 

Om echt aan te sluiten bij wat verschillende vrouwen nodig hebben, hoopt Bussemaker in te haken op de beweging van passende zorg. ‘Want eigenlijk gaat het daar ook over: passende zorg moet ook voor vrouwen passend zijn. En ZonMw heeft natuurlijk een heel groot kaderprogramma Passende zorg, dus dat is laaghangend fruit. Daarnaast zie ik nog meer mogelijkheden waarmee we zelf een begin kunnen maken. Bijvoorbeeld door oog voor vrouwengezondheid te stellen als voorwaarde voor het onderzoek dat ZonMw financiert. Want 21ste-eeuws onderzoek doen op grond van 19e-eeuwse veronderstellingen over man-vrouwverschillen, dat kan natuurlijk niet. Die bewustwording vragen we immers ook van artsen, farmaceuten, werkgevers en alle andere partijen die op 4 februari 2026 bijeenkomen tijdens de werkconferentie vrouwengezondheid.’ 

Omdat naast wetenschappelijke kennis ook professionele kennis nodig is, komen tijdens de werkconferentie deskundigen uit de hele samenleving bijeen. ‘Daar moet het beginnen: bij professionals die herkennen en erkennen dat hier een uitdaging ligt’, vindt Bussemaker. ‘Dan heb ik het over professionals in de medische sector, mensen die werken in het in het sociaal domein, maar ook bedrijven, beroepsverenigingen, enzovoort. We hopen natuurlijk ook dat er veel ervaringskennis van vrouwen zelf beschikbaar is tijdens de conferentie. Wat zijn hun verhalen, waar lopen zij concreet tegenaan? Die verhalen brengen immers aan het licht hoe groot het probleem echt is. En ik hoop vooral dat we de groep moedige bestuurders die zich inzetten voor dit thema kunnen vergroten. Mensen die door alle drogredenen durven heen te stappen en dit verhaal krachtig durven uit te dragen.’

Doel van de werkconferentie is met de verschillende partijen te komen tot een gezamenlijke werkagenda. ‘We willen beginnen met een klein aantal gezamenlijke prioriteiten. Want als je meteen veel doelen gaat stellen, dan bestaat het risico dat het te groot wordt en verwatert’, weet Bussemaker. ‘We streven naar een groeiagenda waarmee we gezamenlijk, stap voor stap steeds iets verder komen. En waar gaandeweg meer mensen op kunnen aanhaken, om op termijn steeds meer thema’s mee te nemen. Maar wat ik vooral hoop, is dat mensen ook steeds meer aanknopingspunten zien binnen hun eigen terreinen. Dat oog voor vrouwengezondheid zó logisch wordt, dat mensen er als vanzelf steeds meer aandacht aan besteden. Want als je erover nadenkt, dan ís het toch ook zo logisch?’