Mindfulnesstherapie voor patiënten met een chronische darmontstekingsziekte

De zorg voor mensen met inflammatoire darmziekten (IBD) zoals de ziekte van Crohn of Colitis ulcerosa is voornamelijk gericht op de lichamelijke kant van de ziekte. Met medicatie en soms operaties wordt geprobeerd de ziekte onder de duim te houden. Ook hebben veel van deze patiënten te kampen met psychische klachten zoals stress, angst of somberheid. 

Marloes: 'We vonden het dus belangrijk om de kosteneffectiviteit te onderzoeken van mindfulnesstherapie bij patiënten met IBD. Uit onze resultaten blijkt dat deze therapie leidt tot minder psychische klachten, beter welzijn, meer mindfulness en meer zelfcompassie. Het blijkt daarmee een passende interventie om patiënten met IBD te ondersteunen.'

'Bij IBD-patiënten mét mindfulness werd een betere slaapkwaliteit gemeten dan bij patiënten met de gebruikelijke behandeling (TAU). In ons onderzoek werden objectieve slaapmetingen gebruikt gebaseerd op EEG, zogenaamde ‘headbands’. Mindfulness training had geen significant effect op de frequentie van opvlammingen, of op de zelfgerapporteerde ernst van de IBD-symptomen en vermoeidheid. hoewel er wel positieve veranderingen in ontstekingswaarden (calprotectine) waren.'

'Naast de klinische effectiviteit van de mindfulness interventie keken we ook naar het bredere plaatje: hoe zit het met de kosteneffectiviteit en hoe zouden we deze interventie het beste kunnen implementeren in de gezondheidszorg? Het project kenmerkte zich daarom door een brede, multidisciplinaire aanpak.

Uit onze studie bleek dat de kans dat mindfulness training bij IBD kosteneffectief is ongeveer 68% is. Ook in de interviews die we hielden met deelnemers hoorden we dat zij de mindfulness training de moeite waard vonden. Daarbij stelden zij flexibiliteit erg op prijs vanwege de ziektelast, bijvoorbeeld door de mogelijkheid van online deelname of het (tijdelijk) inkorten van de thuisbeoefening. Daarom benadrukt dit onderzoek het belang van flexibele toepassingen van mindfulness training en verdere studies bij chronische aandoeningen.

Uit de procesevaluatie die wij tijdens dit project ook hebben uitgevoerd bleek dat patiënten, Maag-Darm-Lever (MDL)-artsen en mindfulness-trainers Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) als waardevolle aanvulling zien op de huidige behandeling. Wel gaven MDL-artsen aan dat de bekendheid over MBCT binnen het IBD-veld nog beperkt is.'

'Daarom heeft dit project een vervolg gekregen binnen de ronde Preventieambassadeurs (Preventieprogramma) met als doel om de kennis te verspreiden en te onderzoeken hoe en waar in de IBD-zorg mindfulnesstherapie geïmplementeerd moet worden. Dit vervolgproject bestaat uit interviews met diverse belanghebbenden over de beste manier om mindfulness toegankelijk te maken voor de IBD-doelgroep, het verspreiden van kennis over mindfulness bij IBD, en het opleiden van zorgprofessionals tot mindfulness trainer.'

Het Radboudumc (Centrum voor Mindfulness, afdeling Psychiatrie) en het Jeroen Bosch Ziekenhuis (Maag-Darm-Leverziekten) coördineerden het onderzoek. We voerden het onderzoek uit in 4 ziekenhuizen. Vanuit deze ziekenhuizen waren de afdelingen Maag-Darm-Leverziekten betrokken:

• Radboudumc
• Jeroen Bosch Ziekenhuis
• Canisius Wilhelmina Ziekenhuis
• Rijnstate Ziekenhuis
  
  We werkten daarnaast samen met:
• Donders Sleep & Memory lab van het Donders Instituut
• UMC in Groningen
• Patiëntenvereniging Crohn & Colitis NL
  De samenwerking met patiëntenvereniging Crohn&ColitisNL was van grote toegevoegde waarde voor dit onderzoek, omdat we zo konden aansluiten bij de behoeften van de doelgroep.

Artikel Group-Delivered Mindfulness-Based Cognitive Therapy to Reduce Psychological Distress and Improve Sleep in Patients With Inflammatory Bowel Diseases