Hart

In Nederland leven naar schatting 500.000 mensen met hartfalen. Hartfalen is een ernstige aandoening waarbij de pompfunctie van het hart tekortschiet. De gevolgen zijn groot: kortademigheid, extreme vermoeidheid en vochtophoping beïnvloeden het dagelijks functioneren en de kwaliteit van leven. Ook voor naasten is de impact aanzienlijk. Toch wordt hartfalen vaak te laat herkend. Klachten worden regelmatig toegeschreven aan ouderdom, conditieverlies of andere gezondheidsproblemen. Hierdoor missen we kansen om tijdig in te grijpen en de juiste behandeling te starten.

Binnen ZonMw werken we op meerdere fronten aan onderzoek, innovatie en betere organisatie van zorg voor mensen met hartfalen. 

Palliatieve zorg bij hartfalen richt zich op het verlichten van klachten, het ondersteunen van kwaliteit van leven het begeleiden van het ziekteverloop. Zowel lichamelijke als psychische aspecten kunnen een grote rol spelen.

Meer weten over hartfalen in de palliatieve zorg?

• Lees het blog Vervroegen van palliatieve zorg bij personen met hartfalen door projectleider en hoogleraar aan het UMC Utrecht en de Universiteit van Linköping in Zweden, Tiny Jaarsma
• Lees het interview met Alicia Uijl, assistant professor en cardiovasculair epidemioloog en Niels van Poecke, senior onderzoeker over Beter passende palliatieve zorg met AI
• Lees het interview met cardioloog Petra van Pol: Bij hartfalen begint de palliatieve fase op dag 1 

Het juiste geneesmiddel of therapie, op het juiste moment, bij de patiënt die het nodig heeft. Voor het effectief, veilig en doelmatig inzetten van bestaande geneesmiddelen en nieuwe therapieën is gericht onderzoek naar hart- en vaatziekten noodzakelijk. Binnen het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen komen alle facetten van onderzoek naar bestaande geneesmiddelen langs. Translationeel onderzoek brengt veelbelovende kennis uit fundamenteel onderzoek verder naar toepassing in de praktijk.

Een beter begrip van ziekteprocessen en de onderliggende mechanismen is essentieel om te komen tot optimale strategieën voor preventie, diagnostiek en behandeling. Verschillende programma's die binnen het translationele onderzoek worden gefinancierd dragen hieraan bij.

Programma EP PerMed financiert onderzoek, op internationaal niveau, gericht op het ontwikkelen van behandelingen die afgestemd zijn op de individuele behoeften van elk persoon. De call CARMEN2026, georganiseerd vanuit dit programma en in samenwerking met de Hartstichting, richt zich op onderzoek naar cardiometabole ziekten. Het onderzoeksproject EU Calprotect focust op onderzoek naar chronische nierziekte en diabetes type 2 en de invloed op vaatveroudering. Het onderzoeksproject PROCEED onderzoekt de genetische oorzaken bij aangeboren hartafwijkingen. 

Programma ERA4Health financiert internationaal onderzoek op 5 gebieden, waaronder naar hart- en vaatziekten. Een voorbeeld hiervan is de, samen met Hartstichting gefinancierde, CARDINOV-call.

Programma PSIDER kent 2 programmalijnen, waarbij 1 lijn gericht is op (iPS) stamcelonderzoek om behandeling van erfelijke ziekten te ontdekken. Het PSIDER-Heart-project is onderdeel van deze onderzoekslijn. In dit project wordt onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van gentherapie voor de behandeling van erfelijke hartziekten. 

De Hartstichting en ZonMw zijn de samenwerking ‘de Juiste Hartzorg Op de Juiste Plek’ aangegaan. Vanuit deze samenwerking worden zorgverleners in de regio ondersteund om atriumfibrilleren en hartfalen vroeg te herkennen, en in goede samenwerking de best mogelijke zorg te bieden.

Een gezonde leefstijl is belangrijk om gezond te blijven en verkleint de kans op chronische aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en diabetes.. Ook kan een gezonde leefstijl helpen om chronische aandoeningen te verlichten. 

Op het gebied van leefstijlgeneeskunde hebben we bijvoorbeeld een project over de inzet van een leefstijlinterventie bij een stabiele vernauwing kransslagader. Ook is er het 'RESST' gedragsprogramma , gericht op slaap en stress dat nu wordt getest bij hartpatiënten die deelnemen aan hartrevalidatie en slaap- en/of stressproblemen ervaren. 

Samen met de Hartstichting investeren we in kennisontwikkeling. Want leefstijl is ook van invloed op een gezond hart en gezonde vaten. De onderzoekers ontwikkelen kennis over innovatieve manieren om mensen te helpen bij het volhouden van gezond gedrag.

Programma's met onderzoeken rondom een gezondere leefstijl en revalidatie zijn opgenomen in de programma's Preventie (Gezond leven: goed voor je hart) en Vroege Opsporing en DoelmatigheidsOnderzoek.

Het lichaam van mannen en vrouwen is verschillend. Doordat proefpersonen in verleden vaak mannen waren, ontbreekt er kennis over het vrouwenlichaam. Daardoor worden hart- en vaatproblemen bij vrouwen vaker over het hoofd gezien en is de behandeling en preventie minder goed afgestemd op vrouwen. De afgelopen jaren hebben we belangrijke stappen gezet om de gezondheidsverschillen tussen mannen en vrouwen te verkleinen, dit doen we met de ZonMw-programma's Gender en Gezondheid en Gender en Preventie. Zo hebben we een bijeenkomst georganiseerd over man-vrouwverschillen in de cardiovasculaire zorg. We zetten in op meer kennis over de verschillen tussen mannen en vrouwen bij hart- en vaatziekten, zodat we werken aan een persoonsgerichte zorg voor iedereen.