Kansrijke start

ZonMw draagt met verschillende (onderzoeks)programma’s bij aan een kansrijke start. Voor en tijdens de zwangerschap kun je denken aan gezond zwanger worden, zorg rondom kwetsbare zwangeren, screening, versterking van verloskundige samenwerkingsverbanden en integrale geboortezorg. Na de geboorte spelen onderwerpen een rol zoals preventieve hulp om krachtig ouderschap te bieden en het versterken van samenwerking tussen professionals in het sociaal domein. Hieronder lichten wij een aantal onderzoeken en onderzoeksresultaten toe. 

Meer projecten

• Het gesprek over kinderwens met mensen in kwetsbare omstandighedenn (voucher)
• Onbedoelde zwangerschap in Nederland: meten van onbedoeldheid (voucher)
• Cultuursensitieve aanpak voor onbedoelde en tienerzwangerschappen in Surinaams en Antilliaans perspectief (voucher)
• De gezondheidsregie van kwetsbare aanstaande moeders verbeteren: empowerment serieus nemen
• New perspectives: Participatief onderzoek naar opvattingen, strategieën en de behoeften van vluchtelingen m.b.t. keuzes rond (onbedoelde) zwangerschap en gezinsplanning.
• Niet of wel zwanger: les aan jongeren over gezonde zwangerschap.
• Kwetsbare vrouwen motiveren voor preconceptiezorg: van voucher naar tablet.
• Erfelijke aandoeningen en een kinderwens: een online keuzehulp.   

       Bekijk hier het overzicht van alle projecten

Meer projecten en artikelen

• De NIPT als betrouwbaar alternatief voor invasieve tests op afwijkingen
• Gespreksprotocol voor het prenataal huisbezoek door de jeugdverpleegkundige: de preSPARK.
• De ‘Blauwdruk Prenatale Registratie JGZ’ verbetert prenatale begeleiding van (aanstaande) ouders.
• MoMentUM studie: Onbedoelde zwangerschappen en family planning bij vrouwen met een psychiatrische kwetsbaarheid.

• Bevorderen van gezonde voeding tijdens de zwangerschap.

  Bekijk hier het overzicht van alle projecten

Meer projecten

• Doorontwikkeling training ‘Signaleren en Bespreekbaar maken Relatie Ouder Kind’' (voucher) 
• Vanuit de kenniswerkplaats Flevi wordt ingezet op goede zorg rondom de eerste 1000 dagen van het leven.
• Samen Groeien 010- Rotterdam. Integraal zorgnetwerk voor (zeer) kwetsbare gezinnen in de gemeente Rotterdam
• DOEN: In Groningen doen we het samen. Verbeteren lokale praktijk bij onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar (aanstaand) ouderschap.

• Samen met het kraamgezin de zorgbehoefte inschatten.

  Bekijk hier het overzicht van alle projecten

Sommige projecten beslaan meerdere fasen, zowel voor, tijdens als na de zwangerschap. Bekijk deze projecten hieronder.

Projecten

• Het bespreken van kwetsbare situaties tijdens de eerste 1000 dagen (voucher)
• Verbeteren lokale praktijk bij onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar (aanstaand) ouderschap in de gemeente Groningen
• Meer kennis voor minder handelingsverlegenheid: psychische klachten, LVB en ouderschap bespreken (VIMP)
• Voor een kansrijke start in Zaanstad
• De beste start voor ieder kind in Gelderland-Midden, door een sluitend netwerk
• Samen Groeien 010: implementatie infographic over zorg voor, tijdens en na de zwangerschap (VIMP) 
• Verbetering lokale praktijk: Verbinding medisch en sociaal domein omtrent ondersteuning onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar ouderschap in Den Haag
• Knooppunten Kansrijke Start in Zuid-Limburg: Samenhangende zorg voor zwangeren en jonge ouders in een kwetsbare situatie
• Shkorey: Verbeterde aanpak bij onbedoelde zwangerschappen en kwetsbaar (jong) ouderschap voor Eritrese statushouders in Leeuwarden
• Ambassadeursprogramma Shkorey Leeuwarden
• Betere samenwerking LVB doelgroep: Ontwikkeling lokale praktijk bij onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar jong ouderschap voor inwoners met een licht verstandelijke beperking in Harderwijk en omgeving

Met subsidie uit ons programma 'Onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar jong ouderschap' is eind juni 2025 is de AVOZ-studie afgerond. Dit staat voor Aanvullende Vragen Onbedoelde Zwangerschap. 

Deze studie onderzocht de omstandigheden en zorgervaringen voor, tijdens en na een onverwachte zwangerschap. Het eindrapport Het begint met luisteren is in juli 2025 aangeboden aan de Tweede Kamer en aan toenmalig staatssecretaris Judith Tielen.

In het eerder verschenen rapport Dit is mijn verhaal stond het besluitvormingsproces juist centraal. Hoofdonderzoeker Jenneke van Ditzhuijzen (Amsterdam UMC): 'Er wordt vaak gedacht dat onbedoelde zwangerschap vooral jonge meiden in kwetsbare omstandigheden treft. Maar het gaat veelal om mensen die wat ouder zijn, al een partner en kinderen hebben. Het kan iedereen overkomen.'

Op 8 juni 2026 was de lancering van de landelijke bijscholing 'Eerste 1000 dagen'. De bijscholing is relevant voor alle professionals uit het medisch en sociaal domein die werken met (toekomstige) ouders in de eerste 1000 dagen. Er zijn modules met vakgerichte informatie voor:

• verloskundigen, gynaecologen, huisartsen en doktersassistenten, kraamverzorgenden, jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen
• pedagogisch professionals in de kinderopvang
• professionals in wijkteams, schuldhulpverlening en andere partners in het sociaal domein

In opdracht van ZonMw (vanuit ons programma 'Onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar jong ouderschap') evalueert TNO deze bijscholing onder professionals. Dit gebeurt via online vragenlijsten en groepsinterviews.