Sandra Mustert: ‘Als het gaat om kwetsbaar ouderschap: praat niet over, maar mét je doelgroep.’
Zwangeren die meer zorg nodig hebben, een hoger sterftecijfer rond de geboorte en meer vroeggeboorte dan gemiddeld. Ruim 4 jaar geleden maakte Gelderland-Midden zich hierover zorgen. Voor Sandra Mustert het startsein om te zorgen voor een betere samenwerking tussen partijen in de geboortezorg en een betere start voor álle kinderen in deze regio.
We gaan door!
Mustert glundert als ze in beeld verschijnt: ‘Ik hoor net dat de VIMP-aanvraag, een ZonMw-subsidie voor de borging en implementatie van ons project, is goedgekeurd. Dat betekent dat we voor alle 15 gemeenten ons werk het komende jaar door kunnen zetten; de MamaWegwijzer blijft dus. En daarmee blijft het platform voor ervaringsdeskundigen met regionale dialooggesprekken waarbij betrokkenen uit de geboortezorg, JGZ, sociaal domein en ervaringsdeskundigen samenkomen en knelpunten en andere relevante vragen oplossen.’
Tropenjaren
Het is inderdaad mooi nieuws, na een ingewikkelde start van het project ruim 4 jaar geleden. ‘Covid bemoeilijkte de opzet van een samenwerking tussen organisaties uit de geboortezorg,’ vertelt Mustert. ‘We hebben flink moeten investeren om alle betrokkenen te overtuigen van de urgentie en daarna iedereen aan te laten haken. En dat allemaal digitaal natuurlijk. Gelukkig wisten we het juist in ons voordeel te draaien. Want zwangeren en ouders met baby’s vonden het prettiger om vanuit huis mee te doen, een online bijeenkomst bespaarde iedereen reistijd en bleek makkelijker te organiseren dan een fysieke en meer mensen konden deelnemen. Dat was dus meteen een eerste les in het praktijkgerichte onderzoek: je moet flexibel zijn en mee kunnen bewegen met alles wat op je pad komt.’
MamaWegwijzer
Mustert: ‘Bij de start ben je ambitieus in wat je wil behalen, maar gaandeweg leer je elke keer bij te stellen en blij te zijn met kleine successen. De MamaWegwijzer is daar een mooi voorbeeld van. Eén van de moeders opperde dit idee tijdens een dialoogbijeenkomst met de doelgroep en nu is het één van de belangrijkste resultaten van het project.’ Ervaringsdeskundige en betrokken moeder Aartse Tuijn vult aan: ‘”Waarom bestaat er geen papiertje met telefoonnummers die 24/7 bereikbaar zijn?” vroeg iemand zich hardop af. ‘Inderdaad,’ dacht ik, ‘want juist ’s avonds, als je na een drukke dag eindelijk in bed ligt, begint het malen. “Is dit normaal?” “Hoe doen anderen dat?” “Wat moet ik doen?” De twijfels houden je wakker en als je niet uitkijkt, beland je in een vicieuze cirkel van steeds vermoeider raken, omdat je door alle onzekerheden niet meer goed slaapt en nog meer gaat twijfelen.’
We zijn als professionals geneigd dingen veel te ingewikkeld te maken. Luister daarom goed naar je doelgroep wat zij nodig hebben en belangrijk vinden.
Welterusten!
‘Lang verhaal kort,’ vervolgt Aartse Tuijn, ‘de volgende dag had ik met die andere moeder al een eerste opzet gemaakt. Want als die vragen meteen beantwoord worden, zo dachten we, dan is het daarna rustig in je hoofd en kun je slapen. En wat heb je die slaap hard nodig als ouder! Inmiddels is de MamaWegwijzer een feit. Je kunt via de website van Zorgbelang de MamaWegwijzer downloaden. Hierop staan telefoonnummers waarvan de meeste tot 22:00 uur bereikbaar zijn en ook enkele die je 24 uur per dag kunt bellen. De lijst is lokaal aan te vullen, samen met Zorgbelang kan dat geregeld worden.’
Luister
Jeugdverpleegkundige Vriezen knikt bevestigend als Aartse Tuijn vertelt over de MamaWegwijzer. ‘De samenwerking met ervaringsdeskundigen is zo verhelderend,’ vertelt ze. ‘Het is heel waardevol om te horen wat er beter kan, waar extra zorg en aandacht nodig is.’ ‘En dat we het als professionals soms nodeloos ingewikkeld maken,’ vult Mustert aan. ‘”Jullie denken dat wij altijd maar filmpjes nodig hebben,” hoorde ik eens tijdens een dialoogbijeenkomst, “maar misschien moeten we gewoon eens samen gaan zitten en uitvinden wat we écht nodig hebben.” Dat kwam wel aan. Want we kunnen als professionals heel goed praten over de doelgroep, maar soms moet je gewoon even heel goed naar hén luisteren.’
Er móet iets gebeuren aan de wachtlijsten in de GGZ. De moed zakt je in de schoenen als je na lang aarzelen om hulp vraagt en dan eindeloos moet wachten.
Laagdrempelige hulp
‘Precies,’ beaamt Vriezen. ‘Elke keer als ik een gezin begeleid, ga ik steeds opnieuw het gesprek aan. De drempel om hulp te vragen moet laag zijn. Zodat ouders me blijven benaderen met vragen. Alle initiatieven bedoeld voor kwetsbare ouders, moeten laagdrempelig zijn. Want hulp vragen is moeilijk.’ ‘Dat is zo,’ vervolgt Aartse Tuijn, ‘je schaamt je als je je kindje niet de zorg kunt geven zoals je eigenlijk zou willen. Om hulp vragen moet dan makkelijk zijn. En als je dat eenmaal gedaan hebt, moet je je gehoord en begrepen voelen. Dat is gelukkig nu het geval bij Stevig Ouderschap, Voorzorg en de extra begeleiding bij ons in de regio als er sprake is van een kwetsbare zwangerschap of kraamtijd. Ik ben blij om te horen dat dit blijft bestaan, omdat er veel zwangeren en ouders mee geholpen worden.’
Gezamenlijke aanpak
Vriezen: ‘Er liepen 5 jaar geleden wel wat overleggen, maar het was niet structureel en niet iedereen was aangehaakt. Nu zitten we geregeld aan tafel met ketenpartners van Kansrijke Start zoals huisartsen, jeugdverpleegkundigen, maatschappelijk werk, verloskundigen, gynaecologen en Vluchtelingenwerk om te bespreken waarin we elkaar nodig hebben. Per gemeente is er een aandachtsfunctionaris Kansrijke Start aangesteld, zodat er altijd iemand is die actiepunten oppakt en de urgente thema’s blijvend onder de aandacht brengt. En er zijn partners uit het sociaal domein, de geboortezorg en JGZ die workshops en terugkerende bijeenkomsten met alle betrokkenen organiseren. Ook zijn er voorlichtingsbijeenkomsten voor (aanstaande) ouders. En dankzij Voorzorg en Stevig Ouderschap, is er nu tijdens de zwangerschap en erna veel meer begeleiding dan voorheen. Al met al een enorme verbetering dus.’
Als ik een gezin begeleid, blijf ik met aandacht voor de ouder steeds het gesprek aangaan. Zo durven mensen ook in de periode erna om hulp te vragen.
De geïnterviewden voorgesteld
- Sandra Mustert was gedurende het project strategisch adviseur jeugdgezondheidszorg bij GGD Gelderland-Midden en daarmee projectleider en aanjager van het praktijkgericht onderzoek waarmee de lokale aanpak voor kwetsbare (aanstaande) ouders verbeterd werd.
- Yvonne Vriezen is jeugdverpleegkundige 0 tot 4 jaar in de gemeente Lingewaard. Ook is zij coördinator Stevig Ouderschap en regionaal adviseur voor Kansrijke Start.
- Subadhra Aartse Tuijn is ervaringsdeskundige en moeder van 3 kinderen en was gedurende het 4-jarige project klankbord, adviseur en mede-bedenker en -ontwikkelaar van de MamaWegwijzer.
De beste start voor iedereen
‘Nu gaan we verder bouwen,’ besluit Mustert. ‘De borging van de ervaringsdeskundigheid, maar ook het inrichten van een structureel multidisciplinair overleg. Alle aanbevelingen van het project kunnen we, dankzij de vervolgsubsidie, gaan implementeren. Een opluchting, want daarmee kan ons werk loskomen van een tijdelijk initiatief, maar vormt het echt een basis voor alle zwangeren en kwetsbare ouders in Gelderland-Midden. Het zou natuurlijk het mooist zijn als Kansrijke Start ooit een soort basisvoorziening wordt. Dat het niet uitmaakt in welke gemeente je wordt geboren, omdat je overal de beste zorg en dus de beste start krijgt. Want dat is waarvoor we het doen: elk kind de beste eerste 1.000 dagen gunnen.’
Over het programma
Het project 'De beste start voor ieder kind in Gelderland-Midden' is gefinancierd vanuit het programma onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar jong ouderschap. Dit programma stimuleert de (door)ontwikkeling, implementatie en borging van kennis om de preventie van en ondersteuning en zorg bij onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar (jong) ouderschap te verbeteren.