Mentale gezondheid

Wetenschappelijk onderzoek uit bijvoorbeeld het Onderzoeksprogramma ggz kan een psycholoog of psychiater handvatten geven om iemand met een psychische aandoening zo goed mogelijk te helpen. Ook voor mensen met mentale problemen zelf kan het inzichten geven. 

Het Onderzoeksprogramma ggz loopt af. Wat leverde het op aan kennis voor de ggz? Lees de inzichten van onze 4 Impact Leaders op de thema's Jeugd, Zelfregie, Digitale zorg, en Voorkomen van erger!

Door een opeenstapeling van problemen op meerdere gebieden, waaronder de mentale gezondheid, kan iemand de grip op het leven (tijdelijk) verliezen en onbegrepen gedrag vertonen. Er is dan een sterk netwerk nodig om iemand en diens omgeving de juiste zorg en ondersteuning te bieden. Professionals zijn echter nog niet altijd gewend om effectief samen te werken met iemand van een ander domein. ZonMw faciliteert dat die netwerken gevormd worden via het Actieprogramma Grip op Onbegrip. En dat professionals de ruimte krijgen te leren hoe ze het beste met elkaar kunnen samenwerken. Dat heeft successen opgeleverd.

Verhalenreeks van Ruis naar Rust

In samenwerking met Platform Sociaal Domein en MIND laten we met de verhalenreeks ‘Van Ruis naar Rust' positieve ontwikkelingen zien rondom onbegrepen gedrag. Deze dragen bij aan een betere leefwereld voor mensen met onbegrepen gedrag en hun omgeving. En bieden handelingsperspectief voor betrokken professionals, beleidsmakers en bestuurders. De verhalen laten zien dat verandering mogelijk is, ook al blijft de praktijk soms complex. In de verhalenreeks staat de transitie van ruis (complexe en onzekere situatie) naar rust (een meer stabiele en voorspelbare situatie) centraal.

Afbeelding

Interviewserie - praktijkverhalen

Lees hoe praktijkprofessionals samen oplossingen vinden rond onbegrepen gedrag. Ga naar de diepte-interviews op de website van MIND. 

Afbeelding

Videoserie - regionaal verhaal

Bekijk vanuit verschillende perspectieven hoe regio's werken rond onbegrepen gedrag. Ga naar de website van het Platform Sociaal Domein.

Mensen met psychische klachten hebben een grotere kans om suïcidaal te zijn. Ons onderzoeksprogramma levert kennis op over welke interventie helpt om suïcidaliteit te voorkomen. Zodat professionals, ervaringsdeskundigen, naasten en nabestaanden beter weten te handelen of ondersteunen. Ook pakken wij de signalerende rol op. We zoeken uit waar kennis ontbreekt om vervolgens onderzoek daarop aan te laten sluiten. Lees meer over de nieuwste inzichten op het gebied van suïcidepreventie.

Ieder jaar raken er in Nederland ongeveer 200.000 mensen verslaafd. De gevolgen van verslavingen kunnen zowel lichamelijk en psychisch schadelijk zijn. Ook kan het gebruik nadelige gevolgen hebben voor de maatschappij, zoals criminaliteit en kosten voor de gezondheidszorg. Met onderzoek naar verslavingen willen wij kennis creëren als basis om te handelen voor mensen die te maken hebben met verslaving, in zowel behandeling als preventie.

De wachttijd voor een behandeling in de geestelijke gezondheidszorg is al een tijd langer dan afgesproken. Het ministerie van VWS heeft de stuurgroep toegankelijkheid en wachttijden ggz gevraagd om advies te geven over mogelijke oplossingen. Eén van de acties die daaruit voortkwam is het inzetten van een versneller in de regio. ZonMw startte daarom het programma Versnellers binnen de Geestelijke Gezondheidszorg.

Projectmanager die knelpunten en kansen in kaart brengt

Versnellers zijn mensen die helpen met het versterken van de samenwerking tussen partijen in een regio om de wachttijd, waar dat kan, voor de ggz binnen de Treeknormen te brengen. Uiteindelijk zorgt dat voor betere en snellere zorg voor mensen die dat nodig hebben. In 2020 zijn al eerder versnellers ingezet in een aantal regio’s. Na een evaluatie van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) blijkt dat de inzet van regionale versnellers een positieve uitwerking heeft.

‘Bestaanszekerheid is het kunnen nadenken over de dag van morgen, en niet alleen maar bezig hoeven zijn met wat je vandaag moet doen om te overleven.’ Zo beschrijft Jet Bussemaker bestaanszekerheid in de podcast Beweging in Kwetsbaarheid – bestaanszekerheid. Met verschillende programma’s zet ZonMw in op een inclusieve samenleving waarbij bestaanszekerheid voor iedereen vanzelfsprekend is.

Als je iets hebt meegemaakt, kun je die ervaring inzetten om mensen te helpen die in een vergelijkbare situatie zitten. De betrokkenheid en inzet van ervaringsdeskundigen én naasten is enorm waardevol. Zij vormen de verbinding tussen de leefwereld en de systeemwereld. Lees meer over ervaringsdeskundigen in de ggz en hoe je als beleidsmaker ervaringskennis kunt inzetten.

De coronapandemie heeft effect gehad op onze mentale gezondheid. Zowel door een besmetting met het coronavirus als de coronamaatregelen konden mensen mentale klachten ondervinden. Welke groepen werden daarbij het meest geraakt? En hoe konden die het beste geholpen worden? Wat kunnen we hieruit leren voor in de toekomst? ZonMw financierde onderzoek naar het effect van corona op de mentale gezondheid om die vragen te beantwoorden.

De relatie tussen mentaal functioneren en de hersenen uniek, complex en allesomvattend. ZonMw signaleert dat er veel onderzoek is gedaan, maar er ook nog veel onbekend is. Daarom is in het programma Nationaal Plan Hoofdzaken aandacht voor kennis en verbinding, om mensen met een hersen- en/of psychische aandoening in de toekomst beter te kunnen helpen. Dit doen we samen met partners NWO, de Hersenstichting, MIND en Health~Holland.

Veel jongeren kampen met mentale problemen. Een deel van hen heeft professionele hulp nodig, bijvoorbeeld in de jeugd-ggz. Anderen zijn gebaat bij lichte ondersteuning of preventieve jeugdhulp. Het is belangrijk om te onderzoeken wat het beste werkt om de mentale gezondheid van kinderen en jongeren te ondersteunen. Hoe zorg je bijvoorbeeld voor effectieve samenwerking, met jongeren, tussen volwassenen-ggz en jeugd-ggz of in de regio? En hoe zorgen we voor een samenleving waar alle jongeren zich thuis voelen, ook met een psychische kwetsbaarheid? 

Met onze kennis willen we mentale gezondheid bevorderen, mentale klachten voorkomen en veerkracht versterken. Er komt een landelijk dekkend kennisnetwerk om kennis op dit thema uit te wisselen en er is aandacht voor de implementatie, borging en opschaling van effectieve en kansrijke interventies. Ook veerkracht is een belangrijk onderwerp, waarbij onderzoekers onder andere kijken naar welke factoren in een wijk bijdragen aan de veerkracht van kinderen. En hoe sociale netwerken meegenomen kunnen worden in wijkgerichte gezondheidsbevordering. 

Uit een toenemend aantal studies komen in de afgelopen jaren aanwijzingen naar voren dat therapeutische toepassingen van psychedelica (TTP), zoals ketamine, MDMA en psilocybine, significante verbeteringen kunnen opleveren voor patiënten met therapieresistente psychiatrische aandoeningen (zoals depressie en PTSS) en bij (neurologische) pijnstoornissen. ZonMw signaleert dat er meer onderzoek nodig is en stelde het Signalement Therapeutische Toepassingen van Psychedelica op.