Gezonde leefomgeving stimuleren met nicotinevrije schooldagen

‘In dit project introduceerden we nicotinevrije schooldagen op minimaal 3 middelbare scholen in Amsterdam-Amstelland', vertelt Steve Lauriks, projectleider en programmamanager bij GGD Amsterdam-Amstelland. Tijdens deze dagen was het voor zowel leerlingen als docenten niet toegestaan om te roken of vapen op én rondom het schoolterrein. Vanuit het project hebben we scholen de mogelijkheid aangeboden om extra pauzefaciliteiten aan te schaffen om leerlingen afleiding te bieden rond de tijd dat zij normaal zouden roken of vapen. Denk bijvoorbeeld aan de aanschaf van een tafeltennistafel of een andere inrichting van het schoolplein. Daarnaast organiseerden we bijeenkomsten en voorlichtingsactiviteiten voor leerlingen en boden we ondersteuning bij het stoppen met roken.’ 

Naast traditionele sigaretten worden e-sigaretten steeds populairder onder jongeren. ‘Zowel roken als vapen kunnen leiden tot concentratieverlies en brengen serieuze gezondheidsrisico’s met zich mee.’ Desondanks is het nog steeds ‘normaal’ dat leerlingen nicotineproducten mee naar school nemen, deze onder schooltijd gebruiken en roken docenten in sommige gevallen in het zicht van hun leerlingen. ‘Door roken op dezelfde manier te benaderen als alcohol- en drugsgebruik tijdens schooluren, wordt het minder normaal. Drugs en alcohol mogen immers niet openbaar op en rond het schoolplein worden gebruikt. Bovendien biedt een nicotinevrije schooltijd praktische voordelen, zoals minder overlast voor de buurt en een schonere schoolomgeving.’

Steve: ‘Nicotinevrije schooldagen vormen een belangrijke volgende stap in het beleid om nicotinegebruik onder jongeren te denormaliseren. Tot op heden richtten we ons vooral op maatregelen in de fysieke ruimte, zoals rookvrije schoolterreinen. Dit project legde de focus meer op de gebruikers van deze ruimte, waarbij de tijd die ze erin doorbrengen als uitgangspunt werd genomen. De ervaringen en lessen uit dit (pilot)project kunnen helpen bij de implementatie van nicotinevrije schooldagen op andere scholen.’ Dit project leverde een praktische handreiking op voor GGD’en, gemeenten en scholen om nicotinevrije schooldagen te implementeren.

Het project was een samenwerking tussen de Gemeente/Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Amsterdam-Amstelland, het Amsterdam UMC-Universiteit van Amsterdam en de Gezondheidsfondsen voor Rookvrij. Daarnaast werkten we in de uitvoering samen met scholen voor voortgezet onderwijs binnen het werkgebied van de GGD Amsterdam-Amstelland.

Afbeelding

Dit project was 1 van de 15 projecten uit onze ronde Toepassen van kennis over een gezonde leefomgeving. Hierin werkten gemeenten en GGD’en aan het beter benutten van praktijkgerichte kennis en het beter borgen binnen de ontwikkeling en uitvoering van beleid. Dit project legde de focus op het toegankelijk en veilig maken van gezonde keuzes. 

Gemeenten en GGD’en werkten aan de doelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), met in het bijzonder een gezonde generatie in 2040. Met subsidie uit ons programma Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak (GLIA) werkten gemeenten en GGD'en samen in meer dan 50 projecten aan praktijkgerichte kennis over een gezonde leefomgeving. Met deze kennis kunnen gemeenten en GGD-en gezondheid meewegen bij het inrichten en beheren van de fysieke omgeving. GLIA zette in op de samenwerking tussen verschillende disciplines, domeinen en stakeholders.

Naast de 15 projecten die beleid ontwikkelden en uitvoerden, zijn er ook 10 projecten die kennis ontwikkelden en 30 korte impuls-projecten die praktijkvoorbeelden hergebruikten. GLIA was onderdeel van het bredere programma Gezonde Leefomgeving. Dat voerden ZonMw en RIVM samen uit in opdracht van het ministerie van VWS. 

Roken vergroot de kans op ziekten. Daarom hebben we ons met subsidie ingezet op onderzoek naar tabaksontmoediging. Onderzoekers ontwikkelen kennis voor professionals in zorg en welzijn om mensen te helpen bij het stoppen met roken. En kennis voor gemeenten om een rookvrije omgeving te realiseren waarin niet-roken de norm is. 

Een gezonde leefomgeving is actueel én belangrijk. Het is een speerpunt voor beleidsmakers in het fysieke en sociale domein. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Omgevingswet. Als onderzoeksfinancier van kennis verbinden wij beleid, praktijk, onderzoek en onderwijs met elkaar op het gebied van gezondheid. Op onze pagina Gezonde leefomgeving leest u hoe de leefomgeving positief kan bijdragen aan het fysiek, mentaal en sociaal welbevinden.