Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak (GLIA)
Hoe past u de leefomgeving zo aan dat de gezondheid van inwoners verbetert? Dit programma richtte zich op (het door ontwikkelen van) praktijkkennis, een integrale aanpak en op ‘samen leren’. Gemeenten en GGD’en kunnen met deze kennis gezondheid meewegen bij het inrichten en beheren van de fysieke omgeving en bijdragen aan een gezonde leefomgeving.
Aanleiding
Er is steeds meer aandacht voor de invloed van leefomgeving op onze gezondheid. De omgeving waar je woont heeft effect op je mentale, sociale en fysieke welzijn. Een gezonde leefomgeving ervaar je als aantrekkelijk en prettig, nodigt uit tot gezond gedrag (gezondheidsbevordering) en verlaagt de druk op de gezondheid (gezondheidsbescherming).
In kwetsbare wijken en gebieden is vaak een stapeling van factoren die de gezondheid negatief beïnvloeden, waaronder de leefomgeving. Door veranderingen in de leefomgeving in kwetsbare wijken en gebieden, kunnen gezondheidsverschillen verkleinen.
Om een gezonde leefomgeving in de praktijk te realiseren is een integrale aanpak over verschillende domeinen van cruciaal belang. Door bij het ontwikkelen en beheer van de leefomgeving rekening te houden met bijvoorbeeld gezonde lucht, ruimte voor wandelen en fietsen en gezonde voeding kan er bijgedragen worden aan het mentale, sociale en fysieke welzijn van de inwoners.
Doel
Het subsidieprogramma Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak (GLIA) zette in op samenwerking tussen verschillende disciplines, domeinen en stakeholders in praktijkgerichte onderzoeksprojecten. Centraal stond samen leren en kennis (door)ontwikkelen ten behoeve van een gezonde leefomgeving. Samenwerking was hier in cruciaal: tussen verschillende vakgebieden en domeinen en tussen nationale, regionale, lokale publieke én private organisaties. En bovenal met én voor de inwoners. Met als ambitie dat gemeenten en GGD’en gezondheid vanzelfsprekend mee gaan wegen bij het ontwerp, de inrichting en het beheer van de leefomgeving.
Samenwerking
GLIA was onderdeel van het bredere Programma Gezonde Leefomgeving (PGLO) dat ZonMw en het RIVM samen uitvoerden in opdracht van het ministerie van VWS. Uiteraard werkten RIVM en ZonMw daarbij nauw samen met partners. Op 28 januari 2026 organiseerden ZonMw en RIVM samen de conferentie Gezonde Leefomgeving: van inzicht naar actie. In de publicatie Gezondheid in de leefomgeving: van kennis naar praktische handvatten vindt u de opbrengsten van PGLO en een terugblik op de conferentie.
4 subsidieronden
Binnen dit programma waren 4 subsidierondes:
- Ontwikkelen van kennis over gezondheid in kwetsbare wijken en gebieden (10 projecten)
- Evaluatie en monitoring
- Toepassen van kennis over een gezonde leefomgeving (15 projecten)
- Impuls gezonde leefomgeving
En 5 GLIA-projecten hebben een impuls ontvangen om hun resultaten verder te brengen.
De opbrengsten van al deze projecten vindt u in de kennisbundel 'Samenwerken aan de gezonde leefomgeving'.
Kennis ontwikkelen
Kennis toepassen
Impuls praktijkvoorbeelden
Evaluatie en monitoring
Voorbereiding
Ter voorbereiding op dit subsidieprogramma stelden Platform31, Pharos en IVO in opdracht van ZonMw de kennissynthese Gezonde leefomgeving in kwetsbare wijken op.
Ook zijn toen 3 living labs gestart, die gemeenten ondersteunden door het inzetten van instrumenten en maatregelen voor een gezonde leefomgeving. Hierbij werkten zij samen over de domeinen heen. De resultaten van de living labs zijn toepasbaar in de praktijk.
Commissieleden
Voorzitter
- P.M. (Paulien) van Haastrecht
Vice-voorzitter
- M. (Marjolein) Bolhuis-Eijsvogel
Commissieleden
- ir. J. (Jeanine) Beekman
- drs. H.M.E. (Hadewych) Cliteur
- dr. M. (Mariël) Droomers
- dr. J. A. (Judith) Hin
- M. (Maarten) Hoorn
- drs. M. (Merijn) de Jong
- drs. M. (Mirjam) Mascini
- drs. I. (Imke) van Moorselaar
- A. (Annette) Postma
- prof. dr. ir. P.J.V. (Pieter) van Wesemael
Waarnemers
- dr. ir. H. (Hanneke) Kruize
- R. (Renske) van Tol
Prioriteit gezonde leefomgeving
Een gezonde leefomgeving is actueel én belangrijk. De leefomgeving kan positief bijdragen aan het fysiek, mentaal en sociaal welbevinden. Het is een speerpunt voor beleidsmakers in het fysieke en sociale domein. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Omgevingswet. Als onderzoeksfinancier van kennis verbinden wij beleid, praktijk, onderzoek en onderwijs met elkaar op het gebied van gezondheid.
Kenmerken
- Budget: € 6.810.000
-
Looptijd: 100%
Van
Naar
Looptijd: 100 % verstreken
Opbrengsten in kennisbundel
In de kennisbundel Samenwerken aan de gezonde leefomgeving vindt u de opbrengsten uit het programma Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak. In meer dan 50 projecten werkten gemeenten en GGD'en samen aan praktische instrumenten en lessen. Bekijk de bundel en ontdek meer over domeinoverstijgend samenwerken, inwoners betrekken, voedselomgeving, hitte, bewegen, ontmoeten en vergroenen.
Opbrengsten PGLO
GLIA was onderdeel van het brede programma Gezonde Leefomgeving (PGLO) dat ZonMw en het RIVM samen hebben uitgevoerd. We ontwikkelden concrete handvatten voor professionals, om vanuit verschillende perspectieven te werken aan een gezonde leefomgeving. Op 28 januari 2026 deelden we tijdens onze conferentie ‘Gezonde leefomgeving: van inzicht naar actie’ de opbrengsten en brachten professionals samen de inzichten in de praktijk.