Het denken over en werken aan implementatie roept vaak veel vragen op. In deze nieuwsbrief ga ik in op de eerste en misschien wel meest essentiële vraag over implementatie, namelijk: Wat verstaan we onder implementatie?

Definitie van implementatie

Als we Wikipedia moeten geloven dan komt het woord ‘implementeren’ voort uit het Latijnse werkwoord implére, wat invullen of vervullen betekent. Een snelle google search levert vervolgens een wirwar aan uiteenlopende definities van implementatie op. En net zoals met alle andere informatie op het internet, is het de kunst in deze hoeveelheid van aanbod de juiste bron te selecteren. Ik ga altijd uit van de definitie die wordt aangehouden door de European Implementation Collaborative, dat is een netwerk van personen die internationaal kennis delen over implementatie (zie www.implementation.eu). Die definitie stelt dat: Implementatie verwijst naar een reeks geplande, bewuste activiteiten die gericht zijn op het in de praktijk brengen van evidence-informed beleid en handelingen in de dagelijkse zorgpraktijk.

Geplande, bewuste activiteiten: Volgens deze definitie is er bij implementatie dus sprake van geplande en bewuste activiteiten. Dat betekent allereerst dat er is uitgewerkt wanneer, waar en door wie de activiteiten worden ingezet (geplande activiteiten). En dat er onderbouwd is welke activiteiten met welk doel worden ingezet (bewuste activiteiten). In principe moeten de activiteiten zo duidelijk omschreven zijn dat elke leek kan zien en beoordelen van welke activiteiten sprake is en welk effect ze hebben. Vanuit de literatuur en uit best-practices, weten we ondertussen een aantal activiteiten te onderscheiden die erg helpend zijn om een innovatie in de praktijk te doen landen, hierover in de volgende nieuwsbrieven meer.

Evidence-informed: De definitie van implementatie omvat ook dat er sprake is van een bepaalde mate van uitwerking en onderbouwing van hetgeen geïmplementeerd dient te worden (het beleid, handeling, programma, innovatie etc.). Die onderbouwing kan gebaseerd zijn op bijvoorbeeld cliëntvoorkeuren, op consensus onder zorgverleners over wat werkt of op empirisch onderzoek. Het heeft de voorkeur dat er sprake is van een bepaalde mate van onderbouwing van de werkzaamheid van datgene wat geïmplementeerd wordt. Want net zoals niet-werkzame implementatie-activiteiten geen effect hebben, hebben niet-werkzame innovaties dat evenmin. In de palliatieve zorg betekent dat bijvoorbeeld dat er gewerkt wordt met de goed beschreven Goede Voorbeelden zoals PaTz en de Signaleringsbox. 

Doel van implementatie

Het doel van effectieve implementatie is dat de eindgebruikers – de patiënten en naasten- profiteren van het beleid en de handelingen. Mensen kunnen immers niet profiteren van diensten die ze niet ontvangen.

De definitie en het doel van implementatie geven ons richting waar we aan werken en waartoe we werken als het gaat om implementatie. Daarmee is er echter nog geen antwoord op de vraag hoe we aan effectieve implementatie kunnen werken. Gelukkig hebben we nog heel wat nieuwsbrieven om juist op de hoe-vraag wat dieper in te gaan. In de volgende nieuwsbrief daarvan het eerste deel.

Pauline Goense
Goense@zonmw.nl

Bronnen

  • European Implementation Collaborative 
  • Fixsen, D.L., Naoom, S.F., Blasé, K.A., Friedman, RT.M., & Wallace, F. (2005). Implementation Research: A synthesis of the literature. Tampa, FL: University of South Florida, Louis de la Parte Florida Mental Health Institute, The National Implementation Research Network. 
  • Goense, P. B. (2016). Bridging the implementation gap: A study on sustainable implementation of interventions in child and youth care organizations [Groningen]: Rijksuniversiteit Groningen. 

Eerste artikel van Pauline Goense: Succesvol implementeren

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website