Interdisciplinair werken binnen verpleegkundig onderzoek

Wanneer onderzoek en praktijk écht met elkaar vervlochten raken, ontstaan interventies die hun weg vinden naar de handen van verpleegkundigen en het hart van de zorg. Dit is niet alleen in het belang van verpleegkundigen en verpleegkundige onderzoekers, maar bovenal in het belang van de patiënt. Verpleegkundigen zijn dagelijks intensief betrokken bij de zorg voor hun patiënten. Zij zien welke interventies werken en welke niet, welke strategieën aansluiten bij de behoeften van patiënten en welke obstakels er zijn in de implementatie.

Toch worden zij vaak niet direct betrokken bij onderzoeksprojecten, omdat ze bijvoorbeeld geen masteropleiding hebben, zichzelf niet als onderzoeker zien of aarzelen om buiten hun vertrouwde werkomgeving en expertisegebied te treden. Dit is een gemiste kans. Andersom is het voor verpleegkundig onderzoekers nog niet altijd gebruikelijk om artsen, fysiotherapeuten of patiënten te betrekken in hun onderzoek. De waardevolle inzichten van alle betrokkenen kunnen namelijk het verschil maken tussen een theoretisch onderbouwde interventie en een interventie die daadwerkelijk wordt gebruikt in de praktijk.

Voor verpleegkundig onderzoekers ligt hier een uitdaging. Wetenschappelijke eisen vragen om methodologische zorgvuldigheid, terwijl de praktijk vraagt om direct bruikbare en eenvoudig toepasbare interventies. Dit spanningsveld maakt het soms lastig om alle inzichten uit de praktijk een plek te geven binnen onderzoeksprojecten. Toch is het regisseren van deze integratie juist de kracht van verpleegkundigen en daarmee een kans om interventies succesvol te laten landen in de zorg.

Een goed voorbeeld waarbij de praktijkervaringen van verpleegkundigen centraal staan is het project Klinisch SignaleringsPlan in 7 Stappen’ (KSP7S), waarvan Suzanne projectleider is. In dit project is een toolbox ontwikkeld om verpleegkundigen te ondersteunen bij het opstellen van crisissignaleringsplannen voor patiënten met een Licht Verstandelijke Beperking (LVB) en acute psychiatrische ontregeling. De toolbox bevat 16 themakaarten die verpleegkundigen helpen het gesprek aan te gaan met patiënten met (het vermoeden van) een LVB en hun naasten. Dit vormt de basis voor een crisissignaleringsplan met persoonlijke signalen van ontregeling en interventies die zorgprofessionals en patiënten kunnen inzetten om een psychiatrische crisis te voorkomen. De themakaart ‘Omgaan met anderen’ bevat bijvoorbeeld vragen als: ‘Ben je liever alleen of met iemand samen?’ en ‘Wat kan je zelf doen als je ruzie hebt met anderen?’. Verpleegkundigen met veel ervaring in de zorg voor acute psychiatrische patiënten en een LVB hebben actief feedback gegeven, zodat hun inzichten direct in de toolbox verwerkt konden worden. Momenteel wordt de implementatie voorbereid op verschillende acute GGZ-opnameafdelingen. Dit project laat zien hoe de samenwerking met de praktijk niet alleen de inhoud versterkte, maar ook bijdraagt aan een succesvolle invoering.

Met het project ‘Psychisch ONTregeld in de ACute zorg’ (PONTAC), waarvoor Wietske een RAAK-publiek-subsidie ontving, is in 2022 en 2023 onderzoek gedaan naar het verbeteren van acute zorg voor psychisch ontregelde patiënten. Het eerste jaar werd gewerkt aan een grondige probleemanalyse door het uitvoeren van participatieve observaties op de ambulance en spoedeisende hulp, het interviewen van zowel patiënten als zorgprofessionals en het uitvoeren van een literatuurstudie naar stigma binnen de acute zorg. Met de resultaten van de probleemanalyse, werd in het tweede jaar, samen met patiënten en zorgprofessionals gewerkt aan een passende oplossing, waarbij gebruik gemaakt werd van Experienced-Based Co-Design. Die co-creatie heeft geleid tot de ontwikkeling van de ConnectEM, een interventie die past binnen de manier van werken in de acute zorg én zorgprofessionals tegelijkertijd handvatten geeft om binnen de hectiek van de acute zorg aan te kunnen sluiten bij de beleving en behoeftes van patiënten. De ConnectEM wordt momenteel samen met het UMC Utrecht en de Regionale Ambulance Voorziening Utrecht (RAVU) doorontwikkeld en eind 2025 gaan we de eerste tests in de praktijk uitvoeren. 

Verbindend samenwerken tussen onderzoekers en verpleegkundigen vraagt om een open houding en een wederzijds begrip voor elkaars expertise. Onderzoekers kunnen verpleegkundigen betrekken door hen actief te vragen naar hun ervaringen en hen een stem te geven in de ontwikkeling van interventies. Verpleegkundigen kunnen op hun beurt hun praktijkkennis delen en zo bijdragen aan onderzoek dat daadwerkelijk impact heeft op de zorg.

Door onderzoek en praktijk met elkaar te verbinden, ontstaan interventies die niet alleen wetenschappelijk onderbouwd zijn, maar ook aansluiten bij de realiteit van de zorg. Dit is niet alleen in het belang van verpleegkundigen en onderzoekers, maar bovenal in het belang van de patiënt. Want uiteindelijk is dat waar het allemaal om draait: goede zorg op het juiste moment.