Verpleging en Verzorging

Het ministerie van VWS heeft ZonMw verzocht een programma Verpleging en Verzorging te ontwikkelen gericht op ondersteuning en professionalisering van verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten. Dit programma is een reactie van de minister op het Manifest ‘Kwaliteit van zorg, nu en in de toekomst’ waarin betrokkenen uit de brede sector van verpleging en verzorging opriepen een programma in te stellen voor kennisontwikkeling. Daarnaast is dit ook in de hoofdlijnenakkoorden voor wijkverpleging en medisch-specialistische zorg benoemd.

In mei 2023 heeft ZonMw dit programma op verzoek van het ministerie van VWS uitgebreid met aanvullend budget en een verlengde looptijd tot en met 2030. Dit verzoek kwam voort uit het Integraal Zorgakkoord waarin is opgenomen dat een deel van de middelen beschikbaar is voor kennisontwikkeling in de sector verpleging en verzorging. Daarnaast heeft het ministerie in het voorjaar van 2024 een tweede aanvullende opdracht op het programma gegeven waarin de inrichting van academische werkplaatsen wijkverpleging wordt gestimuleerd.

Missie en doelstellingen

Het versterken van de professionalisering van verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten kan op verschillende manieren. 

 De doelstellingen van dit ZonMw-programma zijn:

1. Doorontwikkeling van goede praktijkvoorbeelden.
2. Verstevigen van de onderzoeksinfrastructuur voor de verpleging en verzorging.
3. Kennisontwikkeling; versterking van de wetenschappelijke onderbouwing van de praktijk.
4. Verbetering van de benutting van beschikbare kennis.

Het 2023-2030 programma Verpleging en Verzorging bouwt voort op het 2019-2025 programma waarin kennisontwikkeling op het gebied van essentiële zorg, kennistoepassing en het verstevigen van de onderzoeksinfrastructuur centraal staat. De resultaten van het programma dragen bij aan de professionalisering van de verplegende beroepen door bij te dragen aan de wetenschappelijke onderbouwing voor passende zorg, arbeidsbesparende interventies, technologie en behoud van zorgprofessionals. Zo wordt bijgedragen aan de borging van de kwaliteit van zorg in alle sectoren van de gezondheidszorg en wordt het welzijn van patiënten bevorderd. 

Naast de hierboven genoemde doelstellingen dragen de resultaten van het 2023-2030 programma bij aan:

1. Een impactvolle zorgtransformatie welke impact heeft op passende zorg en daarmee op de toegankelijkheid en/of kwaliteit van de zorg op lange termijn.
2. De wetenschappelijke onderbouwing voor passende zorg, arbeidsbesparende interventies, technologie en behoud van zorgprofessionals.
    

Het programma bestaat uit 6 programmalijnen, waarvan 1 inmiddels is afgerond. De 6 programmalijnen zijn nauw met elkaar verbonden in een cyclisch proces. De kennisinfrastructuur voor verpleging en verzorging wordt door de samenwerking van onderzoek, praktijk en onderwijs versterkt.    

1. Doorontwikkeling goede praktijkvoorbeelden (2019-2021)

Goede praktijkvoorbeelden stimuleren de verspreiding en doorontwikkeling van goede praktijkvoorbeelden die op de werkvloer ontwikkeld zijn.

2. Kennisontwikkeling

De programmalijn Kennisontwikkeling zet sterk in op praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek dat in (multidisciplinaire) samenwerkingsverbanden van onderzoek, onderwijs en praktijk wordt uitgevoerd. Thema’s als essentiële zorg, evidence based practice, zeggenschap en multidisciplinaire samenwerking komen terug in deze programmalijn. Lees meer over:

• Essentiele zorg
• Toepassen en onderbouwen van Evidence Based Practice Essentiële Zorg interventies
• Onderbouwen en verbeteren multidisciplinaire samenwerking tussen huisartsen, verpleegkundigen en paramedici
• Opzetten, onderhouden en doorontwikkelen onderzoekslijnen verpleging en verzorging

3. Kennisbenuttting

De programmalijn Kennisbenutting stimuleert het gebruik van kennis in praktijk, beleid en onderwijs door implementatieonderzoek en gerichte implementatieactiviteiten. Lees meer over:

• Leren van implementeren
• Beter Laten/Beter Doen: passende zorg in de verpleging en verzorging
• Implementatie Beter Laten Beter Doen voor de verpleging en verzorging 2024

4. Onderzoeksinfrastructuur

De programmalijn Onderzoeksinfrastructuur zet in op het verstevigen van de verplegingswetenschappelijke onderzoeksinfrastructuur. De ontwikkeling van de toekomstige generatie leiders in verplegingswetenschappelijk onderzoek en de groei van toonaangevend onderzoek in de verpleging en verzorging worden gestimuleerd door subsidies gericht op leiderschap, mentoring, zeggenschap, talentontwikkeling en verdere ontwikkeling van de onderzoeks- en kennisinfrastructuur. 

• Leadership Mentoring in Nursing Research (LMNR) 1.0
• LMNR 2.0
• LMNR 3.0
• Persoonsgebonden subsidie: talentontwikkeling gepromoveerde verpleegkundigen
• Persoonsgebonden subsidie: talentontwikkeling masteropgeleide verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten
• Leadership Mentoring in Nursing Research 2025-2030

5. Zorgtransformatie en bijdragen aan passende zorg

De programmalijn Zorgtransformatie en bijdragen aan passende zorg stimuleert innovatie, kennisuitwisseling en verspreiding gericht op de zorgtransformatie en passende zorg. Zo draagt deze programmalijn bij aan het integraal en sector overstijgend verbeteren en borgen van de kwaliteit van zorg en een duurzame, toekomstbestendige transformatie van zorg. Lees meer over:

• Beter Laten/Beter Doen: passende zorg in de verpleging en verzorging
• Innovatieve verpleegkundige en verzorgende passende zorg: goede voorbeelden
• Effect van interprofessioneel samenwerken op passende zorg

6. Academische werkplaatsen Wijkverpleging

Deze programmalijn stimuleert de inrichting van 5 regionale Academische Werkplaatsen Wijkverpleging (AWW) met bijbehorende landelijke infrastructuur en kerngroep, zoals beschreven in Addendum op programma Verpleging en Verzorging: Academische Werkplaatsen Wijkverpleging. Het gaat om het inrichten van de infrastructuur voor academische werkplaatsen wijkverpleging in de regio’s Utrecht, Amsterdam, Nijmegen, Maastricht en Groningen. De doelen van de programmalijn zijn: 

• De wetenschappelijke infrastructuur en kennisontwikkeling voor de wijkverpleging versterken door nauwe samenwerking tussen onderwijs, praktijk en onderzoek.
• Het gebruik en de toepassing van wetenschappelijke kennis in de praktijk optimaliseren.

Het is een programmavoorstel op hoofdlijnen dat in overleg met stakeholders en rekening houdend met resultaten uit eerdere ZonMw-programma’s wordt geconcretiseerd. Het programma voorziet in tussentijdse evaluaties waardoor bijstelling en/of actualisering kan plaatsvinden.