DSV’s bouwen aan de transformatie van zorg naar gezondheid

Dagvoorzitter Mark Smelik verwelkomde de groep en stond stil bij de bijzondere locatie. In het historische Bartholomeus Gasthuis werd meteen duidelijk wat het thema van de dag was: zorg met aandacht voor gezondheid en gemeenschap.

Een check-in bracht iedereen direct in beweging. In kleine groepjes deelden deelnemers 3 persoonlijke feitjes — waarvan één verzonnen. Het zorgde direct voor levendige gesprekken.

Leonie Voragen, lid van het ondersteuningsteam Leren Transformeren, presenteerde de tussentijdse inzichten uit het actieonderzoek naar transformatieleren binnen de DSV’s. Aan de hand van een infographic gingen de deelnemers in gesprek over 3 stellingen die veel herkenning opriepen. 

Helpt de regionale IZA-governance om doelen te bereiken?
De reacties waren gemengd.

• In het begin leefde bij sommige DSV’s de vrees dat IZA-processen de eigen beweging zouden belemmeren.
• Tegelijkertijd zien steeds meer regio’s kansen nu ook op IZA-niveau voor een lerende werkwijze wordt gekozen.
• De grootste zorg: regioplannen richten zich soms nog te veel op optimaliseren van zorg in plaats van transformeren van zorg. De bureaucratische druk helpt daar niet bij.

Is digitalisering terecht als extra bouwsteen toegevoegd? 
Vrijwel iedereen zei ja. Digitalisering komt wel in plannen voor, maar krijgt in de praktijk nog onvoldoende aandacht.

• De uitdaging: digitale oplossingen moeten niet het oude systeem versterken, maar bijdragen aan echte vernieuwing.
• Verschillen in digitale volwassenheid tussen organisaties maken het ingewikkeld.
• En: systemen met elkaar verbinden blijft een van de lastigste vraagstukken.

Blijft transformatie afhankelijk van tijdelijke projecten zonder structurele financiering?
Deelnemers onderschreven het belang van structurele middelen voor leren én experimenteren.

• Leren en financiële ruimte zijn beide nodig om uit de “projectencarrousel” te komen.
• Er bleek onzekerheid over alternatieve bekostigingsvormen: bestaan ze wel?
• Het inzicht: er is vaak meer ruimte dan gedacht — maar lef is minstens zo belangrijk als kennis.
   

In een ‘dialoog op voeten’, een energieke werkvorm  verzamelden deelnemers hun successen en uitdagingen per bouwsteen. Een dialoog op voeten is een interactieve dialoogvorm waarbij mensen lopend door een ruimte met elkaar in gesprek gaan. Opvallend:

• Digitalisering en financiering leverden de minste input op.
• Thema’s als samenwerken met inwoners, monitoring, datagedreven werken en differentiëren op subpopulaties brachten juist veel gesprekken op gang.

De uitkomsten worden verder uitgewerkt in het overzicht van acties.
 

Hoe zorg je ervoor dat inwoners niet alleen worden gehoord, maar daadwerkelijk meebeslissen? In deze sessie stond de verbinding tussen DSV’s en de regionale participatiehubs centraal.

Maartje Liebregts, senior programmamanager bij het ZonMw-programma Infrastructuur beleidsparticipatie, schetste hoe participatiehubs zich ontwikkelen tot regionale netwerken waarin inwoners, organisaties en beleidsmakers structureel samenwerken aan gezondheidsvraagstukken. Daarna deelden verschillende deelnemers hun ervaringen met de hub in hun eigen regio.

Hieronder ziet u een overzicht van de belangrijkste inzichten en de bijhorende acties uit deze workshop. Een uitgebreider verslag van de workshop en de inzichten die werden opgedaan vindt u onder de bouwsteen ‘Samenwerken met burgers’.

Met de backcasting-methode werkten deelnemers vanuit hun ideale toekomst terug naar concrete acties voor de komende jaren. Eerst persoonlijke toekomstbeelden, daarna de toekomst van hun DSV:

• Waar willen we in 2028 (of 2035) staan?
• Welke bouwstenen brengen ons daarheen?
• Welke mijlpalen horen erbij?
• En wat kunnen we nú al doen?

Erontstonden verrassende tijdlijnen en rijke beelden van mogelijke toekomsten. Door onderlinge feedback werden de plannen scherper, en deelnemers legden reflecties vast in hun actieleerboekje.

Hieronder ziet u een overzicht van de geleerde lessen uit deze workshop. Een uitgebreider verslag van de workshop en de inzichten die werden opgedaan vindt u onder de bouwsteen ‘Organisatie- en governancevraagstukken'.

In 2 intervisiesessies werkten deelnemers volgens de methode “intervisie met leerschil” aan concrete casussen uit Zoetermeer en West-Brabant Oost.

Samen (G)oud Zoetermeer

Met een snel groeiende ouderenpopulatie zoekt Zoetermeer naar manieren om herstelgericht en samenredzaam te werken. De kernvraag: is het systeem het grootste knelpunt — of zit de uitdaging ergens anders?

Afbeelding

Inzichten:

• De sleutel ligt in een gedeeld verhaal, niet alleen in geld.
• Initiatieven bestaan al; de uitdaging is verbinding.
• Inwoners moeten beter begrijpen wat de transformatie betekent.
• Experimenteren met bekostiging is nodig.

Acties: collectieve dialoog, reablement verbinden aan andere bewegingen, creatieve financiering verkennen.

Mantelzorgplein West-Brabant Oost

Het Mantelzorgplein in Amphia biedt ondersteuning aan patiënten en mantelzorgers, maar loopt vast op het ontbreken van structurele financiering.

Inzichten:

• Veel vragen zijn welzijnsvragen → samenwerking met gemeenten ligt voor de hand.
• Een duidelijke impactmeting is nodig voor een stevige businesscase.
• Breng belangen goed in beeld en bundel vergelijkbare interventies.

Acties: monitor inrichten, alternatieve bekostiging verkennen, gesprekken met gemeenten intensiveren, belangen opnieuw scherpstellen.

Beide groepen ervaarden de intervisiemethode als waardevol: open gesprekken, scherpe analyses en veel energie.

Aan het einde van de dag deelden deelnemers hun “parelidee”: dat ene inzicht dat ze mee terug nemen naar hun eigen praktijk. Met een gezamenlijke agenda en een korte evaluatie werd de dag afgesloten. De volgende actieleerbijeenkomst vindt plaats op 9 maart 2026, in het WTC in Utrecht.