Van idee naar uitvoering: lessen uit de actieleerdag van 9 maart

Afbeelding

De dag werd geopend met een presentatie door Denise van Gorp, projectmanager in complexe verandertrajecten in de zorg. Zij gaf aan dat het in de zorg- en welzijnssector zelden ontbreekt aan goede ideeën of gemotiveerde mensen. Wat vaak ontbreekt, is de daadwerkelijke uitvoering. Denise omschreef executiekracht als 'voor elkaar krijgkunde'. 2 dingen zijn daarvoor nodig: mensen met vuur en motivatie, én een duidelijke aanpak om het idee uit te voeren. Ontbreekt een van beide, dan kom je niet ver. Klein beginnen werkt daarbij beter dan groot denken. Ambitieuze plannen klinken goed, maar leiden er in de praktijk vaak toe dat ideeën elkaar opvolgen zonder dat er iets concreets gebeurt. Wat werkt voor een kleine groep inwoners? Van daaruit breid je stap voor stap uit.

Vervolgens hadden de  deelnemers een keuze uit 2 workshops. Één over het verduurzamen van financiering  en één over het verduurzamen van lerend vermogen . Beide workshops waren zo ingericht dat deelnemers niet alleen kennis opdeden, maar ook direct aan de slag gingen: welke concrete stap kan ík zetten?

De boodschap van deze workshop was helder: duurzame verandering in zorg en ondersteuning is niet mogelijk zonder duurzame bekostiging.

Wat DSV's in de praktijk tegenkomen is herkenbaar: veel kleine, losstaande financieringspotjes, samenwerking die zelden bekostigd wordt, en organisaties die niet durven starten zonder structurele financiering. Daar zit ook een systeemprobleem onder. Het huidige stelsel is sterk individueel ingericht: individuele vraag, individuele behandeling, individuele bekostiging. 

Het  huidige systeem werkt vaak volgens P × Q: prijs maal volume. Voor elke verrichting wordt betaald. Hoe meer je doet, hoe meer je verdient. Maar dat systeem past  niet goed bij de beweging van zorg naar gezondheid. Alternatieven zijn er wel:

• Bij ‘shared savings’ mag je overschotten herinvesteren. 
• ‘Bundled payments’ betekent dat alle partijen betaald worden vanuit één gezamenlijke pot. 
• En populatiebekostiging  (een bedrag per inwoner of verzekerde, ongeacht of deze persoon zorg gebruikt of niet) geeft professionals veel vrijheid om zorg naar eigen inzicht in te richten. 

Welk model ook gekozen wordt: begin met helder krijgen waarvoor de bekostiging precies nodig is en wat het bijdraagt aan het doel.

De tweede workshop ging over lerend vermogen: het vermogen van een organisatie of samenwerkingsverband om te blijven leren en zich aan te passen. 

Deelnemers herkenden vergelijkbare knelpunten in het realiseren van een duurzame aanpak: leren wordt zelden geagendeerd en reflectie verdwijnt achter de druk van KPI's. Bovendien blijkt collectief leren over organisaties en domeinen heen een stuk lastiger dan individueel leren.

De opdracht was eenvoudig: ontwerp de eerste stap die u morgen kunt zetten. Klein genoeg om te beginnen, gericht op concreet gedrag, gekoppeld aan eigenaarschap en toetsbaar. Behandel het als een experiment. Dat leverde onder meer op: 

• bestuurders een pitch laten ontwikkelen over hoe zij zelf leren;
• sessies organiseren met buurtteams, en;
• een gezamenlijke leergang opzetten voor bestuurders, inwoners en projectleiders. 
  Deelnemers spraken af over 6 weken een reflectiemoment in te bouwen om de impact te toetsen.

Denise van Gorp sloot de dag af met een inzicht dat alles bij elkaar bracht. “Ongeveer 70% van de veranderplannen mislukt. Niet omdat het plan niet deugt, maar omdat mensen er niet in geloven. Wat telt, is of mensen overtuigd raken en zich er echt aan willen verbinden.”

Dat lukt beter als mensen zich ontspannen en veilig voelen. Onder druk reageert iedereen meer vanuit automatisme. Rust en vertrouwen zijn dus geen bijzaak. Ze zijn de voorwaarde voor goede besluitvorming. Praktisch vertaald: gebruik humor om spanning te verlagen, benoem gevoelens in een gesprek, organiseer staande overleggen en reserveer bewust tijd voor samen leren.

Wie een beweging op gang wil brengen, stelt zichzelf 3 vragen: wat heeft de ander nodig om mee te bewegen? Wie moet de boodschap overbrengen? En van wie is de opdracht eigenlijk? Bewustzijn daarover is zelf al een vorm van executiekracht.