We moeten ons voorbereiden op de effecten van klimaatveranderingen en milieuvervuiling op gezondheid. Daarvoor is onderzoek nodig. Een voorbeeld: de hittegolf in de zomer van 2018 zorgde voor beleidsdiscussie over meer groen en water in de stad. Maar meer water levert mogelijk ziekten door ratten op en meer groen levert mogelijk meer Lyme op door teken.

De belangrijkste effecten van klimaatveranderingen en milieuvervuiling op gezondheid zijn op het gebied van infectieziekten, voedselveiligheid en –zekerheid, huidkanker door UV-straling, allergieën, hitte in de stad, wateroverlast, longproblemen (COPD) door fijnstof en gezonde leefomgeving (water, groen). Het is onduidelijk wat het gezondheidseffect van deze onderdelen apart en gezamenlijk is. De financiering voor onderzoek naar klimaat is nu ontoereikend en te versnipperd. We willen onderzoek financieren met een gezamenlijk doel op klimaat.

Meer duurzaamheid in de zorg kan bijdragen aan vermindering van milieuvervuiling en negatieve klimaateffecten. Over het effect van microplastics op gezondheid leest u meer op deze pagina.

Onderzoeksagenda

ZonMw heeft in december 2018 opdracht gegeven voor het opstellen van een kennisagenda over klimaat en gezondheid aan RIVM, Wageningen University & Research en Maastricht University. Deze agenda is naar verwachting gereed in mei 2019. Het zal actuele kennis en kennishiaten weergeven. De opdrachtnemers brengen recente ontwikkelingen in kaart, peilen het draagvlak voor onderzoek en prioriteren de thema's.

Microplastics & Health

Het programma Microplastics & Health wil inzicht verkrijgen in de mogelijke interactie en effecten van kleine plastic deeltjes op cel- en orgaanniveau bij mensen. Dit programma is een samenwerking tussen de topsectoren Life Sciences & Health en Water en wordt in samenwerking met NWO georganiseerd. In dit eerste wetenschappelijke programma ter wereld over dit onderwerp zijn 15 unieke onderzoeksprojecten naar de effecten van micro- en nanoplastics op onze gezondheid gehonoreerd. De eerste tussenresultaten worden op 3 oktober 2019 tijdens een Plastic & Health congres in Amsterdam gepresenteerd. Het onderzoeksprogramma heeft een internationale programmacommissie. Het onderzoek is mogelijk gemaakt door financiering van NWO gesteund door de topsector Life Sciences & Health, topsector Water, het Gieskes-Strijbis Fonds en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W).

Subsidieronde NWO-topsectorbrede onderzoeksprogramma ‘Transities en Gedrag'

De samenleving staat voor een aantal opgaven op het gebied van ‘klimaat en energie’, ‘mobiliteit’, ‘landbouw en voedsel’ en ‘leefomgeving’. De verwachting is dat er in de samenleving een versnelling nodig is om structurele veranderingen te kunnen realiseren. Dit programma richt zich specifiek op onderzoek naar gedrag en gedragsverandering die transities mogelijk maakt of versnelt. De deadline voor verplichte vooraanmelding was 23 april 2019. Lees in het nieuwsbericht meer over het programma en de subsidieronde.

Multidisciplinair onderzoek nodig voor beheersing gevolgen klimaatverandering

Het veranderende klimaat betekent ook voor de wetenschap een grote uitdaging, waarbij onderlinge samenhang en samenwerking van partijen binnen en buiten de wetenschap essentieel is. Samenhangend en multidisciplinair wetenschappelijk onderzoek is nodig om verstandig beleid te voeren over klimaatverandering. Dit was een van de uitkomsten van de Climate Challenge Workshop van NWO en ZonMw op 10 oktober 2018. Wetenschappers en beleidsmakers uit verschillende vakgebieden gingen met elkaar in gesprek over deze grote uitdagingen voor de toekomst. Interesse in de uitkomsten van deze workshop? Lees van die inspirerende bijeenkomst het nieuwsbericht en het Engelstalige verslag

RIVM-bijeenkomst over klimaatverandering 26 maart 2019

De 29ste Transmissiedag infectieziekten, georganiseerd door RIVM, had als thema 'Te warm, te droog, te nat: Wat betekent klimaatverandering voor ons?'. Tijdens deze bijeenkomst is aandacht besteed aan klimaatverandering en de gevolgen voor de volksgezondheid, met een focus op de infectieziekten. Meer informatie op RIVM-website.

BWM-publicaties over klimaat

De temperatuur loopt heel langzaam op, de zeespiegel stijgt en de natuur om ons heen verandert mee. Het klimaat verandert, zoveel is duidelijk. Maar wat doet die verandering met ons en met onze leefomgeving?

Het cahier 'Klimaatverandering' van Stichting Biowetenschappen en Maatschappij (BWM) gaat over de negatieve consequenties voor de natuur, onze gezondheid en onze veiligheid.

Of de huidige technische oplossingen op het gebied van landbouw, waterzuivering en energiewinning voldoende zijn om onze groeiende wereldbevolking een duurzame toekomst te bieden, leest u in het cahier 'Duurzame Derde Wereld'.

Het cahier 'Afvalwater' gaat over hoe we duurzaam kunnen omgaan met water, energie en grondstoffen.

Deze en andere cahiers over klimaatonderwerpen zijn te vinden op de website van BWM.

Relevante links

  • Klimaatverandering brengt tropische infectieziekten naar Europa ( 14 april 2019)
  • In de nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) zijn de effecten van klimaatverandering voor klimaattrends en per sector in bollenschema’s opgenomen. Het bollenschema is een afbeelding met een (versimpelde) visuele samenvatting van de huidige wetenschappelijke kennis over klimaateffecten en klimaatgevolgen. Het is een hulpmiddel om inzicht in kansen en risico’s te vergroten en op zoek te gaan naar aanvullende kennis en samenwerkingspartners. Voor de gezondheidssector is ook een bollenschema gemaakt. 
  • Klimaatverandering is de grootste bedreiging voor de gezondheid in deze eeuw. Dat stellen artsen, academici en beleidsdeskundigen van 27 mondiale organisaties in het Engelstalige rapport 'Countdown on health and climate change: shaping the health of nations for centuries to come' dat op 8 december 2018 is gepubliceerd in medisch tijdschrift The Lancet. Dit rapport roept op tot snelle actie om de klimaatverandering in te dammen en de gezondheidszorg voor te bereiden op groeiende uitdagingen
  • Klimaatverandering is bedreiging voor de volksgezondheid (30 november 2018; met 6 aanbevelingen uit de Nederlandse policy paper)
  • Duizenden doden in Nederland door klimaatverandering en fijnstof (29 november 2018)
  • Engelstalig IPCC-rapport over klimaatverandering van de Verenigde Naties (oktober 2018)

Suzanne Verver

Senior programmamanager

Telefoonnummer+31 70 3495236
E-mailadresverver@zonmw.nl
Dummyfoto van een man

Frank Pierik

Senior programmamanager Microplastics & Health

Telefoonnummer+31 70 3495477
E-mailadrespierik@zonmw.nl
Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website