Lerend vermogen

Inzichten en downloads

• Online Meet-up Lerend Vermogen – 6 februari 2025

  Op donderdag 6 februari 2025 organiseerde het Netwerk Leren Transformeren een online meet-up over de bouwsteen Lerend Vermogen.

  Deze meet-up was bedoeld voor iedereen die werkt binnen een domeinoverstijgend samenwerkingsverband én zich bezighoudt met de transformatie van zorg naar gezondheid. Voor deze meet-up hadden zich ca 35 mensen aangemeld.

  Leonie Voragen van het Netwerk Leren Transformeren ging met de deelnemers in gesprek over het belang van lerend vermogen, wat daar voor nodig is en wat het zo lastig maar ook zo mooi maakt. 
  
  Het centrale thema van de meet-up was Transformatie Leren. Door vanuit dat perspectief naar het lerend vermogen te kijken, kun je ruimte geven aan de onzekerheid en spanning die hoort bij transformeren én wordt het onder andere duidelijk hoe belangrijk het is om tijd voor (groeps)reflectie in te bouwen. 
  
  Door middel van de praktijkervaringen gedeeld door Marjan de Smit van Positief Gezond Innoveren, én natuurlijk de kennis uit de groep zelf verkenden we wat de tips en tricks zijn. 
  
  De belangrijkste inzichten uit deze meet-up: 

  • Het vormgeven van groepsleren is een belangrijk element om het lerend vermogen van een DSV vergroten. Hier tijd voor vragen en organiseren is een groot aandachtspunt.
  • Het is ontzettend belangrijk om op én tussen alle lagen van een DSV te leren. Iedere laag heeft zijn eigen uitdagingen én door deze goed aan en met elkaar te verbinden, versterk je het lerend vermogen. Learning by doing is hierbij het leidende principe.
  • Het gaat altijd over relaties en verbinding, ook bij het lerend vermogen. Investeer in het duidelijk omschrijven en benoemen van een eenduidig vraagstuk. Pas dan wordt het een gemeenschappelijke leerproces en draagt de verbinding bij aan het vinden van passende oplossingen.
  • Maak gebruik van de ontwikkelingen die zich aandienen. Soms lukt het niet om een lerend proces in te richten op de manier die je voor ogen had, maar dient er zich iets aan waar je op een net andere manier wel heel goed op kunt aansluiten. 

  Download hier de presentatie 'Het belang van leren'
   

• Actieleerdag - 17 april 2025

  Op 17 april 2025 organiseerde het Netwerk Leren Transformeren voor DSV’s met subsidie uit de ronde Leren Transformeren een actieleerbijeenkomst die draaide om het actieleren: reflecteren, inspireren en direct toepassen! 

  De DSV’s onderzochten samen met de landelijke partners en expertpartijen waar ze staan op de bouwstenen van transformatie, welke uitdagingen er zijn en hoe transformatieleren kan helpen om duurzame oplossingen te vinden. 
  
  De bijeenkomst begon met een check-in rond het eigen leerproces waarbij deelnemers kiezen of hun leerproces voelt als een opkomend plantje, een doolhof of een achtbaan of een puzzel. Samenvattend voelt het als een puzzel vanwege de vele keuzes, hoe de bouwstenen in elkaar gaan passen, en hoe je je als DSV verhoudt ten opzichte van de ontwikkelingen op het niveau van de IZA-regio. Het plantje wordt uitgelegd als dat het soms een fragiel en kwetsbaar proces lijkt en het tijd kost om in een netwerk te bouwen aan iets waar je grip op krijgt. 

  Reflectie op het leerproces
  Aansluitend op de check in nam Leonie ons mee in een reflectie op ons leerproces en zette het kader neer: transformatie vraagt meer dan innovatie – het betekent ook systeemverandering. De bouwstenen van transformatie vormen het fundament van het systeem en samen bouwen we aan een nieuw fundament. We weten echter nog niet hoe dit eruit gaat zien. Dit brengt onzekerheid met zich mee. Transformatieleren betekent leren door te doen, ruimte voor onzekerheid, en gezamenlijk ontdekken wat nodig is.

  Vervolgens besprak Leonie de belangrijkste conclusies over de 1-op-1 gesprekken aan de hand van de bouwstenen. Deze 1-op-1 gesprekken zijn in februari en maart gevoerd met de projectleiders van de DSV’s en geven de volgende inzichten over waar we staan op de bouwstenen: 

  • Lerend vermogen is sterk in ontwikkeling; de principes van transformatieleren worden herkend als waardevol.
  • Monitoring & data botsen vaak met de klassieke verantwoordingsstructuren vanuit het IZA.
  • Samenwerking met inwoners laat veelbelovende beweging zien, al blijft het zoeken naar vorm.
  • Differentiëren op subpopulaties is spannend, maar noodzakelijk.
  • Governance en bekostiging blijven uitdagend door tijdelijke financiering en projectmatige structuren.

  Een andere conclusie die we trekken is dat het blijkt dat we nog moeite hebben met het herkennen én aanpakken van systeemknelpunten en het maken van de stap van innoveren naar transformeren. Het grote verschil tussen beiden is namelijk dat je voor een echte transformatie het systeem moet veranderen én dus de knelpunten waar je tegenaan loopt moet definiëren en verhelpen. Het is dan wel goed om met elkaar scherp te hebben wat een systeemknelpunt is en daarom hebben we daar met elkaar bij stil gestaan en op aangescherpt. De nieuwe definitie spreekt niet van een tijdelijk maar een fundamenteel probleem. 

  Definitie systeemknelpunt:
  "Een fundamenteel probleem binnen of tussen (deel)systemen dat gewenste veranderingen of verbeteringen in de transformatie van zorg naar gezondheid belemmert."

  Workshops
  Tijdens de actieleerdag gingen de deelnemers actief aan de slag in de workshops op de bouwsteen Organisatie en governancevraagstukken, Differentiëren op (sub)populaties, Monitoring, kennis- en datagedreven werken gecombineerd met Lerend Vermogen en Bekostiging, Financiering & Contractering. Belangrijkste inzichten uit de workshops: 

  • Governance & Organisatie
    Deelnemers ontwierpen hun “ideale governance” en reflecteerden op het verschil tussen IST en SOLL. Belangrijke uitkomsten:

    - Governance moet het leerproces ondersteunen.
    - Structurele financiering voor lerende netwerken is cruciaal.
    - Informele en formele structuren kunnen helpen systeemknelpunten te agenderen.
     

  • Differentiëren op (sub)populaties
    Via het “moddergooien” van doemscenario’s leerden deelnemers wat er misgaat zonder differentiatie. Inzichten:

    - Lef is nodig om keuzes uit te leggen.
    - Impactgericht werken vraagt kennis van je doelgroep én moed om te prioriteren.
    - Concrete voorbeelden zijn nodig om het écht werkbaar te maken.
     

  • Monitoring, kennis en datagedreven werken & Lerend Vermogen
    Aan de hand van user stories en Learning Performance Indicatoren (LPI’s) onderzochten deelnemers hoe je leerprocessen zichtbaar en stuurbaar maakt. Inzichten:

    - User stories leiden tot verdiepend gesprek over taken en rollen.
    - Reflectie op knelpunten moet structureel ingebed worden.
     

  • Bekostiging, Financiering & Contractering
    Via een rollenspel ervoeren deelnemers de complexiteit van duurzame bekostiging. Belangrijke lessen:

    - Praten over inhoud is niet genoeg – de echte knelpunten liggen in het systeem.
    - Huidige oplossingen richten zich vaak op optimalisatie, niet op transformatie.
    - Er is behoefte aan een andere taal en gezamenlijke visie op duurzame bekostiging. 

  Afsluiting
  De dag werd afgesloten met een terugkoppeling van acties per workshop. Deze acties worden door de DSV’s opgepakt. Ook werd het belang van doorpakken op systeemknelpunten en het structureren van leerprocessen benadrukt. 

  Tot slot is er op verzoek van de deelnemers een handreiking voor LPI’s en user stories ontwikkeld, zodat deelnemers dit in hun eigen regio kunnen toepassen.

  Download de presentatieslides van de Actieleerdag hier

  Bekijk hier een visueel verslag van de Actieleerdag

  Download de handreiking 'Leren monitoren met LPI's'