Differentiëren op subpopulaties

Inzichten en downloads

• Workshop Samenwerken met burgers – 13 februari 2025

  Hoe werk je binnen je domeinoverstijgende samenwerkingsverband effectief én op een gelijkwaardige manier samen met burgers? 

  Dat was de vraag die centraal stond in de workshop Samenwerken met burgers dat op 13 februari 2025 georganiseerd werd door het Netwerk Leren Transformeren. Deze workshop, ontwikkeld in co-creatie met Pharos, Nederland Zorgt voor Elkaar en MooiMaasvallei, was exclusief bedoeld voor DSV’s met subsidie uit de subsidieronde Leren Transformeren van zorg naar gezondheid.

  Tijdens de workshop stonden twee bouwstenen centraal: Samenwerken met burgers en Differentiëren op (sub)populaties. De deelnemers gingen met elkaar in gesprek over hoe je op een gelijkwaardige manier kunt samenwerken met inwoners, juist ook met mensen in een kwetsbare positie. Er werd uitgebreid stilgestaan bij het belang van aansluiten bij wat er écht speelt.

  Wat deelnemers meenamen uit de sessie:

  • Praktische handvatten en inzichten voor gesprekken met burgers
  • Tools om samen te werken met mensen in een kwetsbare positi
  • Oefeningen en casussen voor succesvolle interacties

  De interactieve werkvormen zorgden voor verdieping, herkenning én nieuwe inspiratie. Door het uitwisselen van ervaringen werd duidelijk gelijkwaardigheid en maatwerk essentieel zijn in het samenwerken met burgers.

  Belangrijkste inzichten uit de workshop

  • Gelijkwaardig samenwerken gaat niet alleen over gelijkwaardig samenwerken met inwoners maar gaat om het samenbrengen van de verschillende soorten kennis zoals: ervaringskennis en beleidskennis. Gelijkwaardig omgaan met deze verschillende soorten kennis is hierbij van belang, en vergt een andere manier van werken.
  • Aansluiten bij wat er speelt bij inwoners. Vaak gaan we vanuit onze professionele rol het gesprek aan met een specifieke agenda, waardoor aansluiten bij de inwoners moeilijk kan zijn. Het kan het helpen die agenda in het begin los te laten en te starten met een gesprek van mens tot mens. Van daaruit kan je een vertrouwensrelatie opbouwen, verkennen wat er (echt) speelt bij de inwoners en eventueel vanuit daar in gesprek gaan over een specifiek thema (of niet).
  • Om het open gesprek te voeren en vertrouwen op te bouwen is het nodig om te vertragen en de tijd te nemen om dit te doen. Hierbij wordt soms discomfort ervaren omdat het niet altijd efficiënt voelt, maar belang hiervan wordt gezien en benoemd.
  • Het spel van loslaten en regie behouden. Er wordt gedeeld dat het soms moeilijk is om aan de ene kant mee te bewegen met inwoners, te vertragen en vanuit de behoeften en ideeën van inwoner te werken en tegelijktijdig de verwachte project resultaten te leveren. Soms is er meer (ruimte) mogelijk dan je denkt, door de grenzen op te zoeken en dit bespreekbaar te maken.
  • Gelijkwaardigheid in informatie. Een grote angst is dat je te hoge verwachtingen schept bij de inwoner als je de vraag stelt: wat heb je nodig? Vanuit gelijkwaardigheid, is het belangrijk om te kijken of inwoners met zelfde informatie het gesprek in gaan. Neem ze mee in de overweging en randvoorwaarden die er zijn. Ervaring laat zien dat dit realistische voorstellen met zicht meeneemt.
  • Verschillende fase van het project, vragen verschillende vormen van samenwerking met verschillende personen. Soms is het van belang om met een grotere groep inwoners in gesprek te gaan, en soms is het van belang dat bijvoorbeeld een ervaringsdeskundige mee denkt op een specifiek onderwerpt. Het is goed dit expliciet te maken. Hierbij is van belang dat er gezamenlijk wordt bepaald hoe en wanneer er wordt samengewerkt.

  Download hier de presentatie 'Samenwerken met burgers'

• Actieleerdag - 17 april 2025

  Op 17 april 2025 organiseerde het Netwerk Leren Transformeren voor DSV’s met subsidie uit de ronde Leren Transformeren een actieleerbijeenkomst die draaide om het actieleren: reflecteren, inspireren en direct toepassen! 

  De DSV’s onderzochten samen met de landelijke partners en expertpartijen waar ze staan op de bouwstenen van transformatie, welke uitdagingen er zijn en hoe transformatieleren kan helpen om duurzame oplossingen te vinden. 
  
  De bijeenkomst begon met een check-in rond het eigen leerproces waarbij deelnemers kiezen of hun leerproces voelt als een opkomend plantje, een doolhof of een achtbaan of een puzzel. Samenvattend voelt het als een puzzel vanwege de vele keuzes, hoe de bouwstenen in elkaar gaan passen, en hoe je je als DSV verhoudt ten opzichte van de ontwikkelingen op het niveau van de IZA-regio. Het plantje wordt uitgelegd als dat het soms een fragiel en kwetsbaar proces lijkt en het tijd kost om in een netwerk te bouwen aan iets waar je grip op krijgt. 

  Reflectie op het leerproces
  Aansluitend op de check in nam Leonie ons mee in een reflectie op ons leerproces en zette het kader neer: transformatie vraagt meer dan innovatie – het betekent ook systeemverandering. De bouwstenen van transformatie vormen het fundament van het systeem en samen bouwen we aan een nieuw fundament. We weten echter nog niet hoe dit eruit gaat zien. Dit brengt onzekerheid met zich mee. Transformatieleren betekent leren door te doen, ruimte voor onzekerheid, en gezamenlijk ontdekken wat nodig is.

  Vervolgens besprak Leonie de belangrijkste conclusies over de 1-op-1 gesprekken aan de hand van de bouwstenen. Deze 1-op-1 gesprekken zijn in februari en maart gevoerd met de projectleiders van de DSV’s en geven de volgende inzichten over waar we staan op de bouwstenen: 

  • Lerend vermogen is sterk in ontwikkeling; de principes van transformatieleren worden herkend als waardevol.
  • Monitoring & data botsen vaak met de klassieke verantwoordingsstructuren vanuit het IZA.
  • Samenwerking met inwoners laat veelbelovende beweging zien, al blijft het zoeken naar vorm.
  • Differentiëren op subpopulaties is spannend, maar noodzakelijk.
  • Governance en bekostiging blijven uitdagend door tijdelijke financiering en projectmatige structuren.

  Een andere conclusie die we trekken is dat het blijkt dat we nog moeite hebben met het herkennen én aanpakken van systeemknelpunten en het maken van de stap van innoveren naar transformeren. Het grote verschil tussen beiden is namelijk dat je voor een echte transformatie het systeem moet veranderen én dus de knelpunten waar je tegenaan loopt moet definiëren en verhelpen. Het is dan wel goed om met elkaar scherp te hebben wat een systeemknelpunt is en daarom hebben we daar met elkaar bij stil gestaan en op aangescherpt. De nieuwe definitie spreekt niet van een tijdelijk maar een fundamenteel probleem. 

  Definitie systeemknelpunt:
  "Een fundamenteel probleem binnen of tussen (deel)systemen dat gewenste veranderingen of verbeteringen in de transformatie van zorg naar gezondheid belemmert."

  Workshops
  Tijdens de actieleerdag gingen de deelnemers actief aan de slag in de workshops op de bouwsteen Organisatie en governancevraagstukken, Differentiëren op (sub)populaties, Monitoring, kennis- en datagedreven werken gecombineerd met Lerend Vermogen en Bekostiging, Financiering & Contractering. Belangrijkste inzichten uit de workshops: 

  • Governance & Organisatie
    Deelnemers ontwierpen hun “ideale governance” en reflecteerden op het verschil tussen IST en SOLL. Belangrijke uitkomsten:

    - Governance moet het leerproces ondersteunen.
    - Structurele financiering voor lerende netwerken is cruciaal.
    - Informele en formele structuren kunnen helpen systeemknelpunten te agenderen.
     

  • Differentiëren op (sub)populaties
    Via het “moddergooien” van doemscenario’s leerden deelnemers wat er misgaat zonder differentiatie. Inzichten:

    - Lef is nodig om keuzes uit te leggen.
    - Impactgericht werken vraagt kennis van je doelgroep én moed om te prioriteren.
    - Concrete voorbeelden zijn nodig om het écht werkbaar te maken.
     

  • Monitoring, kennis en datagedreven werken & Lerend Vermogen
    Aan de hand van user stories en Learning Performance Indicatoren (LPI’s) onderzochten deelnemers hoe je leerprocessen zichtbaar en stuurbaar maakt. Inzichten:

    - User stories leiden tot verdiepend gesprek over taken en rollen.
    - Reflectie op knelpunten moet structureel ingebed worden.
     

  • Bekostiging, Financiering & Contractering
    Via een rollenspel ervoeren deelnemers de complexiteit van duurzame bekostiging. Belangrijke lessen:

    - Praten over inhoud is niet genoeg – de echte knelpunten liggen in het systeem.
    - Huidige oplossingen richten zich vaak op optimalisatie, niet op transformatie.
    - Er is behoefte aan een andere taal en gezamenlijke visie op duurzame bekostiging. 

  Afsluiting
  De dag werd afgesloten met een terugkoppeling van acties per workshop. Deze acties worden door de DSV’s opgepakt. Ook werd het belang van doorpakken op systeemknelpunten en het structureren van leerprocessen benadrukt. 

  Tot slot is er op verzoek van de deelnemers een handreiking voor LPI’s en user stories ontwikkeld, zodat deelnemers dit in hun eigen regio kunnen toepassen.

  Download de presentatieslides van de Actieleerdag hier

  Bekijk hier een visueel verslag van de Actieleerdag

  Download de handreiking 'Leren monitoren met LPI's'