Een fijne wijk maken we samen

’We onderzochten in 2 wijken welke aanpak het beste werkt om inwoners van (kwetsbare) wijken te bereiken en hun behoeften in kaart te brengen,’ vertelt projectleider Suzan . ‘Daar zagen we dat er relatief veel inwoners wonen in een kwetsbare positie en met een verminderde gezondheid. In nauwe samenwerking met inwoners, sleutelfiguren, maatschappelijke organisaties en de 2 betrokken gemeenten bekeken we welke belangen, behoeften en (on)mogelijkheden inwoners ervaren ten aanzien van een gezonde leefomgeving. Inwoners van de desbetreffende wijken nodigden wij vanaf de start van het project uit om hierover mee te denken.  Op die manier kregen we beter inzicht in wat inwoners nodig hebben voor een gezonde leefomgeving en hoe zij hier zelf aan kunnen bijdragen.’

Samenwerken met inwoners vergroot de kans dat aanpassingen in de leefomgeving echt toegankelijk zijn voor de doelgroep en aansluiten bij hun wensen en behoeften. Dit bevordert duurzame betrokkenheid en bevordert het gebruik van de aangepaste leefomgeving. En dit heeft weer positieve effecten op het persoonlijke welzijn, de ontwikkeling, eigenwaarde, zelfredzaamheid en het sociale netwerk van de bewoners. Ook werd in dit onderzoek nauw samengewerkt met maatschappelijke organisaties die actief zijn in de wijken en de deelnemende gemeenten.

De samenwerkende partners betrokken inwoners middels participatief onderzoek. Suzan: ‘In samenwerking met sleutelpersonen uit de wijk bespraken we met verschillende inwonersgroepen hun behoeften en oplossingsrichtingen voor de inrichting en het gebruik van de leefomgeving. Zo’n sleutelpersoon vormde een schakel tussen onze projectgroep en de inwoners. Om inzicht te krijgen in de behoeften van inwoners sloten we onder meer aan bij buurtactiviteiten en zijn bewoners bevraagd tijdens een rondgang in de wijk, op het schoolplein bij de basisschool en bij de voedsel- en kledingbank’.

Deze effecten sloten aan bij 2 kernpunten uit het Gezond en Actief leven Akkoord (GALA): gezondheidsachterstanden reduceren en inzicht bieden in wat werkt om de leefomgeving in kwetsbare wijken gezonder te maken.

‘Samenwerken met inwoners vormt een belangrijke stap om de leefomgeving aan te laten sluiten bij de behoeften van inwoners en duurzamer in te richten,’ aldus Suzan. De opgedane kennis is gedeeld met de deelnemende gemeenten maar ook met andere gemeenten om hen een handelingsperspectief te bieden om samen met inwoners de leefomgeving te verbeteren. Zo werd op 6 juni 2025 een workshop gegeven tijdens de ‘Dag van de Gezondheid’ georganiseerd door de provincie Noord-Brabant.

Dit project was een samenwerking van GGD West-Brabant en GGD Brabant-Zuidoost, gemeente Roosendaal en gemeente Geldrop-Mierlo, het PON & Telos, Tilburg University (Tranzo), Provincie Noord-Brabant, Pharos en het RIVM. Meerwaarde was dat partners vanuit praktijk, beleid en onderzoek nauw samenwerkten en resultaten geborgd binnen de gemeenten. Bovendien konden , inzichten die hieruit verkregen zijn, worden gedeeld met andere gemeenten.

Dit project was één van de 10 projecten uit onze ronde Ontwikkelen van kennis over een gezonde leefomgeving in kwetsbare wijken en gebieden. Hierin ontwikkelden gemeenten, GGD-en en onderzoekers samen praktijkgerichte kennis. Drie van deze 10 projecten hebben zicg gericht op het onderzoeken wat binnen kwetsbare wijken werkt. Ze onderzochten wat werkt voor welke groep en waarom. Verschillende factoren speelde hierbij een rol. Denk aan cultuur, leeftijd en huishoudenssamenstelling. 

Gemeenten en GGD’en werkten aan de doelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), met in het bijzonder een gezonde generatie in 2040. Met subsidie uit ons programma Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak (GLIA) werkten gemeenten en GGD'en samen in meer dan 50 projecten aan praktijkgerichte kennis over een gezonde leefomgeving. Met deze kennis kunnen gemeenten en GGD-en gezondheid meewegen bij het inrichten en beheren van de fysieke omgeving. GLIA zette in op de samenwerking tussen verschillende disciplines, domeinen en stakeholders.

Naast de 10 projecten die kennis ontwikkelden, zijn er ook 15 projecten die beleid ontwikkelden en uitvoerden en 30 korte impuls-projecten die praktijkvoorbeelden hergebruikten. GLIA was onderdeel van het bredere programma Gezonde Leefomgeving. Dat voerden ZonMw en RIVM samen uit in opdracht van het ministerie van VWS. 

Een gezonde leefomgeving is actueel én belangrijk. Het is een speerpunt voor beleidsmakers in het fysieke en sociale domein. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Omgevingswet. Als onderzoeksfinancier van kennis verbinden wij beleid, praktijk, onderzoek en onderwijs met elkaar op het gebied van gezondheid. Op onze pagina Gezonde leefomgeving leest u hoe de leefomgeving positief kan bijdragen aan het fysiek, mentaal en sociaal welbevinden.