Artificial Intelligence

AI heeft de potentie om de zorg fundamenteel te transformeren. Maar om die belofte waar te maken, is gerichte actie nodig. Daarom publiceerde ZonMw dit voorjaar het signalement Toekomstbestendige zorg met AI: een onafhankelijk rapport dat de huidige situatie in kaart brengt en concrete aanbevelingen doet voor de ontwikkeling, implementatie en opschaling van AI in de zorg. Het signalement benoemt 6 kennishiaten – onder andere op het gebied van validatie, ethiek en de AI-readiness van zorgorganisaties – en helpt zo om gerichter te bepalen waar verdere kennis en actie nodig is.

ZonMw stimuleert onderzoek en innovaties die helpen om AI verantwoord en effectief toe te passen in de praktijk – van betere diagnoses tot goed georganiseerde, mensgerichte implementatie.

AI kan de toegang tot zorg verbeteren en gezondheid bevorderen. Het kan ook processen efficiënter maken en de administratieve last verminderen. AI maakt het mogelijk om op basis van grote datasets patronen te herkennen. Dat kan op allerlei terreinen tijd besparen en resultaten verbeteren. In dit nieuwe signalement, dat Technopolis in opdracht van ZonMw maakte, staat bijvoorbeeld dat er diverse mogelijkheden zijn om met AI de arbeidsdruk op termijn te verlichten. Ook bij medicijnontwikkeling, diagnostiek, prognostiek en preventie is veel potentie voor AI-toepassingen. 

‘Dit rapport maakt helder waaraan we precies moeten werken om de unieke kansen van AI te verzilveren’, zegt minister Agema. ‘AI biedt ongekende mogelijkheden voor speech-to-tekst, dossiervorming, samenvattingen, opstellen van brieven, planning, logistiek, diagnostiek, enzovoort. Er is alleen wel scholing nodig. Niet alleen om met AI te leren werken, maar ook om de uitrol en opschaling veilig, zorgvuldig en ethisch te laten verlopen. We nemen de aanbevelingen ter harte.’ 

Binnen het project RIGH:T (Responsible Implementation and Governance of generative Healthcare Technology) wordt een validatieframework ontwikkeld voor de beoordeling van generatieve AI in de zorg. AI kan bijvoorbeeld ingezet worden als administratieve hulp voor de zorgverlener. Met ambient listening-technologie als use case (spraakherkenning gecombineerd met taalmodellen) onderzoeken ze hoe deze systemen veilig en verantwoord kunnen worden ingezet. Het consortium achter RIGH:T werkt aan een uniforme en verantwoorde aanpak voor validatie van generatieve AI in de zorg, zodat toekomstige toepassingen veilig en betrouwbaar kunnen worden geïmplementeerd in alle zorgsectoren.

Lees meer over het project. 

Tijdens de COVID-19-pandemie bundelden de 7 Nederlandse vakgroepen huisartsgeneeskunde en het NIVEL hun krachten vanuit het Consortium Onderzoek Huisartsgeneeskunde voor het GRIP3-project. Het GRIP3-project richtte zich op 2 doelen: betere herkenning en behandeling van COVID-19 patiënten én een sterkere onderzoeksinfrastructuur. Een belangrijk resultaat was een AI-model dat COVID-19 consulten kon onderscheiden van andere ziektebeelden. Het GRIP3-project ontving voor deze indrukwekkende resultaten een ZonMw Parel. Naast het subsidiëren van dit project, zag ZonMw ook potentie in een uitbreiding van het AI-model.

Dit kreeg vorm in de vervolgstudie GRIP-3 Extension BERT & ERNIE. Daarin is een veel complexer model ontwikkeld, bestaande uit een taalmodel (BERT) en een framework (ERNIE) om afwijkende patronen te herkennen, clusteren en beschrijven. Zo kan het model op basis van huisartsendata vroegtijdig ziektebeelden herkennen. Dit is op deze manier nog niet eerder gedaan met routinezorgdata uit de eerste lijn.

Lees het interview met Maarten Homburg.

Artifical Intelligence (AI) speelt soms ook een rol binnen dementieonderzoek. In projecten binnen verschillende dementie-onderzoeksconsortia wordt AI gebruikt. In BIRD-NL, waarbinnen onderzoek wordt gedaan naar risicoreductie van dementie, wordt AI gebruikt om te testen of nieuwe methoden risicovoorspelling verbeteren. Binnen TAP-Dementia, onderzoek naar diagnostiek van dementie, worden AI-applicaties ontwikkeld om informatie uit beelden te halen en dit te combineren met andere beschikbare data.

Vanuit de KIC-call ‘Leven met Dementie’ zijn 2 consortia gestart. In beide interdisciplinaire onderzoekslijnen wordt verbinding gelegd met AI.

ZonMw financiert projecten die kennis opleveren over het verbeteren van de actualiteit, toegankelijkheid en praktische bruikbaarheid van richtlijnen. Twee mooie voorbeelden waarin Artificial Intelligence een rol speelt zijn:

• Project: ArtificiaL Intelligence-applicaties in GuideliNE Development (ALIGNED): applicaties voor het zoeken en selecteren van literatuur
• Project: Evidence in Actie: dynamisch standaardiseren van ervaringskennis en waarden in richtlijnen

De focus van het publiek-private onderzoeksprogramma Big Data en Gezondheid is het gebruik van big data voor vroege opsporing en preventie van hart- en vaatziekten. Het programma is ontwikkeld door NWO, ZonMw, de Hartstichting, de Topsectoren Life Sciences & Health (LSH), ICT en Creatieve Industrie, het ministerie van VWS en het Netherlands eScience Center.

Binnen het programma Big Data Kansrijke Start onderzochten 2 consortia hoe je grote dataverzamelingen kunt inzetten voor betere hulp en een goede start voor kinderen en gezinnen. Op het eind-symposium presenteerden zij hun opbrengsten en toekomstvisie aan onderzoekers, professionals en beleidsmakers. Lees hier het verslag.

Het programma Waardevolle AI voor gezondheid van het ministerie van VWS (2019-2021) had als doel om de waarde van AI voor zorgverleners, patiënten en burgers te vergroten en te helpen bij de implementatie en opschaling van AI in de zorg.

Bekijk de resultaten van dit programma op de website Datavoorgezondheid.nl