Sessie Geleerde lessen Beter Laten Beter Doen
In deze sessie doken we in de wereld van ‘beter laten’ en ‘beter doen’. Met frisse en scherpe inzichten uit diverse projecten laten we zien hoe je dit concreet en haalbaar toepast in de praktijk. Geen lange verhalen, maar met interactie, herkenbare praktische voorbeelden ontdekten we samen wat nodig is en echt werkt.
Geleerde lessen uit het 'LEAD-Together'-project
De zorg staat onder druk: de zorgvraag neemt toe, er zijn meer zorgverleners nodig en de kosten stijgen. Om de zorg toegankelijk te houden, moeten er keuzes worden gemaakt. Passende zorg biedt hierbij een belangrijke richting: alleen doen wat écht toegevoegde waarde heeft en het achterwege laten van handelingen zonder bewezen effect.
Maar hoe breng je dat in de praktijk? Tijdens deze sessie namen Emma Duis en Getty Huisman- de Waal de deelnemers mee in de geleerde lessen uit hun ‘Lead Together’-project. In dit project trekken zij gezamenlijke conclusies uit 16 (de-)implementatieprojecten rondom ‘Beter Laten, Beter Doen’-interventies welke onderzocht worden vanuit ZonMw-programma Verpleging en Verzorging.
In gesprek: denk terug aan je eigen praktijk
De aanleiding voor de ontwikkeling van de ‘Beter Laten’-lijst in 2017 was het ontbreken van een systematische inventarisatie van verpleegkundige handelingen die niet effectief zijn. Later werd hier een ‘Beter Doen’-lijst aan toegevoegd, met interventies die juist wél werken. De nieuwste lijsten zijn sinds 2025 beschikbaar, en onlangs geactualiseerd door V&VN. Deze lijsten zijn per sector opgesteld met een prioritering in een top 5.
Om de brug te maken naar de praktijk, nodigden Emma en Getty de deelnemers uit om een eigen voorbeeld in te brengen. Een van de deelnemers noemde het onnodig blaasspoelen in de wijkverpleging. Hoewel de richtlijn is aangepast omdat deze handeling geen bewezen effect heeft, gebeurt het in de praktijk nog regelmatig, simpelweg omdat ‘we dit al jaren zo doen’. Dit bleek een herkenbaar voorbeeld voor velen in de zaal. Een ander voorbeeld ging over initiatieven van verpleegkundigen in het ziekenhuis die moeilijk van de grond komen. Belemmeringen zoals gebrek aan verpleegkundig mandaat, beperkte tijd vanuit het management en onvoldoende urgentiebesef bij andere afdelingen spelen hierbij een rol.
Eenvoudig op papier, complex in de praktijk
De ingebrachte voorbeelden maken duidelijk dat het (de-)implementeren van zorghandelingen in de praktijk complex is. Het organiseren van de juiste randvoorwaarden blijkt vaak lastig. De cultuur en hiërarchie in een organisatie zijn bepalend voor het al dan niet goed kunnen (de-)implementeren van zorginterventies. Ook verwachtingen van patiënten, naasten en zorgprofessionals kunnen een belangrijke rol spelen.
Binnen het project ‘Lead Together’ wordt gekeken naar wat werkt in (de-)implementatiestrategieën, en wat niet. Daarbij is ruimte om strategieën gaandeweg aan te passen. Een deelnemer merkt op dat het belangrijk is dat je steeds opnieuw met elkaar bekijkt wat er speelt bij een (de-)implementatie, en dat je de strategieën in het traject bij kunt stellen. Soms is er namelijk een mismatch tussen de beïnvloedende factoren die je vooraf in kaart hebt gebracht en wat je gaandeweg het project in de praktijk ziet.
Klein beginnen
Een belangrijke tip uit de sessie is om klein te beginnen. Door te starten met een concreet en haalbaar voorbeeld kunnen successen zichtbaar worden en kan het uitgroeien tot een best practice. Het vieren van kleine successen helpt om draagvlak te vergroten. Daarnaast is het belangrijk om scherp te hebben wat het oplevert om een handeling anders te doen of achterwege te laten. Denk aan tijdswinst, meer regie voor de cliënt of een betere werkwijze voor de professional zelf.
Afsluitend
Ook verzamelden Emma en Getty input vanuit de zaal voor hun project. Zo werd genoemd dat de ‘Beter Laten, Beter Doen’-lijsten nog niet alle domeinen of afdelingen dekken, zoals de IC. Ook is er behoefte aan betere aansluiting tussen deze lijsten en andere richtlijnen. Betrek ook het onderwijs en neem V&V-professionals in opleiding mee bij (de-)implementatieprojecten. Daarnaast ontkom je bij implementatietrajecten niet aan weerstand. Het kan erg helpen om die weerstand niet als alleen iets vervelends te beschouwen, maar de weerstand te erkennen en serieus te nemen.
Tot slot werd benadrukt hoe belangrijk het is om verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en verzorgenden te betrekken en naar hen te luisteren. Veel goede ideeën ontstaan op de werkvloer. Door hen ruimte en ondersteuning te bieden, kunnen zij een belangrijke bijdrage leveren aan het verbeteren en toekomstbestendig maken van de zorg.
Sfeerimpressie
Sprekers
Emma Duis
Radboudumc
Volg Emma op LinkedIn
Denise Spoon
Erasmus MC
Volg Denise op LinkedIn
Getty Huisman-de Waal
Radboudumc
Volg Getty op LinkedIn
Erwin Ista
Erasmus MC
Volg Erwin op LinkedIn
