Pleq verspreidt ervaringsdeskundigheid in de Zaanstreek

Pleq omschrijft zichzelf als een ervaringskenniscentrum. Shirley van Alphen, coördinator en facilitator ervaringsdeskundigheid, licht toe dat het centrum onder andere verbindingen legt tussen organisaties binnen het sociale domein. `Met deze organisaties versterken en verbreden we het aanbod rond ervaringskennis, zelfregie en herstel. Zo kunnen we beter op de behoeften van burgers in de Zaanstreek inspelen, onder wie mensen die even vastlopen of psychische kwetsbaarheden hebben. Voor hen is er een breed scala aan ondersteuningsmogelijkheden.’

Het afgelopen jaar heeft Pleq die mogelijkheden voor de inwoners van Zaanstreek inzichtelijker gemaakt door dat aanbod op een platform te bundelen. Hiervoor en voor de verdere ontwikkeling van het centrum ontving Pleq subsidie vanuit het actieprogramma Grip op Onbegrip van ZonMw. Van Alphen: `Ons platform is al zo uitgebreid dat je daarop bijna alle organisaties binnen het sociale domein in onze regio kunt vinden. Dat varieert van wandelclubjes, praatcafés, breiclubjes tot voetbalclubs waar mensen met elkaar in gesprek komen en ervaringen uitwisselen. Ook vind je er op het gebied van ervaringsdeskundigheid organisaties als Hoofdzaak en ONTDEC. Bij de eerste bieden ervaringsdeskundigen onafhankelijke, individuele ondersteuning en bij ONTDEC geven ervaringsdeskundige jongeren ondersteuning aan jongeren om zwaardere zorg in de toekomst te voorkomen. Als Pleq zijn we vooral bezig met peer supportgroepen en het verbinden van al die organisaties. We zijn dus geen concurrenten van elkaar. De uitgebreide sociale kaart willen we om de paar maanden checken en updaten zodat de informatie actueel blijft.’

Pleq bestaat nu ruim tweeënhalf jaar en wordt gerund door drie ervaringsdeskundigen. Een van hen is Van Alphen. De initiatiefnemers misten een plek in de Zaanstreek waar mensen even konden binnenlopen om met lotgenoten – Pleq spreekt van ervaringsgenoten – van gedachten te kunnen wisselen. Zelf had Van Alphen in het verleden een eetstoornis, een angststoornis en depressies. Zes jaar duurde het om daarvan te herstellen. Dat was volgens haar een weg met veel hobbels. `Ik had te maken met zorgverzekeraars die moeilijk deden over zorginstanties en ik moest een gevecht leveren om me gehoord en gezien te voelen. Uiteindelijk kwam ik op de juiste plek voor mij terecht. Dat was een therapeut die zelf ook ervaringsdeskundige was. Hij heeft mij geweldig geholpen. Hij zag wanneer de gezonde Shirley sprak en wanneer mijn kwetsbare kant het overnam. Dat verschil werd eindelijk benoemd.’ 

Naast het verbinden van organisaties geeft Pleq ook voorlichting over ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid aan organisaties. Als daar behoefte aan is, kan dat gepaard gaan met ondersteuning bij de implementatie daarvan en het geven van trainingen. Deze dienstverlening heeft het centrum mede dankzij de ZonMw-subsidie het afgelopen jaar verder kunnen uitbouwen. Ook Van Alphen geeft voorlichting en training aan verschillende organisaties. `We merken dat ook grotere organisaties het belang inzien van ervaringsdeskundigheid en daarmee aan de slag willen gaan. Zelf ben ik een paar uur per week gedetacheerd bij ggd in Zaanstreek-Waterland. Verder zit ik bij de projectgroep Personen Onbegrepen Gedrag in onze regio. In beide gevallen willen ze graag het perspectief horen van een ervaringsdeskundige. Een ervaringsdeskundige kan een cultuurverandering op gang brengen, zodat de professionals meer holistisch gaan werken. Bijvoorbeeld dat de therapeut niet alleen vragen stelt om de cliënt te begrijpen maar ook vertelt over zijn of haar eigen ervaringen die moeilijk waren. Dan voelt het menselijk en wederkerig en is er minder afstand.’

Hoewel Van Alphen trots is op wat er het afgelopen jaar is bereikt, vindt ze het jammer dat dit soort initiatieven vaak projectmatig zijn en op basis van subsidie. Dat betekent volgens haar dat dergelijke initiatieven daarna gedoemd zijn te verdwijnen als er geen financiële ondersteuning wordt gevonden. `Onze bestuurder maakt zich heel hard om overal geld los te krijgen zodat we kunnen blijven bestaan. Veel organisaties geven aan dat we goed werk doen maar het zou mooi zijn als er ook een aantal daarvan over de brug komt. Dit klinkt misschien erg negatief, maar ik heb wel geleerd dat mensen met kwetsbaarheden er soms niet zoveel toe lijken te doen als het over geld gaat. Door zo’n tijdelijke financiering voelt het voor mij alsof we die mensen tijdelijk parkeren, wat uiteraard de continuïteit van herstel niet bevordert.’ Wat Van Alphen ook heeft geleerd, is dat vrijwilligers en professionals die in het sociaal domein werken, passievolle mensen zijn. `Ze zijn sterk gemotiveerd om er voor anderen te kunnen zijn.’

Tenslotte wil Van Alphen benadrukken dat ervaringsdeskundigen en andere professionals niet mogen vergeten dat ze aanvullend aan elkaar werken. Ze pleit ervoor om de samenwerking met professionals te blijven opzoeken. `Zonder die collega’s kun je je werk niet doen. Bijvoorbeeld bij de ggd ben ik de enige ervaringsdeskundige in een team van 32 personen. Ik heb die mensen nodig vanwege hun specialisaties en deskundigheid. En zij hebben mij ook nodig om te sparren over hoe ze het beste met een cliënt kunnen omgaan die onbegrepen gedrag vertoont. Wie echt integraal wil werken, kan niet om ervaringskennis heen.’