Intentional peer support (IPS) nu ook in het Nederlands

Intentional Peer Support (IPS) is van oorsprong een Amerikaanse opleiding. Dit jaar bestaat die dertig jaar. Nederland kende tot voor kort slechts één trainer die hierin is gespecialiseerd, namelijk Cassandra Barkman. Zij is ervaringsdeskundige en ambassadeur van Social Change, een beweging die de ggz van binnenuit probeert te veranderen. IPS kan daarin volgens haar een belangrijke rol spelen. `Binnen de ggz is er geen gelijkwaardigheid tussen zorgverlener en cliënt. De zorg is ingericht op het redden en fixen en dat houdt het slachtofferschap in stand. Waar een cliënt last van heeft, wordt meteen beschouwd als symptomen. Wij denken niet in de vorm van ziekten maar aan normaal gedrag in abnormale omstandigheden. Wij zien mensen niet als fragiel of kwetsbaar. Het is essentieel een relatie aan te gaan om van elkaars wereldbeelden te leren, waarbij angst plaatsmaakt voor hoop en mogelijkheden. Uit die wederkerigheid kun je voortbewegen naar wat je wilt bereiken.’

Dit gedachtengoed wil IPS-voorvechter Barkman graag ook in Nederland verspreiden. Dat was al langer mogelijk maar dat kon alleen via de Engelstalige opleiding. Om deze toegankelijker te maken, besloot zij het programma te vertalen naar het Nederlands. Daartoe kreeg zij subsidie vanuit het actieprogramma Grip op Onbegrip van ZonMw. Die vertaling heeft ze inmiddels samen met een vertaler afgerond en ligt nu ter inzage bij een focusgroep die feedback geeft. In deze groep zitten onder andere twee IPS-trainers die oorspronkelijk uit Nederland komen en nu in Australië en IJsland wonen. Als het commentaar van de focusgroep is verwerkt, kan het boekwerk naar IPS Central waar het beschikbaar zal zijn voor organisaties die daarmee willen werken.

Tijdens het project is niet alleen de Engelstalige versie van IPS naar het Nederlands vertaald. In de subsidieaanvraag was ook ruimte gemaakt voor het opleiden van twee trainers en het geven van een eerste training in het Nederlands voor zelfregie- en herstelorganisaties zonder kosten voor de deelnemers. Enik Recovery College in Utrecht is bereid om deze training van 40 uur bij hen te organiseren. Barkman: `Na afloop gaan de deelnemers met een certificaat naar huis. Zij kunnen dan zelf IPS beoefenen binnen hun organisatie. We hopen uiteindelijk op een landelijke implementatie. Het zou mooi zijn als ook andere zelfregie- en herstelorganisaties IPS leren kennen en gaan omarmen zodat er een dialoog op gang komt tussen mensen die er werken en mensen in het algemeen.’

Het delen van ervaringskennis als onderdeel van IPS gaat volgens Barkman een steeds belangrijkere rol spelen in onze maatschappij. `Je gaat niet meer uit van ziekten en herstel maar erkent dat mensen iets hebben meegemaakt waarop ze ontregelen. In een relatie met hen kun je daar ruimte voor maken. Ik denk dat we dan heel veel winst boeken. We staan voor een belangrijke transformatie. Deze benadering is bovendien goedkoper dan die van de traditionele ggz en bespaart dus op de zorgkosten.’ Zelf heeft Barkman al vijf trainingen gegeven, nog op basis van het Engelse handboek. Ze heeft gemerkt dat de deelnemers tijdens die bijeenkomsten beseffen dat er zoveel meer perspectieven zijn om anders te kijken dan het dominante wereldbeeld. `Je biedt ze handvatten om een relatie aan te gaan en niet te blijven hangen in vaste patronen. Dankzij IPS gaan mensen zich weer als mens voelen in plaats van patiënt. Onze training is een bewustwordingsproces over hoe je naar de wereld kijkt, hoe je dat wereldbeeld hebt opgebouwd en waar dat vandaan komt. Je leert het gesprek daarover te openen, hoe je elkaars wereldbeeld kunt onderzoeken en te kijken wat je van elkaar kunt leren. Goede dialoogvaardigheden zijn daarbij essentieel. Ik denk dat ook binnen de ggz deze aanpak heel zinvol kan zijn.’ 

Barkman is trots op wat ze met dit project heeft bereikt. Ze had niet verwacht dat de vertaling van het IPS-lesmateriaal in het Nederlands zo’n impact zou hebben. `Zelf ben ik in het Engels getraind. Doordat het boek nu in mijn moedertaal is geschreven, landt de inhoud ervan nog dieper. Het verwoorden van gevoelens en emoties is echt makkelijker in je eigen taal. Door deze ervaring besef ik dat je ook rekening moet houden met de taal van andere culturen als je daarmee een dialoog aangaat.’ De Nederlandse IPS-pionier kijkt er naar uit om tijdens een miniconferentie op 16 april de afronding van het project en het dertigjarig jubileum van IPS te vieren. `Een van de genodigden is Lisa Archibald, mededirecteur van IPS Central die ook zelf trainingen geeft. We kijken samen terug op wat IPS de afgelopen dertig jaar heeft bereikt. En uiteraard vieren we dan de introductie van IPS in de Nederlandse taal.’