‘Ik ben nu veel actiever met het integreren van sekse en gender in mijn eigen onderzoek’
Dit jaar vindt alweer de 6e editie van de summer school plaats, een samenwerking tussen Erasmus MC en ZonMw. Een gevarieerde groep internationale startende onderzoekers leert met elkaar over de integratie van sekse en gender in onderzoek. Oud-deelnemers Emma de Brabander en Margot Morssinkhof kijken positief terug, en vertellen over hun ervaringen.
Waarom is de integratie van sekse en gender zo belangrijk?
In het verleden is de man vaak als uitgangspunt genomen in gezondheidsonderzoek. Daardoor is er meer kennis over het mannenlichaam dan over het vrouwenlichaam, terwijl we weten dat veel ziekten en aandoeningen zich bij mannen anders uiten dan bij vrouwen. Andersom is er over ziektes als migraine en angst, en over de ouderrol veel meer bekend over vrouwen dan mannen. Om de kennisachterstand in te halen, stimuleren we startende onderzoekers om aandacht te hebben voor verschillen in sekse en gender in hun onderzoek. Een belangrijke reden om de summer school Sex and Gender in Health and Research 6 jaar geleden op te starten in samenwerking met het Erasmus MC.
Definities sekse en gender
Met sekse bedoelen we de biologische en fysiologische verschillen tussen mensen en tussen dieren, denk aan hormonen, chromosomen en reproductieve organen.
Gender omvat de sociaal-cultureel bepaalde verschillen tussen mensen, zoals rollen, gedragingen, uitingen en identiteiten. Lees meer over de definities.
Het meenemen van sekse en gender binnen het eigen onderzoek
De startende onderzoekers krijgen tijdens het programma handvatten om sekse en gender mee te nemen in hun eigen onderzoek. Het doel is dan ook om ze bewust te maken van de rol die sekse en gender in hun onderzoeksthema speelt. Volgens Emma de Brabander, PhD-student aan de Maastricht Universiteit, is dat doel behaald. ‘Ik ben na de summer school veel actiever geworden in het opnemen van sekse en gender in mijn onderzoek. Voor elk project waar ik sindsdien aan heb gewerkt of ben begonnen, heb ik sekse en waar mogelijk ook gender veel grondiger onderzocht. Waar mogelijk heb ik sekse-gestratificeerde analyses opgenomen in mijn projecten, papers en voorstellen.’
Meer aandacht voor sekse en gender is nodig
De Brabander heeft tijdens de summer school ook verder leren kijken dan binnen haar eigen onderzoek. ‘Tijdens en na de summerschool was ik me veel bewuster dat in de (wetenschappelijke) wereld nog steeds weinig aandacht is voor sekse en gender in de gezondheidszorg en het onderzoek. Mijn belangrijkste les is dan ook dat we nog lang niet klaar zijn met het veranderen van het (medisch-)wetenschappelijke landschap. Er zijn veel richtlijnen en middelen beschikbaar om het wetenschappelijk werk te verbeteren, waar nog veel meer bekendheid voor moet komen,' aldus De Brabander.
De horizon van onderzoekers verbreden
Margot Morssinkhof is postdoctoraal onderzoeker bij het Amsterdam UMC en was tijdens de summer school bezig met haar PhD over geslachtshormonen. ‘Ik was al een aantal jaar bezig met het onderwerp, maar de summer school was de eerste keer dat ik zag dat mijn onderzoek en werk een kleiner puzzelstukje waren in dit grotere onderwerp van sekse en gender. Dat was echt een eye-opener voor mij.’
Er zijn veel richtlijnen en middelen beschikbaar om het wetenschappelijk werk te verbeteren, waar nog veel meer bekendheid voor moet komen.
Diverse combinatie van expertises
Wat een eye-opener voor Emma de Brabander was, was dat ze leerde van de verschillende achtergronden en niveaus van de deelnemers. ‘Vaak merk ik bij workshops of conferenties die ik bijwoon dat de deelnemers allemaal relatief vergelijkbaar zijn. Dat is natuurlijk heel logisch, want meestal bezoeken we evenementen die passen bij ons vakgebied of interesses. Bij deze summer school was ik echter positief verrast over de diversiteit aan mensen die aan het programma deelnamen. Zowel uit verschillende landen, als met andere achtergronden en niveaus (bijv. PhD, postdoc, universitair docent). Ik vond het inspirerend en heb daar veel van geleerd.’
Met 1 gemeenschappelijk doel
Ondanks dat de deelnemers vanuit allerlei richtingen bij de summer school terecht zijn gekomen, hebben ze volgens Margot Morssinkhof 1 ding gemeen: ze zoeken allemaal naar goede manieren om sekse en gender goed mee te nemen in hun werk. ‘Doordat we ditzelfde doel hebben, zijn samenwerkingen over vakgebieden of onderwerpen heen vaak heel positief. Iedereen benaderde het onderwerp op verschillende manieren, waardoor we elkaar verder konden helpen in ons onderzoek.’
Na de summer school
De contacten die zowel De Brabander als Morssinkhof hebben opgedaan, zijn warm gebleven, ook na de summer school. Morssinkhof: ‘als ik concepten tegenkom waar ik minder vanaf weet, dan weet ik nu collega’s te vinden die mij verder kunnen helpen.’ De Brabander zit nu, net als Morssinkhof in het verleden, bij het bestuur van de Start NVG&G, de Nederlandse Vereniging voor Gender & Gezondheid voor startende onderzoekers. Ze schrijft maandelijkse nieuwsbrieven over onderwerpen die verband houden met gender en sekse in (medisch) onderzoek. Ook heeft ze haar geleerde ervaringen meegenomen in een rol binnen het bestuur Diversity & Inclusivity, waar ze werkt aan het organiseren van verschillende workshops over sekse en gender (en diversiteit in het algemeen) in onderzoek op afdelingsniveau. Kortom, de contacten en leerervaringen worden in de praktijk gebracht.
Erasmus Summer Programme
Het Erasmus Summer Programme biedt jaarlijks honderden studenten, onderzoekers en professionals uit de gezondheidszorg de kans om hun wetenschappelijke carrière een boost te geven. In de cursus Gender and Health – gecoördineerd door Erasmus MC - worden de deelnemers door een breed scala aan (inter)nationale sprekers meegenomen in de laatste kennis over de invloed van sekse en gender op de gezondheid van vrouwen en mannen gedurende verschillende levensfases.
De Gender in Research workshops worden gecoördineerd door ZonMw en zijn gericht op het verbeteren van de vaardigheden van beginnende onderzoekers bij het uitvoeren van gezondheidsonderzoek vanuit een sekse- en genderperspectief.
