Manoeuvreren in het dynamische veld van gender en gezondheid

Aranka Ballering is inmiddels postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Gent. Tijdens haar deelname aan de summer school was ze PhD-onderzoeker. Ze vertelt: ‘Tijdens de summer school ging het niet alleen over sekse en gender als concepten, maar ook over hoe sekse en gender de gezondheid beïnvloeden. En hoe je deze concepten operationeel kunt maken in onderzoek.’ Voor ZonMw was dat laatste precies de reden om de Gender in Research workshops op te zetten en startende onderzoekers te ondersteunen in hun ontwikkeling als wetenschapper. Veel onderzoekers wíllen wel, maar weten simpelweg niet hoe,’ legt Carine Stroet uit, die als programmamanager bij ZonMw betrokken was bij de totstandkoming van de Gender in Research cursus.

Aranka Ballering vertelt wat haar het meest is bijgebleven: ‘Ik leerde dat het veld van sekse- en gendersensitieve geneeskunde extreem dynamisch is. Hoe het begrip gender wordt gebruikt, evolueert in de loop van de tijd, en daarmee ook hoe we gender opnemen in ons onderzoek.’ En er is iets wat ze nog altijd toepast. ‘Natuurlijk het gebruik van de SAGER-richtlijnen waar ik tijdens het programma op werd gewezen! Daarnaast heb ik nog iets van de summer school geleerd, namelijk dat er geen gouden standaard is voor het integreren van sekse en gender in onderzoek. Dus dat je expliciet moet zijn in hoe je dat doet. Ik ben sinds de zomercursus altijd duidelijk in de ‘wie’, ‘waarom’ en ‘hoe’ ten aanzien van sekse en gender in mijn onderzoek.’

Stroet: ‘Gendersensitief onderzoek doen is relatief nieuw in gezondheid en zorg. Zeker toen wij net begonnen waren met het Kennisprogramma Gender en Gezondheid. Wij zochten daarom naar een manier om onderzoekers daarbij te helpen. Zo kwam de samenwerking met het ErasmusMC tot stand. Zij hadden al enkele jaren een cursus rondom de gezondheid van vrouwen én hadden de infrastructuur met het Erasmus Summer Programme. Door onze krachten te bundelen konden we gezamenlijk een diepgaand cursuspakket bieden met zowel inhoudelijke kennis als praktische handvatten rondom sekse en gender in gezondheid, zorg en onderzoek.’

Blijf oog houden voor het individu

Tessa Magnée deed net als Aranka Ballering mee met de eerste editie van de summer school. Zij was toen ze meedeed onderzoeker bij IVO, maar inmiddels is zij onderzoeker naar huisartsenzorg en GGZ bij het Nivel. Ze vertelt over haar ervaringen: ‘Wat het lastig kan maken, is dat bij onderzoek waarbij je rekening houdt met diversiteitsaspecten, je het individu uit het oog kan verliezen. Hoewel het belangrijk is om kennis te hebben van algemene verschillen, is het ook belangrijk om oog te hebben voor individuele personen.’

Maatschappelijke factoren ook meewegen

Magnée heeft tegelijkertijd oog voor het belang van de omgeving van personen: ‘Ik probeer de reflex te weerstaan ​​om mentale gezondheidsproblemen primair vanuit een biologisch of individueel perspectief te benaderen, omdat de rol die maatschappelijke factoren (bijvoorbeeld seksueel geweld of discriminatie op basis van geslacht of gender) kunnen spelen, niet onderschat mag worden.’ 

Samen sta je sterk

Zowel Magnée als Ballering voelden tijdens de summer school een verbondenheid met de andere deelnemers en met de docenten. Magnée: ‘mijn favoriete herinnering aan het summer school programma is het gevoel van gezamenlijke inzet en vastberadenheid onder de deelnemers en docenten om sekse- en gendergerelateerde kwesties in de gezondheidszorg aan te pakken.’ Ballering noemt dat het bekijken van het uitzicht op Rotterdam vanaf de Euromast met collega's op een goede 2e plaats komt als het gaat om fijne herinneringen die ze maakte tijdens de summer school. Maar het bouwen van een netwerk met gelijkgestemde onderzoekers staat op 1.