Leefstijl in de zorg

1,2 miljoen Nederlanders hebben te maken met diabetes type 2 en 1,7 miljoen mensen met hart- en vaatziekten. De ziektelast neemt toe en zo ook de zorgkosten. Leefstijl als (onderdeel van een) behandeling is een belangrijke oplossingsrichting om deze last en kosten te verminderen.

Het belang van leefstijlinterventies wordt ook onderschreven door het Integraal Zorg Akkoord 2022 (IZA). Daar is afgesproken dat VWS vanaf 2023 middelen beschikbaar stelt voor de brede coalitie Leefstijl in de Zorg. De coalitie wil bereiken dat leefstijl integraal onderdeel is van de reguliere zorg voor mensen met een gezondheidsklacht, aandoening of ziekte.

Via kennisontwikkeling dragen we bij aan het doel van de coalitie om de implementatie van leefstijlgeneeskunde in de curatieve zorg te versterken en versnellen. We willen bereiken dat zorgverleners in het ziekenhuis, huisartsen en/of paramedici vaker een leefstijlinterventie gaan aanbieden. Deze leefstijlinterventies moeten leiden tot verbetering van de kwaliteit van leven van patiënten binnen de curatieve zorg. 

Het gaat om onderzoek dat nodig is om leefstijl breed in de zorg te implementeren inclusief onderzoek naar achterliggende mechanismes en de (kosten)effectiviteit van leefstijlinterventies. Naast kennisontwikkeling stimuleert het programma kennisbenutting en implementatie die moet leiden tot inbedding van leefstijlinterventies in de zorgpraktijk en daardoor bijdragen aan passende zorg voor patiënten

Programmeren voor de praktijk vraagt om samenwerken met beleid en praktijk. Wij werken daarom nauw samen met de coalitie Leefstijl in de Zorg. Partijen uit het veld (zoals TNO, Arts en Leefstijl, VWS, Patientenfederatie Nederland, ZonMw, en NFU) inventariseerden binnen deze coalitie wat er aan kennis nodig is om leefstijl te integreren in de curatieve zorg en kwamen zo tot de strategische kennisagenda Leefstijl in de Zorg (4 december 2023). Deze kennisagenda is richtinggevend voor onze tweede subsidieoproep.

In de eerste subsidieronde werken we nauw samen met de Samenwerkende Gezondheidsfondsen (SGF) en Health~Holland. Deze oproep voor onderzoek hebben we gezamenlijk ontwikkeld en voeren we samen uit. 

1. Begin 2024 zijn 13 projecten gestart met subsidie uit onze 1^e ronde. Zij onderzoeken de (kosten)effectiviteit van leefstijlinterventies in de zorg en de werkingsmechanismen van leefstijl.  Deze ronde doen we met Samenwerkende GezondheidsFondsen (SGF) en Health~Holland. Tijdens de startbijeenkomst op 19 september 2024 gingen deze projecten aan de slag met de inzet van co-creatie. 
2. Begin 2025 zijn 12 projecten in interdisciplinaire samenwerkingsverbanden gestart met subsidie uit onze 2^e ronde: Implementatie & Impact. Zij ontwikkelen breed toepasbare implementatiestrategieën om leefstijl effectief en duurzaam in te bedden in de zorgpraktijk. De projecten uit deze ronde vormen samen een leernetwerk (zie verderop). In dit interview (met Ivo Smeele, Rimke Vos en Sven Geelen) leest u meer over implementatieonderzoek. 

De 12 projecten uit de ronde Implementatie & Impact doen onderzoek naar implementatiestrategiëen voor leefstijlinterventies in de zorg en werken samen in een leernetwerk. Het leernetwerk heeft als doel de implementatie en het bereik van de resultaten uit de verschillende projecten te versterken en verspreiden. Dit gebeurt zowel binnen het leernetwerk zelf als richting beleid, wetenschap en de bredere zorgpraktijk. Meer weten over het leernetwerk?

• Bekijk deze overzichtelijke factsheet met daarop alle projecten. 
• Visuele samenvatting van de 1e leernetwerkbijeenkomst (6 november 2025)
• Interview over implementatieonderzoek én dit leernetwerk.

Commissieleden Leefstijl in de zorg

Voorzitter

• Dr. I.J.M. (Ivo) Smeele

Vice Voorzitter

• Dr. K. (Karine) van ‘t Land

Leden

• Prof. dr. A.J. (Amanda) Kiliaan
• Prof. dr. A.V. (Adelita) Ranchor
• Dr. B.G.M. (Berna) Sol-de Rijk
• Prof. dr. E. (Emelien) Lauwerier
• Dr. K. (Katja) van Vliet
• Prof. dr. M.Y. (Marjolein) Berger
• Prof. dr. M. (Michel) Wensing
• Prof. dr. N.H. (Niels) Chavannes
• Prof. dr. N. (Nick) Verhaeghe
• Prof. dr. ir. P.J.M. (Peter) Weijs
• Prof. dr. R.A.C. (Rob) Ruiter
• Prof. dr. ir. E.E. (Ellen) Blaak
• Prof. ir. R. (Ruben) Deneer
• Prof. dr. S.J.L. (Stephan) Bakker
• Dr. P.D.C. (Christiaan) Vis
• Prof. dr. M. (Marcus) Leys
• Prof. dr. M. (Mieke) Vermandere

Waarnemers

• J.H. (Juliët) Martinière-Hoff – Ministerie van VWS
• M. (Max) van den Bergh – Ministerie van VWS