Tijdens de COVID-19 pandemie zijn meer mensen overleden dan verwacht. Onderzoek kan bijdragen aan het voorkomen of verminderen van oversterfte tijdens een volgende pandemie. Op verzoek van het ministerie van VWS heeft ZonMw daarom een verdiepend onderzoekstraject opgezet naar de oorzaken van deze oversterfte. Op een aantal manieren wordt deze oversterfte momenteel onderzocht. De basis van het onderzoekstraject is de onderzoeksagenda die is opgesteld door onafhankelijke experts.

> Bekijk de vragen en antwoorden over het onderzoek naar oversterfte en COVID-19

Waaruit bestaat de onderzoeksagenda?

Om zo snel als mogelijk onderzoek naar oversterfte te kunnen laten starten, heeft een programmacommissie van onafhankelijke experts een onderzoeksagenda opgesteld met kennishiaten die zijn gecategoriseerd in drie lijnen.

Onderzoeksagenda oversterfte in Nederland

Deze 3 lijnen vormen samen het deelprogramma ‘Oversterfte in Nederland 2020-2021’ binnen het COVID-19 programma. Hoe is de onderzoeksagenda tot stand gekomen? Voor het opstellen van de onderzoeksagenda zijn eerst gesprekken gevoerd met de onderzoekers van het CBS, RIVM en de leden van de klankbordgroep (toelichting elders op deze pagina). In de vervolgvergadering werden de besproken onderwerpen samengevoegd, gestructureerd en eventueel aangevuld met andere informatiebronnen. Daarna werden de onderwerpen geprioriteerd. De leden van de klankbordgroep hebben een achtergrond in de epidemiologie, demografie, politicologie, public health, medische informatiekunde, data science, statistiek, psychologie, geneeskunde, farmacologie, pathologie en gezondheidszorgonderzoek.

Programmacommissie

Wat doet ZonMw op het gebied van COVID-19 en oversterfte?

Op 13 december 2022 heeft ZonMw binnen het COVID-19 deelprogramma ‘Oversterfte in Nederland 2020-2021’ 11 onderzoeken gehonoreerd. Deze projecten onderzoeken de mogelijke oorzaken van oversterfte in de periode 2020-2021. Sinds 15 december 2022 stond de subsidieoproep voor lijn 3 van de onderzoeksagenda open. Hierin wordt onderzoek gefinancierd dat gebruik maakt van vaccinatie- en positieve testdata van het RIVM en GGD'en.

Lopende projecten oversterfte

CORAL-project

Providing context to excess mortality through changes in healthcare use during the COVID-19 pandemic

Lifestyle and excess mortality during the COVID-19 pandemic

Excess mortality during the COVID-19 epidemic: vulnerable groups and long-term effects

The Effect of Delayed Cancer Screening on Stage Shift and Increased Mortality during the Coronapandemic in The Netherlands

Using individual level survival prediction to estimate years of life lost due to COVID-19 and their socio-economic distribution

Who counts depends on who is counted: an investigation into excess mortality among people with intellectual disabilities in 2020-2021

Individual and environmental determinants of differences in excess mortality between neighbourhoods in Amsterdam during the COVID-19 pandemic

Excess mortality during the COVID-19 pandemic in the Netherlands: associations with people's medical history and sociodemographic characteristics

Determinants of excess mortality rates in nursing homes

Healthcare avoidance and excess mortality during the COVID-19 pandemic in the Netherlands: a population-based cohort study

Onafhankelijk advies van experts

Het CBS publiceert op reguliere basis statistieken over sterfte en doodsoorzaken. In perioden van oversterfte wordt nader onderzoek uitgevoerd. Er is door het CBS een eerste voorlopig beeld geschetst van de oversterfte en de sterfte door COVID-19 en andere doodsoorzaken tijdens golven van oversterfte. Voor deze studie zijn doodsoorzakengegevens, sterftecijfers en gegevens over het gebruik van langdurige zorg en leeftijd gecombineerd. Op verzoek van het ministerie van VWS, heeft ZonMw een onafhankelijke klankbordgroep samengesteld. Deze onafhankelijke klankbordgroep van experts is gevraagd om te reflecteren op de resultaten en de invloed hiervan op het voorgestelde plan van aanpak voor verder onderzoek.

De leden van de klankbordgroep

De onafhankelijke klankbordgroep heeft een brede expertise en is samengesteld uit 16 leden met zeer uiteenlopende affiliaties en een achtergrond in de epidemiologie, demografie, politicologie, public health, medische informatiekunde, data science, statistiek, psychologie, geneeskunde, farmacologie, pathologie en gezondheidszorgonderzoek.

Vervolgonderzoek naar oversterfte

Naast de reguliere en aanvullende (over)sterfteonderzoeken van het CBS en RIVM, heeft ZonMw op verzoek van het ministerie van VWS een aanvullend verdiepend onderzoekstraject opgezet. ZonMw is volledig onafhankelijk in het signaleren van onderzoekstrends, het financieren, stimuleren en ondersteunen in wetenschappelijk onderzoek. Dit aanvullende onderzoekstraject zal helpen bij het duiden van de redenen en oorzaken van oversterfte. Naast de data die beschikbaar is bij het CBS en RIVM, kunnen onderzoekers hun eigen onderzoeksdata gebruiken voor dit vervolgonderzoek via ZonMw.

    Meer informatie

    Naar boven
    Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website