Deelsessie 3: Vaccinatie
De publiekssamenvatting
- Liesbeth de Wreede en Eva Koster, LUMC
DECIM: Investigating the drivers of excess mortality during the Covid-19 pandemic in the Netherlands, an integrated dynamic model to assess the impact of vaccination and infection
Tijdens de Covid-19-pandemie zijn er meer mensen overleden dan verwacht op grond van historische overlijdensgegevens. Deze oversterfte is voor een groot deel te verklaren door infecties met Covid-19 maar andere oorzaken spelen ook een rol. In dit onderzoek wordt met behulp van een geavanceerd model onderzocht wat die oorzaken waren en welke bevolkingsgroepen het grootste risico liepen. De hele Nederlandse bevolking van 65 jaar en ouder in 2020-2021 wordt meegenomen. Er wordt onderzocht wat het verschil in oversterfte is tussen mensen die wel en niet geïnfecteerd, en wel en niet gevaccineerd waren. Ook wordt onderzocht welke doodsoorzaken vaker of juist minder vaak voorkwamen dan normaal.
- Torsten Kleinow, Frank van Berkum en Irene Simonetti, UvA
The effect of socio-economic characteristics, vaccination information and geographical location on excess mortality from specific causes during the COVID-19 pandemic in the Netherlands
De effecten van de COVID-19 pandemie waren gedurende 2020 en 2021 het ernstigst, en leidden tot een substantiële stijging van de waargenomen sterfte in Nederland. In dit project wordt voor verschillende doodsoorzaken het verband onderzocht tussen oversterfte en kenmerken zoals socio-economische variabelen, vaccinatie- en buurtinformatie. Voor iedere te analyseren doodsoorzaak wordt een pre-pandemische sterftekans gedefinieerd die afhankelijk is van sociaal-economische variabelen. Door die te gebruiken als basis voor sterfte tijdens te pandemie, kunnen betrouwbare schattingen gemaakt worden van COVID-gerelateerde oversterfte, en bepaald worden in hoeverre die gerelateerd is aan socio-economische factoren. Vervolgens worden survivalmodellen en andere statistische methoden toegepast om te bepalen welke factoren de grootste impact hebben gehad op de oversterfte.
- Karin Hek, Nivel
Excess mortality during the COVID-19 pandemic in the Netherlands in vaccinated and non-vaccinated individuals in the context of medical history, frailty and sociodemographic factors
In dit project wordt de rol van COVID-19 vaccinaties bij oversterfte onderzocht. Er wordt rekening gehouden met belangrijke factoren zoals de medische voorgeschiedenis van mensen. Hiervoor worden gegevens uit elektronische patiëntendossiers van huisartsen van ongeveer 8% van de Nederlanders gebruikt. Deze gegevens worden gekoppeld op patiëntniveau aan gegevens over COVID-19 vaccinatie, COVID-19 testen, doodsoorzaken en persoonsgegevens. De geobserveerde sterfte in 2021 onder mensen die wel en mensen die niet gevaccineerd zijn wordt vergeleken met de verwachte sterfte. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar type vaccin, aantal vaccinaties, medische geschiedenis, kwetsbaarheid (bij ouderen) en sociaal demografische kenmerken.
- Annemarijn de Boer, UMC Utrecht
COVID-19 vaccination and (short-term) mortality – a self-controlled case series study
De hoger dan verwachte sterftecijfers tijdens de pandemie blijven -althans gedeeltelijk- onverklaard. In deze studie wordt de rol van COVID-19 vaccinatie in de waargenomen oversterfte verder opgehelderd. Eerdere analyses, gebaseerd op Cox-regressie, konden een oorzakelijke rol van COVID-19 vaccinatie niet aantonen, maar konden de mogelijkheid niet uitsluiten dat de resultaten vertekend konden zijn door prognostische verschillen tussen gevaccineerde en niet-gevaccineerde mensen. Dit project past een recent ontwikkelde methode op basis van een 'self-controlled case series' toe. Deze methode is speciaal ontworpen om de sterfte op korte termijn na COVID-19 vaccinatie te kwantificeren. Bovendien is het mogelijk om sterfterisico's op korte termijn tussen subgroepen te vergelijken.
De presentatie van de resultaten
- Liesbeth de Wreede en Eva Koster, LUMC
- Torsten Kleinow, Frank van Berkum en Irene Simonetti, UvA
- Karin Hek, Nivel
- Annemarijn de Boer, UMC Utrecht
Meer informatie over de onderzoekers
Liesbeth de Wreede
Liesbeth de Wreede is universitair docent medische statistiek aan het Leids Universitair Medisch Centrum. Ze heeft uitgebreide ervaring in de survivalanalyse (overlevingsduuranalyse), zowel in het ontwikkelen van statistische methodes als in klinische samenwerkingen, vooral op het gebied van (hemato-)oncologie en meer recent in het kader van de Covid-19-pandemie. Ze heeft een bijzondere interesse in competing risks, multi-state modellen, missende data, relative survival en predictie. Ze is een van de auteurs van het ‘mstate’-package in de programmeertaal R dat gemiddeld 5200 keer per maand wordt gedownload. Vorig jaar heeft zij een subsidie van ZonMw ontvangen voor het DECIM-project.
Eva Koster
Eva Koster is PhD candidate op de afdeling Hematologie en onderzoeker op de afdeling Biomedical Data Sciences van Leiden University Medical Center.
Torsten Kleinow
studeerde Wiskunde aan de Humboldt-Universität zu Berlin en studeerde af in 1998. Later promoveerde hij in de Economie aan dezelfde instelling. Van 2004 tot 2010 werkte hij als docent en vanaf 2010 als universitair hoofddocent bij de sectie Actuarial Mathematics and Statistics aan de Heriot-Watt University in Edinburgh. Tijdens zijn academische carrière heeft Kleinow promovendi begeleid, verschillende bestuurlijke functies bekleed en deelgenomen aan vele nationale en internationale onderzoeksprojecten op het gebied van sterftecijfers en levensverwachting.
Frank van Berkum
Frank van Berkum is a research affiliate at the University of Amsterdam and the Research Centre for Longevity Risk. His research interest is on modelling portfolio mortality and quantifying differences in mortality between individuals with different characteristics.
Irene Simonetti
Irene Simonetti is a postdoctoral researcher at the Research Centre for Longevity Risk (University of Amsterdam). She completed her PhD in Economics at Ca’ Foscari University of Venice in 2020, discussing a thesis on the consequences of individuals’ health deterioration on the labour market. Currently, she investigates disability insurance systems and the effect of socioeconomic differences on mortality and vaccination hesitancy.
Karin Hek
Karin Hek, PhD werkt als senior onderzoeker bij het Nivel in het onderzoeksprogramma Farmaceutische Zorg en bij Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn. Zij werkt daar aan verschillende onderzoeken op gebied van voorschrijven van geneesmiddelen in de eerste lijn, zoals onderzoek naar gepast antibiotica voorschrijven, medicatieveiligheid en COVID-19 vaccinaties. Voor haar onderzoeken maakt zij veelal gebruik van routine zorgdata van huisartsenpraktijken en huisartsenspoedposten die deelnemen aan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn. Daarnaast adviseert zij andere partijen bij gebruik van gegevens uit Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn. Eerder promoveerde zij aan het Erasmus MC op een onderzoek naar angst en depressie bij ouderen.
Annemarijn de Boer
Annemarijn R. de Boer werkt als assistant professor bij de Infectieziekten Epidemiologie van het Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijnsgeneeskunde van het UMC Utrecht. Haar onderzoek richt zich op de relatie tussen infectieziekten, vaccinatie en niet-overdraagbare aandoeningen. Voor haar onderzoek maakt ze gebruik van datakoppeling van nationale administratieve- en zorgregistraties.
In 2018 rondde Annemarijn haar geneeskunde studie af en in 2020 behaalde ze haar masterdiploma Epidemiologie, met een specialisatie in de klinische epidemiologie. Haar promotie richtte zich op detectie van hart- en vaatziekten en risicofactoren. Tijdens haar promotietraject werkte ze als onderzoeker voor de Nederlandse Hartstichting.
Informatie organisatie persvoorlichting
- Liesbeth de Wreede en Eva Koster, LUMC
Persvoorlichting: 06 11 37 11 46 of pers@lumc.nl - Torsten Kleinow, UvA
Persvoorlichting: 020 525 2695 of persvoorlichting@uva.nl - Karin Hek, NIVEL
Persvoorlichting: via onderzoeker zelf k.hek@nivel.nl - Annemarijn de Boer, UMC Utrecht
Persvoorlichting: Margreeth Fernhout, 06 - 5280 3031, m.w.fernhout-4@umcutrecht.nl
Foto's van de sprekers
Liesbeth de Wreede
Eva Koster
Frank van Berkum
Irene Simonetti
Torsten Kleinow
Karin Hek
Annemarijn de Boer
De bovenstaande informatie kunt u gebruiken om naar te verwijzen. Mocht u de tekst en foto’s willen gebruiken, neem dan contact op met pers@zonmw.nl.