Microplastics
De hoeveelheid kleine plastic deeltjes in onze leefomgeving neemt toe. Maar we weten weinig over de gezondheidseffecten van micro- en nanoplastics. ZonMw financiert projecten die deze effecten onderzoeken. Het doel is de gezondheidsrisico's van microplastics te beperken.
Microplastics en Gezondheid
Plastic afval vervuilt de oceanen, rivieren, bodem en lucht. Dit plastic kan afbreken tot kleine deeltjes, de zogenaamde micro- en nanoplastics. Microplastics komen ook vrij bij bijvoorbeeld het wassen van synthetische kleding, bij het slijten van autobanden en ze worden bewust toegevoegd aan bijvoorbeeld verf, cosmetica en schoonmaakproducten. De impact van deze deeltjes op de menselijke gezondheid is nog grotendeels onbekend, terwijl de hoeveelheid plastics in onze leefomgeving steeds verder toeneemt.
Kennis over de gezondheidsrisico’s van microplastics helpt om mogelijke gezondheidsschade te voorkomen. Daarom agendeert en financiert ZonMw onderzoek naar micro- en nanoplastics en gezondheid. Ook stimuleren wij het gebruik van de onderzoeksresultaten in praktijk, beleid, onderzoek en onderwijs.
Wat kan onderzoek bieden?
Om gezondheidsrisico’s van micro- en nanoplastics voor de mens te kunnen inschatten, is onderzoek nodig naar het ontstaan van deze deeltjes en hun verspreiding. Ook willen we weten hoe micro-en nanoplastics in het lichaam komen, hoe ze zich daar verspreiden, of ze afgebroken worden, en of ze ongewenste effecten in het lichaam veroorzaken. Hier is langdurig onderzoek voor nodig.
Ook als de gezondheidseffecten nog niet precies bekend zijn, kunnen we al veel doen. Zo kan onderzoek naar gedrag helpen om onze blootstelling aan micro- en nanoplastics te verminderen. Tussentijdse risicobeoordelingen op basis van actuele kennis helpen om gerichte maatregelen te nemen. En een dialoog tussen overheidsorganisaties, milieu- en consumentenorganisaties, bedrijven en onderzoekers zorgt ervoor dat onderzoek goed aansluit bij de praktijk en dat kennis tijdig wordt toegepast.
Maatschappelijke opgaven
Het onderzoek naar microplastics draagt bij aan een Gezonde Leefomgeving – een van de maatschappelijke opgaven waar ZonMw aan werkt. Onze leefomgeving kan een positief effect hebben op het fysiek, mentaal en sociaal welbevinden van mensen. Er is behoefte aan meer kennis hierover. Dit faciliteren wij als onderzoeksfinancier en verbinder, samen met beleidsmakers en praktijkprofessionals.
Enkele resultaten uit het Microplastics & Health programma
In het programma Microplastics & Health financieren wij onderzoeksprojecten die het effect van micro- en nanoplastics op de menselijke gezondheid onderzoeken. Ook verkennen de projecten mogelijke oplossingen voor beleid en praktijk. Dit heeft al veel kennis opgeleverd. Nederland loopt daarmee wereldwijd voorop.
Onderzoekers van het MOMENTUM-consortium ontdekten bijvoorbeeld dat micro- en nanoplastics de barrières van darm en luchtwegen kunnen passeren. De deeltjes werden gevonden in menselijk bloed en vruchtwater en kunnen de hersenen bereiken. Ze lijken zich op te hopen in lever en milt.
Het consortium ontwikkelde ook unieke modeldeeltjes van verschillende plastics voor laboratoriumproeven. Daarmee zijn uiteenlopende effecten aangetoond op menselijke cellen en weefsels, waaronder ontstekingsreacties.
MOMENTUM ontwikkelde ook een raamwerk voor risicobeoordeling. Daardoor is duidelijker welke informatie ontbreekt. En zeer belangrijk: via dit consortium is een bloeiende samenwerking ontstaan tussen Nederlandse onderzoeksgroepen en andere publiek-private partijen op het gebied van micro- en nanoplastics en gezondheid.
Meer kennis nodig
Hoeveel kennis er ook al in korte tijd tot stand is gekomen, het is duidelijk dat we nog niet genoeg weten om gerichte maatregelen te nemen om onze gezondheid te beschermen. Benieuwd wat het nationale én internationale onderzoek al heeft opgeleverd, wat nog nodig is, en wat we al wel kunnen doen?
