Bruggenbouwers van de toekomst: verbinding tussen praktijk en academie

Dagvoorzitter Ingrid Doornbos, onderwijskundige en voormalig algemeen directeur van de SBOH, vraagt wie al precies weet wat hij of zij na het aioto-traject gaat doen. In de zaal zitten zo’n 50 onderzoekers en aioto’s. Met name huisartsen, specialisten ouderengeneeskunde, artsen verslavingsgeneeskunde, artsen verstandelijk gehandicapten en artsen en maatschappij en gezondheid. Er gaan nul handen in de lucht. ‘Dan zitten jullie vanmiddag op de goede plek!’, lacht ze. Het doel van deze bijeenkomst is om elkaar te leren kennen, ervaringen uit te wisselen en inspiratie op te doen voor de invulling van de toekomst na het aioto-traject.

Uit evaluatieonderzoek van Nivel (2022) onder (oud-)aioto's ind e huisartsgeneeskunde blijkt dat een aioto-traject veel meerwaarde heeft voor in elk geval het vakgebied. Bij de onderzoekersbijeenkomst van 2025 kwam naar voren dat aioto’s behoefte hebben om gedurende het traject al eens in te zoomen op de toekomst. ‘Jullie zijn straks arts of specialist, maar ook onderzoeker’, stelt ZonMw-programmamanager Monika van der Vlugt. ‘Jullie zetten daarmee je specialisme op de kaart en zorgen dat het zich blijft ontwikkelen. Het zou mooi zijn als jullie je na deze bijeenkomst meer bruggenbouwer voelen en de meerwaarde van deze rol zien en uitdragen.’

‘Jullie praktijkervaring draagt bij aan de kwaliteit van jullie wetenschappelijk onderzoek’, zegt Doornbos. ‘Maar hoe is dat omgekeerd? Hoe draagt jouw wetenschappelijke kennis bij aan de patiëntenzorg? En hoe ontdek je waar jouw toegevoegde waarde ligt? Welke kansen en mogelijkheden zijn er na een aioto-traject?' Daarover gaat Doornbos in gesprek met specialist ouderengeneeskunde en oud-aioto en inmiddels associate professor Willemijn van Erp (Radboudumc) en huisarts in opleiding en onderzoeker Onur Kaya (Erasmus MC). 

Volgens Van Erp worden aioto’s vaak expert op een bepaald gebied, bijvoorbeeld voor dementie en probleemgedrag, of niet-aangeboren hersenletsel. ‘En dat is hard nodig’, zegt ze. ‘Want binnen de eerstelijnszorg is veel nog niet bekend. Ook zie je met wetenschappelijke kennis eerder wat er beter kan. Je hebt de feiten op een rij. Je kunt je punt geargumenteerd bepleiten en objectief onderbouwen.’ Kaya vult haar aan. ‘Als onderzoeker sta je sterker in het veld. Op congressen leer je mensen kennen. Dit netwerk kun je inzetten bij oplossingen voor maatschappelijke problemen.’

'Welke kansen heb je benut?', vraagt Doornbos. Van Erp deed destijds onderzoek naar mensen met een zeldzame maar impactvolle bewustzijnsstoornis. ‘Er is voor deze mensen een zorgketen opgetuigd. Het aioto-traject heeft daar een grote rol in gespeeld.’ Dat geeft haar enorm veel voldoening; dat je echt iets bijdraagt aan een positieve verandering in de praktijk.' Zij kreeg van haar promotieteam veel autonomie. ‘Ik begon met een papiertje met 3 vragen. Meer niet. In Luik was er een onderzoeksgroep die wist van de zeldzame bewustzijnsstoornis. Ik ging erheen. Toen werd het een internationaal promotietraject.’ 

Kaya vindt autonomie niet altijd een voordeel. ‘Mijn eerste onderzoeksvoorstel was door ZonMw afgewezen’, zegt hij. ‘Daar worstelde ik mee. Daarom wilde ik iets dat vooropgezet was. Iets waarmee ik aan de slag kon. Mijn begeleider deed een voorstel. We hadden direct een klik, dat is heel belangrijk. Toen koos ik voor dat onderzoek, hoewel ik initieel een ander project op het oog had.’ Hij benoemt het belang van het netwerk dat je opbouwt tijdens het aioto-traject. ‘Misschien is dat wel het belangrijkste’, zegt hij. ‘Het netwerk helpt om in de toekomst nieuwe kansen te benutten.’

Een vraag uit de zaal is aan Kaya gericht: ‘Waarom past het aioto-traject bij jou?' ‘Ik houd van de afwisseling en uitdaging’, antwoordt hij. ‘Onderwijs, onderzoek, patiëntenzorg: je houdt vele ballen tegelijk in de lucht en dat is een super manier om jezelf te ontwikkelen.’ Bovendien geeft het hem opties: ‘Als ik alleen huisarts zou zijn, dan is dat het voor de rest van je leven. Die gedachte vind ik eng. Geen afwisseling lijkt mij lastig en het aioto-traject geeft mij opties.’ 

Een rondje in de zaal: 'Herkent iemand wat tot nu toe is gezegd?' Een aioto onderzoekt hoe je kennis over de omgeving betrekt bij het hitte-adaptatiebeleid om de gezondheid van risicogroepen te verbeteren. ‘In de spreekkamer vlogen de muren op mij af. Dankzij dit onderzoek kan ik mijn onrust kwijt.' Een andere aioto doet onderzoek naar de behandeling van slapeloosheid in de huisartsenpraktijk, met name naar de implementatie van NHG standaard. ‘Leuk om me daarin vast te bijten en te pionieren’, zegt ze. ‘De meeste mensen worden voor slapeloosheid tenslotte behandeld in de eerste lijn.’ Zowel de verdieping van het vak als de verbinding met de praktijk komt hier mooi naar voren. 

Het volgende thema dat Doornbos erin gooit is keuzestress. Ze vraagt aan Kaya: ‘Herken je keuzestress?’ ‘Ik zit midden in dat proces’, antwoordt hij. ‘Ik moet binnenkort beslissen wat ik ga doen met de rest van mijn leven. Ik zie mijzelf het meest als arts. Maar kan ik onderzoek blijven doen naast mijn praktijk? Is een dag per week daarvoor voldoende? Wat is de balans tussen die 2 rollen? Je wilt het allemaal goed doen. Tegelijkertijd zijn er meer thema’s die ik graag zou willen onderzoeken. Bijvoorbeeld wantrouwen van patiënten in de medische zorg. Hoe ga je daar als huisarts mee om? Stap ik met zo’n voorstel af op mijn hoogleraar? Of stuur ik haar een e-mail? Ik denk daarover na.’

'En hoe houden jullie dan de balans tussen werk en thuis?', vraagt Doornbos. ‘Niet langer dan 45 minuten vergaderen’, is het advies van Van Erp. ‘Al maak je er niet altijd vrienden mee. En kies ervoor om af en toe burgerlijk ongehoorzaam te zijn. Als je steeds aan de veilige kant blijft, perk je jezelf te veel in en dat gaat in de onderzoeksbureaucratie ten koste van de inhoud.’ Kaya heeft gaandeweg geleerd om nee te zeggen. ‘Van nature zeg ik meestal ja. Totdat ik tegen grenzen aanliep. Nieuwe collega’s zou ik adviseren om eerlijk naar jezelf te zijn en al eerder nee te zeggen voordat de grenzen in zicht komen. ’  

De laatste vraag van Doornbos: 'Wat kunnen de aioto’s in de zaal volgens Van Erp en Kaya morgen doen als eerste stap op weg naar de rol van bruggenbouwer?' 'Initiatief nemen’, zegt Kaya. ‘Onderzoek in de eerste lijn staat nog in de kinderschoenen. Er valt nog zoveel te halen! Zoek uit: waar ligt mijn passie en wat is belangrijk? Stuur vervolgens mails rond en maak filmpjes die de patiënt bereiken. Daarvoor hoef je echt geen dokter-influencer te zijn.’