Achtergrond afbeelding Achtergrond afbeelding darkmode

10 projecten hebben kennis ontwikkeld over een gezonde leefomgeving

Praktijkgerichte kennis voor gezondheid in kwetsbare wijken
Laatst aangepast:

In 10 projecten hebben gemeenten, GGD-en en onderzoekers samen praktijkgerichte kennis ontwikkeld voor een gezonde leefomgeving. De opbrengsten uit deze projecten helpen gemeenten en GGD-en om gezondheid mee te wegen bij het inrichten van de fysieke omgeving. Met name om de gezondheid te verbeteren in kwetsbare wijken.

Praktische resultaten

De projecten liepen van begin 2024 tot na de zomer van 2025 en hebben inmiddels hun resultaten opgeleverd met kennis over een gezonde leefomgeving. Denk aan handreikingen en checklists voor gemeenten, GGD’en en provincies.  

Elk van de 10 projecten rond kwetsbare wijken richtte zich op 1 of meerdere hoofdonderwerpen:

  1. Systematisch volgen, evalueren en onderzoeken van ingrepen in de leefomgeving
  2. Onderzoeken wat binnen kwetsbare wijken werkt
  3. Kennisontwikkeling van processtappen voor de besluitvorming

Hieronder staan de projecten gegroepeerd per hoofdonderwerp.

Systematisch volgen, evalueren en onderzoeken

Wat zijn de effecten van uitgevoerde of lopende ingrepen in de leefomgeving? En wat zijn de werkzame elementen? 3 projecten hebben verschillende ingrepen in de leefomgeving gevolgd, geëvalueerd en onderzocht. Dit was tot dan toe relatief weinig gedaan. Om goed inzicht te krijgen in de effecten, zochten zij antwoorden op vragen zoals: Hoe is het project verlopen? Wat was de werkwijze van de onderzoekers? Wat hebben zij wel of niet kunnen meten? 

1 / 3

Ontmoeting in de wijk

Dit consortium heeft in de provincie Utrecht onderzocht hoe zij ontmoetingsplekken kunnen inrichten die aansluiten bij tienermeiden en vrouwen met een migratieachtergrond. Dit deden ze met behulp van onderzoeksmethoden Photovoice en het BOLK-model en het levert nu een handelingsperspectief op voor gemeenten, GGD-en provincies. 

Bekijk de resultaten op de projectpagina
2 / 3

Groen Samenspel

Dit consortium heeft in de gemeente Leiden onderzocht hoe inwoners van kwetsbare wijken kunnen profiteren van de positieve werking van een groene omgeving op gezondheid. Ze onderzochten middels datasets wat de onderliggende mechanismen zijn en ontwikkelden samen met inwoners groene interventies in de wijk.

Bekijk de resultaten op de projectpagina
3 / 3

Samen gezond bezig in de wijk

Dit consortium heeft 3 projecten geëvalueerd in Den Haag Zuidwest. Het proces van herinrichtingen analyseerden ze samen met inwoners en ze zochten naar factoren die het gebruik van de projecten door inwoners bevorderen of belemmeren.

Bekijk de resultaten op de projectpagina

Onderzoeken wat binnen kwetsbare wijken werkt

Het gebruik en effect van een gezonde leefomgeving verschilt per persoon. Verschillende factoren spelen hierbij een rol. Denk aan cultuur, leeftijd en samenstelling van het huishouden. Doordat behoeften uiteenlopen, waren er meer voorbeelden nodig met een nauwkeurige omschrijving van de context en de effecten van de interventies. 3 projecten hebben inmiddels onderzocht wat werkt voor welke groep en waarom. 

1 / 3

GGroen: Ontsluiten van de Gezondheidswaarde van een Groen Zuid Limburg

Dit RuimteGIDS consortium in Zuid-Limburg heeft bij inwoners achterhaald welke aanpassingen in het groen bijdragen aan het verbeteren van de gezondheid in kwetsbare wijken. Deze inzichten dragen bij aan richtlijnen voor beleid en stimuleren het gebruik van groen. Het RuimteGIDS consortium bouwt voort op een samenwerkingsverband. 

Bekijk de resultaten op de projectpagina
2 / 3

Integraal werken aan een gezonde leefomgeving in kwetsbare wijken

Dit consortium heeft -samen met bewoners en professionals- fysieke en sociale problemen onderzocht in 3 Overijsselse gemeenten. Samen leerden ze wat werkt, waarom en voor wie en ze leveren inmiddels praktische handvatten op voor professionals. 

Bekijk de resultaten op de projectpagina
3 / 3

Een fijne wijk maken we samen

Dit consortium heeft inwoners betrokken bij verbetering van de leefomgeving in 2 wijken in Brabant. Dat deden ze middels realistisch evalueren en participatief onderzoek. In samenwerking met sleutelpersonen bespraken ze met inwoners oplossingsrichtingen voor de inrichting en het gebruik van de leefomgeving. 

Bekijk de resultaten op de projectpagina

Processtappen voor de besluitvorming

Hoe betrekt u bewoners van een kwetsbare wijk goed bij hun leefomgeving, zonder hen te overvragen? 4 projecten hebben kennis opgedaan om kwetsbare inwoners te betrekken en om met hen het gesprek aan te gaan. Bij de besluitvorming over de inrichting van de leefomgeving, zijn verschillende domeinen betrokken. Deze zijn niet altijd goed met elkaar verbonden en hebben soms andere zienswijzen. Belangrijk dus dat de juiste mensen op het juiste moment aan tafel zitten. 

1 / 4

Bewonersinitiatieven in de leefomgeving voor langer gezond thuis wonen door ouderen in Flevoland

Dit consortium heeft kennis ontwikkeld over bewonersinitiatieven van ouderen om langer gezond zelfstandig thuis te wonen in kwetsbare wijken in Flevoland. Ze zorgden voor zicht op de impact van bewonersinitiatieven op bewoners, de wijk en besluitvormingsprocessen.

Bekijk de resultaten op de projectpagina
2 / 4

Gezonde leefomgeving Nijmegen: Verbinden en organiseren

Dit consortium heeft met actiegericht onderzoekt inzichtelijk gemaakt welke maatregelen nodig zijn voor een gezonde leefomgeving in de Kanaalzone – Zuid in Nijmegen. Het project betrok inwoners en professionals en bracht de processtappen (proces, advies, kennis en samenwerking) van ruimtelijke projecten in kaart.

Bekijk de resultaten op de projectpagina
3 / 4

Gezonde voedselomgeving als complex vraagstuk

Dit consortium heeft in de proeftuinen in Ede, Amsterdam en Rotterdam de besluitvorming onderzocht voor het herinrichten van de voedselomgeving en ontwikkelde een aanpak voor gemeenten. De uitkomsten bieden gemeenten handvatten voor samenwerking met inwoners in besluitvorming.

Bekijk de resultaten op de projectpagina
4 / 4

LivingLab Wijkaanpak Hitte

Dit consortium heeft samen met 3 Rotterdamse wijken een wijkaanpak en handreiking ontwikkeld als volgende stap in het hitteplan. Het project betrok bewoners van kwetsbare wijken en keek welke fysieke innovaties passend zijn en hoe men zich kan voorbereiden op hitte. 

Bekijk de resultaten op de projectpagina

Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak

Deze projecten hebben onderzoek gedaan met subsidie uit onze ronde ‘Ontwikkelen van kennis over een gezonde leefomgeving in kwetsbare wijken en gebieden’ van ons programma Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak (GLIA). Naast deze 10 projecten, zijn er ook 15 projecten die beleid hebben ontwikkeld en uitgevoerd en 30 korte (impuls)projecten die praktijkvoorbeelden hebben hergebruikt. Daarnaast is in 3 living labs domein overstijgend samengewerkt. 

GLIA was onderdeel van het bredere programma Gezonde Leefomgeving, dat ZonMw en RIVM samen hebben uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS. 

Kennisbundel

Afbeelding
cover gezonde leefomgeving

De opbrengsten van deze projecten zijn verschenen in de kennisbundel Samenwerken aan de gezonde leefomgeving. Hierin ontdekt u praktische instrumenten en lessen, voor en door gemeenten en GGD'en. Bijvoorbeeld over domeinoverstijgend samenwerken en inwoners betrekken. 

Contact

Lonneke Frantzen

Programmamanager
Glia [at] zonmw.nl

Gifty Sarfoa

Programmasecretaris
Glia [at] zonmw.nl