Nieuwe indicaties

Drug rediscovery is onderzoek naar nieuwe toepassingen van een bestaand geneesmiddel voor een andere indicatie. Dat kan het gevolg zijn van een toevallige ontdekking van een ‘bijwerking’ bij het gebruik van een geneesmiddel. Of dat wetenschappers op basis van het onderliggende werkingsmechanisme een nieuwe toepassing vinden.

Sneller en goedkoper

Er liggen kansen en mogelijkheden voor het gebruik van een nieuwe toepassing bij een bestaand geneesmiddel. Omdat het langdurige traject van geneesmiddelenontwikkeling niet vanaf het begin hoeft te worden gedaan is het sneller en goedkoper. Bovendien is er al veel kennis en ervaring met het middel opgedaan, bijvoorbeeld met betrekking tot bijwerkingen.

Drug rediscovery of drug repurposing

Indicaties waarvoor een geneesmiddel of werkzame stof in een bepaalde toedieningsvorm en dosering is geregistreerd vormen in de praktijk maar een deel van de mogelijke toepassingen. ZonMw financiert in het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen verschillende onderzoeksprojecten op het gebied van drug rediscovery, ook wel drug repurposing genoemd. Het gaat daarbij om klinisch onderzoek naar de effectiviteit en/of dosisoptimalisatie van een veelbelovende nieuwe toepassing van een bestaand geneesmiddel.

Ook in het ZonMw-programma Regulatoire Pandemische Paraatheid is er aandacht voor nieuwe toepassingen van bestaande geneesmiddelen (drug rediscovery / drug repurposing) met de focus op oplossingsrichtingen en aanbevelingen voor het stimuleren van drug rediscovery (ook bij voorbereiding op een pandemie).

Registratie voor een nieuwe indicatie

Het is vaak een grote uitdaging om een geneesmiddel voor een nieuwe indicatie geregistreerd te krijgen, zodat het niet off-label hoeft te worden voorgeschreven. In de praktijk blijkt dit lang niet altijd eenvoudig te realiseren. Onderzoekers signaleren verschillende beperkingen, onder meer het ontbreken van reële en verantwoorde incentives voor de risico’s die farmaceutische bedrijven nemen als zij drug rediscovery-onderzoek ondersteunen. De overheid ziet deze belemmeringen ook. Het ministerie van VWS vindt dat wet- en regelgeving op internationaal niveau afgestemd moet worden om zo registratie te vergemakkelijken. En op nationaal niveau kan het juridisch kader mogelijk zo worden aangepast dat het voor partijen aantrekkelijker wordt om samen te werken op dit terrein. Intussen blijft GGG zich inspannen om de kennis over kansrijke nieuwe toepassingen van bestaande middelen te vergroten en het potentieel van drug rediscovery onder de aandacht te brengen.

Bronnen van support bij Drug Repurposing

REMEDi4ALL is een acroniem voor REpurposing of MEDicines 4ALL. Het Europese consortium wordt door de Europese Commissie voor vijf jaar (2022-2027) gefinancierd. Het bestaat uit 24 partners, variërend van universiteiten en andere onderzoeksinstituten tot belangenbehartigers voor onderzoek naar zeldzame ziekten, het Belgische Anticancer Fund, het Nederlandse ZonMw, regelgevende instanties, experts op het gebied van health technology assessment en de farmaceutische industrie.
Het consortium heeft als doel een Europees platform neer te zetten dat het gebruik van bestaande geneesmiddelen voor nieuwe indicaties kan faciliteren en daarmee versnellen. Het platorm biedt verschillende hulpmiddelen zoals:
- Repurposing Concierge: De REMEDi4ALL Concierge is er om mensen en organisaties uit de drug repurposing-gemeenschap met elkaar in contact te brengen, hun projecten en behoeften te leren kennen en te verkennen waar samenwerking met andere partijen en het REMEDi4ALL-platform mogelijk is.
- Digital academy: De REMEDi4ALL Digital Academy ondersteunt drug repurposing-onderzoekers door kennis en best practices te delen, zodat projecten niet alleen wetenschappelijk interessant zijn, maar ook daadwerkelijk leiden tot producten voor patiënten.
- Webinar IP strategies: Webinar IP strategies: Op 21 november 2025 organiseerde REMEDi4ALL’s Repurposing Academy het gratis webinar IP Strategies for Repurposing, waarin je leert hoe je een sterke IP-strategie ontwikkelt en beschermt voor je drug repurposing-project. Kijk het Webinar via YouTube terug.
- In-silico Drug Repurposing catalogus: Deze catalogus is ontworpen om onderzoekers te ondersteunen bij het identificeren van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen met behulp van geavanceerde computermethoden.
RARE-NL is een nationale samenwerkingshub voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor zeldzame ziekten en drug repurposing.
Indien u betrokken bent bij drug repurposing vanuit de academie en op zoek bent naar de juiste weg om de patiënt te bereiken dan denkt RARE-NL graag met u mee. Lees op de website meer informatie over samenwerken met RARE-NL.
Het IRDiRC Drug Repurposing Guidebook identificeert specifieke tools en routes die relevant zijn voor projecten gericht op drug repurposing, om hiermee efficiënt en effectief medicijnen te ‘repurposen’ voor nieuwe indicaties voor zeldzame ziekten.
De LifeArc Repurposing Medicines Toolkit is een tool voor onderzoekers, liefdadigheidsorganisaties en anderen die starten met een drug repurposing project. De toolkit beschrijft algemene activiteiten, problemen en overwegingen in de verschillende ontwikkelingsfasen van drug repurposing. Alhoewel het een toolkit is die gebaseerd is op het Verenigd Koninkrijk stimuleert deze om goed na te denken over de verschillende stappen in het proces, om hiermee de kans te vergroten dat potentieel life-changing medicijnen daadwerkelijk de patiënt zullen bereiken.
CURE Drug Repurposing Collaboratory is ontwikkeld om real-world clinical outcome data vast te leggen om op deze manier drug repurposing te bevorderen en toekomstige klinische trials voor ziekten met een high unmet medical need te informeren. CDRC, dat geleid wordt door het Critical Path Institute (C-Path), werkt samen met diverse verschillende wereldwijde stakeholders zoals, artsen, onderzoekers, Health and Human Services (HHS), niet-overheidsinstanties, stichtingen etc.
Bekijk: Meer informatie over CDRC en C-Path.
Het 'Repurposing Of All Drugs, Mapping All Paths (ROADMAP)' project heeft een roadmap gecreëerd ter ondersteuning van organisaties gericht op zeldzame ziektes voor het 'repurposen' van medicijnen. De roadmap identificeert routes die genomen kunnen worden bij het repurposen van medicijnen, laat de rol van verschillende stakeholders zien en centraliseert informatie.
Alhoewel deze roadmap is gebaseerd op de Verenigde Staten helpt het om na te denken over de verschillende stappen in het proces en wat belangrijke stakeholders kunnen zijn.
De Broad Institute's Drug Repurposing Hub is een samengestelde en geannoteerde verzameling van door de FDA en wereldwijd goedgekeurde geneesmiddelen, clinical trial medicatie en preklinische hulpmiddelen met een begeleidende informatiebron, inclusief target, werkingsmechanismen en indicaties voor 6.800 'small molecules'.
In samenwerking met het Center for the Development of Therapeutics van het Broad Institute wordt deze unieke collectie door wetenschappers gebruikt in hun high-throughput screeningcampagnes om nieuwe toepassingen voor ontwikkelde medicijnen in een verscheidenheid aan ziektemodellen te identificeren. Bovendien maakt de rijke annotatie van deze collectie een onbevooroordeelde verkenning mogelijk van routes die de target biology beïnvloeden, wat de ontdekking van nieuwe biologische inzichten en ziektemechanismen mogelijk maakt.
Octrooicentrum Nederland adviseert over het opstellen van een sterke patentstrategie, het beoordelen van bestaande patenten, het identificeren van mogelijke risico’s of conflicten en het geven van inzicht in internationale bescherming. Dit kan helpen een project juridisch goed te verankeren en vergroot de kans dat het succesvol ontwikkeld wordt en uiteindelijk patiënten bereikt. Octrooicentrum Nederland biedt verschillende Webinars en workshops over kennisbescherming en -benutting.

REMEDi4ALL

REMEDi4ALL is een acroniem voor REpurposing of MEDicines 4ALL. Het Europese consortium wordt door de Europese Commissie voor vijf jaar (2022-2027) gefinancierd. Het bestaat uit 24 partners, variërend van universiteiten en andere onderzoeksinstituten tot belangenbehartigers voor onderzoek naar zeldzame ziekten, het Belgische Anticancer Fund, het Nederlandse ZonMw, regelgevende instanties, experts op het gebied van health technology assessment en de farmaceutische industrie.
Het consortium heeft als doel een Europees platform neer te zetten dat het gebruik van bestaande geneesmiddelen voor nieuwe indicaties kan faciliteren en daarmee versnellen.

Online REMEDi4ALL in-silico Drug Repurposing catalogus

Een uitgebreide openbare bron die is ontworpen om onderzoekers te ondersteunen bij het identificeren van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen met behulp van geavanceerde computermethoden.

Bekijk de online REMEDi4ALL in-silico drug repurposing catalogus