Preventieprogramma positief geëvalueerd

Het programma wordt daarnaast gewaardeerd door uiteenlopende stakeholders. Het evaluatiebureau adviseert om het Preventieprogramma inclusief haar beleidssensitiviteit voort te zetten.

TwynstraGudde concludeert dat zowel Preventieprogramma 5 als Preventieprogramma 6 goed aansloten bij de beleidsdoelen van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het programma leverde onder andere de onderbouwing van de (kosten)effectiviteit van interventies zoals valpreventie. Ook droeg het programma bij aan de doorvertaling van kennis naar onderwijs, richtlijnen en zelfs wetgeving. Daarmee heeft het Preventieprogramma bijgedragen aan het versterken van het fundament van preventie.

Omdat het Preventieprogramma een doorlopend karakter heeft, worden diverse aanbevelingen uit de evaluatie al opgepakt in het zevende Preventieprogramma (2023-2026). Zoals het versterken van de preventie-infrastructuur, het verstevigen van de kennis- en adviesrol van de GGD’en, meer onderzoek naar de waarde van preventie, het stimuleren van het gebruik van complexe systeemmodellen en een intensievere inzet van verspreidings- en implementatie-impulsen (VIMP’s).

Bekijk het volledige evaluatierapport

Hieronder volgen een aantal aanbevelingen uit de evaluatie. We lichten deze kort toe.

In de Preventieprogramma’s 5 en 6 financierde ZonMw veel projecten die bijdragen aan de beleidsdoelen van VWS voor een gezonder Nederland in 2040. In het nu lopende Preventieprogramma gaan we daarmee door. Zo zijn de samenhangende preventiestrategie, zorg- en welzijnsakkoorden zoals het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) en de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid leidend in de programmering. We signaleren welke (kennis)vragen hieruit voortkomen en stimuleren onderzoek dat bijdraagt aan het bereiken van de doelstellingen en het versterken van de beweging die daarvoor nodig is. Daarnaast signaleren wij zelf ook waarover nog kennis ontbreekt. Zo bereiden we momenteel een subsidieronde voor die bijdraagt aan de data-infrastructuur voor gezondheids- en leefstijldata.

In het huidige Preventieprogramma dragen we met kennis bij aan het investeringsmodel voor preventie. Het Kennisplatform Preventie heeft met steun vanuit het Preventieprogramma een advies ontwikkeld, waaruit de richtlijn passend bewijs preventie en het bijbehorende afwegingskader zijn voortgekomen. Het gebruik van de richtlijn krijgt vanuit het Preventieprogramma een stimulans, onder andere door het financieren van onderzoek in de subsidieronde Passend bewijs voor preventieve maatregelen. 

De preventie-infrastructuur gaat om benutting van kennis en het maken van samenwerkingsafspraken tussen zorgverzekeraars, gemeenten en zorg- en welzijnsorganisaties ten behoeve van het implementeren van bijvoorbeeld de basisfunctionaliteiten uit het AZWA. In Preventieprogramma 6 is een subsidieronde georganiseerd ter versterking van de kennis- en adviesfunctie van de GGD, die de preventie-infrastructuur een boost heeft gegeven. Tegelijkertijd is de preventie-infrastructuur nog niet volledig ontwikkeld en stimuleren we deze ook vanuit Preventieprogramma 7. In het volgende Preventieprogramma zetten we deze lijn voort.

ZonMw onderschrijft de aanbeveling van het evaluatiebureau om meer in te zetten op verspreidings- en implementatie-impulsen. Deze impulsen geven projecten de mogelijkheid om hun project duurzamer of breder te implementeren en geven anderen de mogelijkheid om ook gebruik te maken van de kennis uit de projecten. In het huidige Preventieprogramma hebben we onder andere al subsidie gegeven aan Preventieambassadeurs en stimuleerden we de implementatie, borging en opschaling van effectieve interventies over mentale gezondheid. Later dit jaar verwachten wij nieuwe subsidierondes te openen die projecten stimuleren hun kennis te verspreiden en/of implementeren. Ook in het volgende Preventieprogramma zal dit onze aandacht krijgen.

Het is onvoldoende inzichtelijk welke kennisproducten de projecten uit Preventieprogramma 5 en 6 hebben opgeleverd. Daarom gaan wij beter in kaart brengen welke kennisproducten worden opgeleverd door de projecten, zodat wij deze kunnen bundelen en delen. Zoals wij bijvoorbeeld al hebben gedaan met de projecten uit het deelprogramma Gezonde wijk. De kennisbundel Gezond leven in gemeente en regio bevat praktische instrumenten en lessen uit onderzoek voor gemeenten en GGD'en.

Wij herkennen ook deze aanbeveling van het evaluatiebureau. In nieuwe subsidierondes zullen wij in gaan zetten op kennisproducten en implementatieactiviteiten die meer bij de praktijk aansluiten. Waardoor kennis en ervaringen makkelijker gedeeld kunnen worden met anderen. De verspreidings- en implementatie-impulsen die we vanuit het huidige programma uitzetten spelen hier al op in. Ook zullen wij een actieve rol innemen in het delen van de kennisproducten.

Momenteel zijn we in gesprek met het ministerie over een nieuw Preventieprogramma (2027-2030). Daarin zullen we de aanbevelingen uit dit rapport meenemen, net als de geleerde lessen uit het nu lopende Preventieprogramma.