Jip de Jong: ‘Wetenschappelijk onderzoek verbetert je zorg als huisarts’
De GGG-raad adviseert hoe het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) kan aansluiten bij vragen en behoeften van de samenleving én van relevante stakeholders. In een korte reeks gesprekken met leden het woord aan Jip de Jong van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).
Wie is Jip de Jong?
‘Ik ben opgeleid als huisarts en epidemioloog en gepromoveerd bij de huisartsopleiding van Amsterdam UMC. Daar werd ik vervolgens leidinggevende en ik ben er inmiddels al 20 jaar docent, nu 1 dag per week. Vanaf 2013 combineerde ik dit werk met het maken van richtlijnen bij het NHG. Daar ben ik sinds 2020 clusterhoofd Kwaliteit, Beleid en Implementatie. Vanuit de kernwaarden van de huisartsenzorg – persoonsgericht, medisch-generalistisch, continu en gezamenlijk – dragen we bij aan de implementatie van wetenschappelijke kennis.’
Hoe doet het NHG dat?
‘Voor huisartsen maken we NHG-Behandelrichtlijnen die sterk farmacotherapeutisch zijn ingestoken. Mooie hulpmiddelen waarin wetenschappelijke kennis naar de praktijk wordt vertaald. Een van onze paradepaardjes is een online leeromgeving met ruim 50 geaccrediteerde e-learnings, met daarin ook veel aandacht voor farmacotherapeutische zorg. Het farmacotherapeutisch beleid uit de NHG-richtlijnen is daarnaast gebundeld in het NHG-Formularium. Dat is geïntegreerd in het huisartsinformatiesysteem (HIS), maar kun je tijdens het spreekuur ook via een app of naslagwebsite raadplegen. Zo heeft de huisarts voor meer dan 200 aandoeningen en klachten praktische stappenplannen bij de hand, inclusief de bijbehorende niet-medicamenteuze adviezen. Verder ontwikkelen we met ZonMw de Nationale Onderzoeksagenda Huisartsgeneeskunde door tot een kennisagenda. Zo kunnen we sturing geven aan zinvol onderzoek. En we bouwen aan de Academische Werkplaatsen Huisartsenzorg. Als NHG hebben we een belangrijke rol in het Landelijk Samenwerkingsverband Academische Werkplaatsen Huisartsenzorg LSAW.’
Hoe ervaar je het lidmaatschap van de GGG-raad?
‘Ik ben nu een klein jaar lid. Als NHG werken we al lang prettig samen met ZonMw en vanuit deze raad meepraten over de programmering is een bijzondere ervaring. Zeker als je bedenkt welke staat van dienst de andere deelnemers hebben. Het spreekt me aan dat onze bijeenkomsten sterk inhoudelijk zijn. De GGG-raad is geen bureaucratisch orgaan; het gaat echt over de kwaliteit van zorg en hoe wetenschap daaraan kan bijdragen. Dat past bij de inzet van het NHG: een brug slaan tussen wetenschappelijke kennis en de toepassing daarvan. De GGG-raad zit er voor de maatschappelijke sturing. Daarom bespreken we ook meer de strategische vraagstukken rond geneesmiddelgebruik. Denk aan het grote probleem van medicijntekorten.’
Vanuit de GGG-raad kunnen we onderzoek stimuleren naar thema’s die in onze praktijk veel voorkomen
Wat is jouw specifieke inbreng vanuit de NHG?
‘Onze meerwaarde zit vooral in die brugfunctie. Vanuit onze huisartsgeneeskundige visie zetten we sterk in op het bieden van de best passende zorg aan patiënten in alle levensfasen. Wat past bij déze patiënt? Onze kernwaarde ‘persoonsgericht’ is daarbij heel belangrijk. Als het gaat om keuzes in voorschrijven heeft het NHG wetenschappelijk bewijs hoog in het vaandel. Bij gelijke geschiktheid voor een patiënt is het vaak doelmatiger om te kiezen voor een langer bestaand middel dat goedkoper is. Let wel: goedkoop is geen doel op zich. Maar het hoort voor ons wel tot het ‘goede gebruik’ als je indien mogelijk kiest voor een medicijn waar de huisarts al veel ervaring mee heeft.’
Welke doelen wil je met de GGG-raad behalen?
‘De huisartsgeneeskunde is een breed vak. Je komt tot betere zorg door kennis over geneesmiddelgebruik in de huisartspraktijk te implementeren, maar het werkt ook andersom. Vanuit de GGG-raad kunnen we onderzoek stimuleren naar thema’s die in onze praktijk veel voorkomen. Ik denk concreet aan alledaagse ziekten en aandoeningen die niet direct invaliderend hoeven te zijn, maar die wel een enorme ziektelast én individueel leed veroorzaken. Nog even los van de maatschappelijke schade door bijvoorbeeld werkverzuim. Onderzoek daarnaar is vaak moeilijk te financieren, terwijl het in aantallen om forse problemen gaat.’
Waar zitten de grote uitdagingen?
‘Die zitten onder andere in het omgaan met die alledaagse aandoeningen, van koortslip tot wagenziekte en van schimmelnagels tot hoofdluis. Het klinkt misschien allemaal klein, maar als huisarts ben je er een substantieel deel van je consulttijd mee bezig. Daarom zetten we vanuit het NHG in op het versterken van zelfzorg door patiënten. Dit doen we onder meer via Thuisarts.nl, een vaak geraadpleegde publiekssite die veel klachten als het ware afvangt en nu ook zelfzorgadviezen geeft voor alledaagse aandoeningen. Daarnaast is er meer onderzoek nodig naar de behandeling van chronische aandoeningen. En dan niet alleen met geneesmiddelen, maar ook met digitale ondersteuning. Je zou het digitale therapeutica kunnen noemen; wat mij betreft zijn die heel kansrijk als onderdeel van het totale zorgpakket. Een voorbeeld is URinControl, een digitale continentietraining waar binnen het ZonMw-programma DoelmatigheidOnderzoek onderzoek naar is gedaan. Een derde thema is de-implementatie, naar mijn idee net zo belangrijk als implementatie. Huisartsen kunnen daarin een rol spelen vanuit hun ervaring met traditionele geneesmiddelen. Bij die ervaring hoort immers ook praktijkkennis over afbouwen, samen met de patiënt. Deze klinische expertise kunnen we binnen het GGG-programma heel goed verder onderbouwen met wetenschappelijk onderzoek.’
Wat wil je nog meegeven aan je collega’s?
‘Meedenken over én meedoen aan wetenschappelijk onderzoek kan de kwaliteit van je zorg als huisarts enorm verbeteren. Het bedenken van een goede onderzoeksvraag is net zo belangrijk als het daadwerkelijk uitvoeren van een studie. Het prikkelt je om heel precies te formuleren hoe een bepaald probleem in elkaar zit en wat je kunt doen om een oplossing te vinden. Ook als je niet zelf meedoet aan het onderzoek, ben je zo toch op een wetenschappelijke manier met het vak bezig.’
Jip de Jong is clusterhoofd Kwaliteit, Beleid en Implementatie bij het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De Jong is lid van de GGG-raad, die maatschappelijke sturing geeft aan het programma, draagvlak creëert en voorstellen formuleert voor thema’s en onderwerpen.
