15 projecten hebben kennis over een gezonde leefomgeving toegepast in de praktijk
Gemeenten, GGD-en en onderzoekers hebben samen beleid ontwikkeld over het gezonder inrichten van de leefomgeving. Daarnaast hebben zij deze kennis toegepast in de praktijk én zorgden zij voor borging. Dit deden zij in 15 projecten.
Praktische resultaten
Deze projecten liepen vanaf begin 2024 tot na de zomer van 2025. Inmiddels hebben zij hun resultaten opgeleverd. Denk aan handreikingen en checklists voor gemeenten, GGD’en en provincies.
Elk van de 15 projecten richtte zich op kennis toepassen op 1 of meerdere thema’s:
- Groene(re) en aantrekkelijke omgeving
- Veilige voorzieningen voor ontmoeten, bewegen, spelen en/of rust
- Inwoners beschermen tegen klimaatverandering, hittestress, infectieziekten, overlast (o.a. geluid en geur), en/of vervuiling (o.a. water, afval en onvoldoende luchtkwaliteit)
- (Sociale) voorzieningen en gezonde keuzes toegankelijk en veilig maken
- Sociale cohesie bevorderen met ingrepen in de fysieke leefomgeving
Inwonersparticipatie heeft een belangrijke rol gespeeld in elk van deze projecten. Inwoners deden op verschillende manieren mee (samenwerken, meebeslissen of inwinnen van advies) en bij een aantal projecten waren bewonersinitiatieven betrokken.
Hieronder staan de projecten, gegroepeerd per thema:
Groene en aantrekkelijke omgeving
Hoe maakt u de omgeving van inwoners groen(er) en aantrekkelijk, zodat de leefomgeving van inwoners verbetert, zodat inwoners er (meer) gebruik van gaan maken? 4 projecten gingen hiermee aan de slag. Met herinrichting en vergroening stimuleerden zij inwoners om elkaar bijvoorbeeld te ontmoeten.
Veilige voorzieningen
Hoe integreert u gezondheid in beleid? Welke voorzieningen zijn nodig om inwoners aan te moedigen om te ontmoeten, bewegen, spelen en rusten? 3 projecten hebben bewezen methoden toegepast in wijken en onderzochten hoe het verbeteren van de fysieke omgeving sociale verbindingen kan versterken en hoe praktijkkennis effectiever kan worden verankerd binnen organisaties.
Beschermen van inwoners
Hoe zorgt u ervoor dat kinderen en ouderen gedurende hitteperiodes blijven bewegen en elkaar ontmoeten? En hoe kan de gemeente haar inwoners beschermen tegen hittestress en huidkanker? Om deze vragen te beantwoorden, onderzochten 4 projecten welke maatregelen effectief zijn in het beschermen van inwoners tegen hittestress.
(Sociale) voorzieningen en gezonde keuzes
Kunt u door voorzieningen toegankelijk en veilig te maken, gezonde keuzes bevorderen? 1 project onderzocht hoe het herinrichten van een school kan bijdragen aan de keuze om te stoppen met roken, zowel voor leerlingen als medewerkers.
Sociale cohesie
Kunt u met herinrichting van de fysieke omgeving, de sociale cohesie onder inwoners stimuleren en bevorderen? 3 projecten hebben kennis toegepast over de leefomgeving om inwoners actief te betrekken bij beslissingen over hun eigen leefomgeving.
Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak
Deze projecten hebben onderzoek gedaan met subsidie uit onze ronde ‘Toepassen van kennis over een gezonde leefomgeving’ van ons programma Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak (GLIA). Naast deze 15 projecten, zijn er ook 10 projecten die kennis hebben ontwikkeld over een gezonde leefomgeving in kwetsbare wijken en 30 korte (impuls)projecten die praktijkvoorbeelden hebben hergebruikt. Daarnaast is in 3 living labs domein overstijgend samengewerkt.
GLIA was onderdeel van het bredere programma Gezonde Leefomgeving, dat ZonMw en RIVM samen hebben uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS.
Kennisbundel
De opbrengsten van deze projecten zijn verschenen in de kennisbundel Samenwerken aan de gezonde leefomgeving. Hierin ontdekt u praktische instrumenten en lessen, voor en door gemeenten en GGD'en. Bijvoorbeeld over domeinoverstijgend samenwerken en inwoners betrekken.