Actieonderzoek Innovatieve Zorg

Aanleiding

Om de zorg goed, toegankelijk, betaal- en bemensbaar te houden, investeert ZonMw in het leer- en verbeterpotentieel in zorgorganisaties. In actieonderzoek staat het (cyclisch en gestructureerd) uitproberen van een interventie en het leren van wat er dan gebeurt centraal. Vervolgens worden de lessen direct weer toegepast. Door dit dynamische ontwikkelproces veranderen dus de zowel de interventie als de context waarin deze wordt uitgeprobeerd. Daarom zetten we actieonderzoek in om te zoeken naar oplossingen voor uitdagingen op het gebied van de organisatie van zorg (juiste zorg op de juiste plek) en de maatschappelijke vraag er achter (zoals gezondheidswinst en het verminderen van zorgkosten).

Doel

Met het Actieprogramma Innovatieve Zorg stimuleren we projecten om te experimenteren met vernieuwing van zorgprocessen. Het gaat om zorg die optimaal is afgestemd op de wensen van patiënten, aansluit bij de capaciteiten van zorgprofessionals en past binnen de kaders van bestuurders, verzekeraars en overheid, waardoor de kwaliteit van de zorg verbetert. De focus ligt op procesinnovaties, waar ICT en e-health onderdeel van kunnen uitmaken, als ondersteuning aan het proces.

Werkwijze

Vanwege de complexiteit van de te onderzoeken praktijk en de behoefte aan leren van verandering gedurende het onderzoek is gekozen voor actieonderzoek als onderzoeksbenadering. In de projecten wordt kennis ontwikkeld over innoverende en vernieuwende processen en oplossingen/methodieken in de zorg. Door en tijdens het vernieuwen en verbeteren van zorg wordt kennis opgedaan, waarbij mensen in de zorgpraktijk zich tegelijkertijd professioneel ontwikkelen. De geleerde lessen die hieruit voortvloeien, kunnen ook gebruikt worden voor opschaling en doorontwikkeling elders.

Samenwerking

Om onderlinge uitwisseling en samenwerking te stimuleren, organiseren we projectbijeenkomsten waarin delen & leren, afronden en doorgeven centraal staat.

Een overkoepelend reflectieproject ondersteunde de 11 actieonderzoekprojecten binnen het AIZ-programma bij het behalen van hun doelstellingen en het genereren van bredere toepasbare lessen. Uit dit reflectieproject blijkt dat het breder inzetten van lokale lessen in zorginnovaties specifieke randvoorwaarden vereist, zoals brede participatie, effectieve samenwerking, aanpassing aan de context, gedrags- en cultuurverandering, eigenaarschap en het omgaan met weerstand. Actieonderzoek is bij uitstek geschikt om deze randvoorwaarden te waarborgen, dankzij zijn participatieve en iteratieve aanpak die helpt bij het creëren van draagvlak, eigenaarschap en duurzaamheid van innovaties. Naast deze bevindingen heeft het reflectieproject een roadmap opgeleverd met verschillende reflectietools en -vragen, welke als hulpmiddel kan dienen voor het initiëren van projectoverstijgende reflectieprocessen bij actieonderzoekprojecten.