Betere gezondheid en welzijn op de Cariben
We zetten in op het verbeteren van de gezondheid en welzijn in het Caribisch gebied van het Nederlands Koninkrijk. In het pilotprogramma Caribbean Health Research stimuleren we initiatieven die direct impact maken op de eilandbewoners. We nemen u graag mee in het belang van onderzoek en innovatie op de Cariben en de eerste resultaten.
Grote gezondheidsverschillen binnen één Koninkrijk
De gezondheid van de inwoners van het Caribisch deel van het Koninkrijk blijft achter bij die van Europees Nederland. Inwoners van Aruba en Curaçao overlijden vaker aan aandoeningen die met tijdige zorg, preventie of publieke gezondheidsmaatregelen voorkomen hadden kunnen worden. Chronische ziekten zoals diabetes en hart- en vaatziekten komen relatief vaak voor. Dit hangt onder meer samen met een verschil in de beschikbaarheid en betaalbaarheid van verse en gezonde voeding, onvoldoende beweging en andere leefstijlfactoren. Ook de geestelijke gezondheidszorg vraagt aandacht, net als de organisatie van de zorg: die is versnipperd, informatieoverdracht tussen zorgverleners hapert vaak, en er zijn regelmatige tekorten aan medicijnen, materialen en specifieke expertise.
Oorzaak van gezondheidsachterstanden
De gezondheidsachterstanden worden onder andere veroorzaakt door tekorten in financiering, implementatie en kennisinfrastructuur, zo blijkt uit de verkenning. Dorette Courtar, commissielid ZonMw-programma en zorgverlener op Sint-Eustatius, licht toe: ‘Er is geen gebrek
aan goede wil, maar vooral sprake van een wankel fundament.'
De verkenning
De verkenning 'Programmeren gezondheidsonderzoek in het Caribische deel van het Koninkrijk der Nederlanden' biedt waardevolle inzichten in de gezondheidsuitdagingen op de ABCSSS-eilanden (Aruba, Bonaire, Curacao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten). Soraya Verstraeten, projectleider van de verkenning, gaf het advies om de aanvraagprocedures voor subsidies af te stemmen op de eilandelijke situatie.
Caribbean Health Research: samen sterker
Onder andere om deze redenen startte ZonMw in 2024, in samenwerking met het ministerie van VWS, het pilotprogramma Caribbean Health Research. Met dit programma stimuleert ZonMw met 1,1 miljoen euro onderzoek en praktijkprojecten die de gezondheid en het welzijn op de ABCSSS-eilanden verbeteren: van leefstijl en mentale gezondheid tot de organisatie van zorg.
Lokaal geworteld
Kenmerkend is de lokale inrichting, zo vertelt Remo Kock, commissielid van het programma en woonachtig op Aruba. Hij vertelt: ‘Juist die culturele en sociale finesse bepaalt hoe goed zorgprojecten worden ontvangen en uitgevoerd. Het is precies die lokale inbreng die ZonMw
met het programma Caribbean Health Research centraal stelt.’ Projecten worden gedragen door mensen die de taal, cultuur en context van de eilanden kennen, het grootste deel van elk projectbudget wordt op de eilanden zelf besteed, en de commissie is grotendeels samengesteld uit zorgprofessionals van de 6 eilanden.
De behoefte is groot
In de eerste subsidieronde werden 26 subsidieaanvragen ingediend, terwijl het beschikbare budget ruimte bood voor 6 projecten. Dat laat niet alleen zien hoe urgent de vraag is, maar ook hoeveel capaciteit en enthousiasme er op de eilanden is om aan gezondheid te werken. Met de
eerste projecten wordt nu zichtbaar wat deze initiatieven in de praktijk kunnen betekenen.
De meerwaarde van initiatieven in de praktijk
4 verhalen laten zien wat het programma nu al in beweging brengt. Klik op de titels om het volledige verhaal te lezen.
‘Iedereen verdient een tweede kans’ | Curaçao & Bonaire
Wat begon als een ‘shot in the dark’ sloeg meteen aan: bij de allereerste training in de gevangenis van Curaçao was het enthousiasme groot. Voor het eerst in 25 jaar krijgen gedetineerden behandelprogramma’s aangeboden in hun eigen taal: vier interventies zijn zorgvuldig vertaald naar het Papiaments en Engels. Gevangenispersoneel, reclassering en jeugdzorg zijn breed getraind en dragen de programma’s zelf, zodat de kennis op de eilanden verankerd raakt.
Met kleine stappen grote vooruitgang | Aruba
Deelnemer Frank Heitkönig ontdekte pas via het Smartlife-project dat hij obesitas had. Ook was zijn bloeddruk te hoog en sliep hij slecht. Stap voor stap verbeterde hij zijn slaap, voeding en beweging: ‘Allemaal kleine succesjes, en bij elkaar is dat een groot succes.’ Het project brengt en leefstijlaanpak op maat naar de Arubaanse werkvloer: geen dieet met verboden, maar eigen keuzes, en collega’s die elkaar motiveren.
Herstellen in plaats van straffen | Sint Maarten
Een jongere die eerst apathisch was, stelt ineens eigen doelen en wil zijn diploma halen, met een sprankje in de ogen dat er eerder niet was. Op Sint Maarten wordt grensoverschrijdend gedrag benaderd als publieke gezondheidskwestie. Hulpverleners van Restorative Practitioners International werken met jongeren én hun ouders. Zo helpen ze de emotionele wonden achter het gedrag te helen, want de wortel ligt bijna altijd in het gezin.
Mensen met dementie sociaal benaderen | Aruba
Een mensgerichte aanpak die niet alleen vanuit de ziekte vertrekt, maar vanuit het dagelijks leven van mensen. Dat is de sociale benadering. Op Aruba werken verschillende partijen samen om mensen met dementie liefdevol te ontvangen. ‘Hierdoor wordt de mantelzorger echt ontlast’, aldus mantelzorger Joyce Lee Charles.
Meer informatie
Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Neem contact op met het Caribenteam via cariben@zonmw.nl.
Bekijk ook de programmapagina Caribbean Health Research en het overzicht van de projecten die momenteel op de Cariben zijn gefinancierd.
