Anders nadenken over vrouwengezondheid

‘Aandacht geven aan het gegeven dat mannen- en vrouwengezondheid een verschillende aanpak vereist. Een andere kijk, een andere behandeling, andere diagnostiek en andere medicatie. De hele samenleving heeft hierin een rol te spelen.’

Net als veel Nederlanders groeide Tielen op met het idee dat vrouwen langer leven dan mannen. ‘En dat is natuurlijk ook zo. Maar als je goed kijkt, zie je dat mannen langer in goede gezondheid leven. Bij hen neemt de gezondheid vaak af vanaf de middelbare leeftijd, terwijl de gezondheid bij vrouwen al vanaf de puberteit gaat schommelen. En het vreemde is: onze gezondheidszorg is daar niet op ingericht. Dat werd me pijnlijk duidelijk bij een werkbezoek aan de endometriosepoli van een ziekenhuis in Den Haag. Daar hoorde ik dat sommige vrouwen soms wel 8 jaar met klachten rondlopen voordat de diagnose endometriose wordt vastgesteld. Mijn hemel, dacht ik: 8 jaar! In minder specialistische ziekenhuizen is vaak onvoldoende oog voor deze vrouwspecifieke aandoeningen, want mannen zijn lange tijd de standaard geweest in de gezondheidszorg.’

Inmiddels zien steeds meer mensen wereldwijd in hoe groot dit probleem is, en ook hoe diepgeworteld het is. ‘Laatst zag ik een documentaire over de behandeling van trauma’, vertelt Tielen. ‘Daarin werd duidelijk dat PTSS zich bij mannen anders voordoet dan vrouwen, maar dat onderzoek alleen plaatsvindt bij mannelijke muizen. Dat is ooit zo gegroeid, om redenen die allang niet meer relevant zijn. De gevolgen zijn natuurlijk groot voor vrouwen, zeker omdat PTSS bij hen vaker voorkomt. Ik vind het een positieve ontwikkeling dat er steeds meer aandacht is voor hoe ziekten en medicijnen zich anders gedragen in mannen- en vrouwenlichamen. Alleen al dat besef kan een enorm verschil maken. Want als je dit bij artsen en wetenschappers in de week legt, levert dat inspiratie op om het anders te doen.’ 

Als de gezondheidsverschillen tussen mannen en vrouwen kleiner worden, levert dat de maatschappij heel veel op. Tielen: ‘In euro’s ruim 7 miljard, als je het ziekteverzuim en de zorgkosten bij elkaar optelt. Maar wat ik een veel belangrijkere drijfveer vind, is dat het gezondere vrouwen oplevert die volwaardig kunnen meedoen in de maatschappij. Ik vind oprecht dat we in Nederland nog wat te doen hebben als het gaat om gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen. Als maatschappij hebben we allerlei taken met elkaar te ondernemen en als vrouwen gezonder zijn, kunnen ze daar beter aan meedoen. Uiteindelijk profiteert iedereen daarvan. Daarom moeten we dit ook samen oppakken.’

Dus dan rijst de vraag: hoe ziet werken aan vrouwengezondheid er in de praktijk uit? Wie is daar allemaal bij betrokken en wie doet wat? Om die vragen te beantwoorden, organiseren het ministerie van VWS en ZonMw op 4 februari een werkconferentie vrouwengezondheid met zo’n 200 deelnemers. ‘We brengen experts uit allerlei verschillende velden samen, met verschillende perspectieven. Denk aan zorgprofessionals, farmaceuten, kennisinstellingen, werkgeversorganisaties, beroepsverenigingen, vakbonden, vrouwenbelangenorganisaties en ministeries. We vragen iedereen: wat kun jij doen om bij te dragen aan vrouwengezondheid? En begrijp me goed, naast alle uitdagingen waar we voor staan gebeurt er ook al heel veel. Door al die activiteit en energie goed te verbinden en te stroomlijnen, willen we tot een mooie werkagenda komen voor de komende jaren.’

Gezondheid is niet alleen een lichamelijke kwestie. Ook de verschillen in mentale en sociale gezondheid tussen mannen en vrouwen moeten kleiner. Deze thema’s zijn daarom, net als lichamelijke gezondheid, een belangrijke focus van de werkconferentie. ‘Gelukkig zijn veel maatschappelijke organisaties, kennisinstituten en bedrijven gemotiveerd om hierover mee te praten. Hierin zit meteen ook wel een uitdaging’, weet Tielen. ‘Enerzijds wil je recht doen aan de breedte van het onderwerp, denk aan: de positie van de vrouw op de werkvloer, in het gezin, wat er van vrouwen verwacht wordt, enzovoort. Tegelijkertijd moeten we dat niet meteen allemaal willen oplossen. De focus blijft daarom helder, benadrukt Tielen: ‘Gezondheid staat centraal. Onze ambitie voor de werkagenda is: niet te smal, maar wel concreet en uitvoerbaar.’

Tielen heeft ZonMw gevraagd de conferentie samen met het ministerie te organiseren. ‘ZonMw is hierin een goede samenwerkingspartner vanwege alle kennis, kunde en organisatiekracht, die bijvoorbeeld voortkomt uit het programma Vrouwspecifieke Gezondheid’, vertelt Tielen. ‘En wat natuurlijk ook belangrijk is: Jet Bussemaker is als voorzitter van de programmacommissie enorm gedreven op het onderwerp. We kunnen op die manier allebei onze rol om partners bij elkaar te brengen en te verbinden goed vervullen.’