Workshop op de Dutch Dementia Researchers Conference

In de middag van de conferentiedag verlaten de onderzoekers de plenaire zaal van de Brabanthallen. In een kleine workshopruimte gaat het niet alleen over nieuwe onderzoeksresultaten, maar ook over iets waar minder vaak aandacht voor is: hoe bouw je eigenlijk een academische carrière op? ‘Beginnende onderzoekers kunnen veel leren van hun ervaringen,’ zegt Rinske Boersma, senior programmamanager van het Onderzoeksprogramma Dementie bij ZonMw.

Taken eerder delegeren blijkt een terugkerend thema in de presentaties van de onderzoekers en de discussie daarna. ‘Achteraf gezien had ik dat eerder moeten doen,’ zegt Renzo Riemens. ‘In het begin is dat moeilijk – je onderzoeksproject is toch een beetje je baby. Maar je kunt niet alles alleen. Sommige dingen kunnen anderen zelfs beter.’ Dat herkent Nienke de Wit: als ze onderdelen eerder had gedelegeerd, was ze nu al verder geweest. 

In de workshop blijkt dat vrijwel geen enkel project liep zoals vooraf gepland. Zo waren de voor Nienkes onderzoek benodigde muismodellen opeens niet meer beschikbaar. ‘Ik had een plan B, maar ik denk dat het in mijn geval goed was geweest om eerder over worstcasescenario’s te denken.’ Gelukkig had ze een sterk multidisciplinair netwerk opgebouwd dat kon meedenken. Renzo had te maken met een samenwerkingspartner die zich terugtrok. ‘Communiceer er zo vroeg mogelijk over als het anders loopt dan gepland,’ is zijn advies. Hij zegt inmiddels veranderd te zijn van een ambitieuze optimist in een ambitieuze realist.

Ook Mohit Dubey kreeg met een flinke tegenslag te maken: een collega haalde per ongeluk de onderzoekssamples die hij twee jaar lang had verzameld uit de vriezer, waardoor ze niet meer bruikbaar waren. ‘Dat leverde op dat moment veel frustratie op. Nu weet ik: bij ambitieuze projecten horen grote mislukkingen. Wees erop voorbereid dat je pech kunt hebben. Accepteer wat er op je pad komt en blijf waarderen wat je wel hebt.’ Net als een aantal van de andere onderzoekers adviseert hij te focussen op de kwaliteit van je onderzoek in plaats van op kwantiteit.

Bij een andere onderzoeker ging de dataverzameling aan het begin niet zo makkelijk. Niet alle partijen zagen direct het belang van haar onderzoek. ‘Terugkijkend had ik die weerstand en gebrek aan waardering niet zo persoonlijk opgevat. We werken nu eenmaal in een complexe, internationale omgeving die afhankelijk is van dezelfde financieringsbronnen.’ Grote samenwerkingen opzetten kost tijd, merkte deze onderzoeker. ‘Wees geduldig en flexibel en houd vol.’

In de discussie komt ook meerdere keren het belang van doorzetten terug. ‘Gewoon doorgaan, ook wanneer je als onderzoeker met een andere expertise je plek moet veroveren in een klinische afdeling,’ benadrukt Janet . ‘Want je onderzoeksresultaten kunnen echt een verschil maken voor mensen.’ Ze raadt beginnende onderzoekers aan om een ‘dikke huid’ te ontwikkelen en overeenkomsten op papier vast te leggen.

Leidinggeven bleek voor veel onderzoekers een leerproces. Janet moest opeens met veel verschillende mensen samenwerken en zag achteraf dat ze eerder een training groepsmanagement had moeten volgen. ‘De groepsdynamiek en alle verschillende behoeften bleken een behoorlijke uitdaging.’

Alles is te leren, wil Colin Groot tegen beginnende onderzoekers zeggen: ‘Ook als je op dat moment denkt dat je het niet kunt.’ Zo is leiderschap volgens hem een vaardigheid en geen persoonlijkheidskenmerk. Regelmatig feedback vragen is volgens hem essentieel. Hij plant bewust reflectiemomenten in, ook om stil te staan bij kleine successen. ‘Als je bijvoorbeeld klaar bent met een artikel schrijven, niet pas als het gepubliceerd is.’ Maar ook de dingen die niet goed gaan, bespreekt hij met zijn team. Verder adviseert hij om een duidelijke niche voor je onderzoek te kiezen en bekend te maken.

Een onderwerp kiezen waar je echt enthousiast over bent, dat kan Noortje Kloos van harte aanbevelen. ‘Want je bent heel wat jaren met je onderzoek bezig en het helpt je ook een coherent verhaal te vertellen en nieuwe subsidies te krijgen.’ Zij leerde veel van het begeleiden van een PhD-student tijdens haar fellowship en van de leiderschapscursus die ze nu volgt. ‘Verzamel collega’s om je heen die niet alleen experts zijn, maar van wie je ook energie krijgt,’ adviseert ze ook. ‘En maak gebruik van de kans om je eigen baan vorm te geven.’

Een senior onderzoeker uit de zaal vraagt: ‘Wat hadden senior onderzoekers in je omgeving beter kunnen doen? Hadden jullie bijvoorbeeld meer begeleiding nodig gehad?’ Een van de jonge onderzoekers reageert: ‘Ik had eerder een leiderschapscursus willen volgen, niet pas toen ik al een tijdje promovendi aan het begeleiden was en merkte dat het ingewikkeld werd. Het was fijn geweest als iemand dat van tevoren had gesuggereerd, want ik had er niet aan gedacht.’ 

Het belang van een mentor onderstrepen vrijwel alle onderzoekers. Janet: ‘Zoek een uitzonderlijk goede mentor. Het belang van een mentor onderstrepen vrijwel alle onderzoekers. Zo wordt benoemd dat het verstandig is om te zoeken naar een uitzonderlijk goede mentor, en een mentor die constructief en ondersteunend is. Daarbij wordt ook gezegd ‘Probeer er ook een te zijn voor anderen.’ Tegelijk benadrukt Mohit: ‘Je kunt niet de hele tijd bij het handje genomen worden. Je moet je eigen vleugels uitslaan en bereid zijn te mislukken.’ Niet alle fouten zijn te voorkomen, beaamt Renzo. ‘Je kunt cursussen volgen, erover lezen, maar uiteindelijk leer je door te doen.’

Volgens de onderzoekers ging er wel veel tijd zitten in het zelf uitvinden hoe het academische systeem werkt. Colin suggereert: ‘Het zou schelen als dat meer gestandaardiseerd en duidelijker was, zodat je je meer op je onderzoek kunt focussen. Een soort roadmap van PhD tot professor dus.’