‘Verpleegkundigen en verzorgenden onmisbaar voor betere geneesmiddelenzorg.’
De GGG-raad adviseert hoe het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) kan aansluiten bij vragen en behoeften van de samenleving én van relevante stakeholders. In een korte reeks gesprekken met leden is het de beurt aan Catharina van Oostveen van Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN).
Wie is Catharina van Oostveen?
‘Van origine ben ik verpleegkundige en nu bestuurder, toezichthouder en senior onderzoeker. De focus in mijn eigen onderzoek ligt op het duurzaam organiseren van zorgteams. Binnen V&VN ben ik bestuurslid en portefeuillehouder Kennis en Kwaliteit. Ik werk onder andere aan het versterken van de kennisinfrastructuur in het verpleegkundig domein. Voor onze leden en achterban doen we dat vooral via het kennisinstituut, waar we onder meer kwaliteitsstandaarden ontwikkelen. Ook stellen we allerlei handvatten voor implementatie van die standaarden beschikbaar.’
Hoe ervaar je het lidmaatschap van de GGG-raad?
‘Ik vind het belangrijk dat wij deel uitmaken van de GGG-raad. Die biedt een platform waar verschillende disciplines samenkomen om met elkaar te werken aan beter geneesmiddelengebruik in Nederland. Het is inspirerend via de raad een brug te kunnen slaan tussen wetenschap en praktijk. Zo kunnen wij een bijdrage leveren aan veilige en effectieve geneesmiddelenzorg. De samenwerking van alle betrokkenen in de raad zorgt voor een breed draagvlak en draagt bij aan innovatieve oplossingen.’
Wat maakt het belangrijk dat V&VN in de GGG-raad zit?
‘Verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten – onze leden en achterban – zijn nauw betrokken bij het medicatieproces en spelen een cruciale rol in het waarborgen van medicatieveiligheid. Zij zijn immers de zorgverleners die dagelijks medicatie toedienen en monitoren, en ze zijn ook bij het voorschrijven betrokken. Binnen de GGG-raad kunnen wij als V&VN de stem van deze beroepsgroep laten horen en praktijkgerichte inzichten inbrengen. Dit helpt om beleid en rondes binnen GGG te ontwikkelen die aansluiten bij de dagelijkse realiteit van zorgverleners en patiënten. Alles bij elkaar draagt dit bij aan een betere kwaliteit van de geneesmiddelenzorg.’
In de GGG-raad kunnen wij een bijdrage leveren aan veilige en effectieve geneesmiddelenzorg. De samenwerking van alle betrokkenen in de raad zorgt voor een breed draagvlak en draagt bij aan innovatieve oplossingen.
Welke doelen heb je voor ogen in de GGG-raad?
‘Ik vind het belangrijk bij te dragen aan het bevorderen van veilig en doelmatig geneesmiddelengebruik. Daarvoor is het cruciaal dat we vanuit alle disciplines naar vraagstukken rondom geneesmiddelenzorg kijken. Als de betrokkenheid van verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten groter wordt, kunnen ook zij een actieve rol hebben in het verbeteren van geneesmiddelenzorg. Daarnaast maak ik me hard voor het toepasbaar maken van onderzoeksresultaten voor professionals en patiënten in de dagelijkse praktijk.’
Welke uitdagingen zie je vooral nog voor GGG?
‘Er liggen nog kansen om het programma meer te richten op thema’s als therapietrouw, het terugdringen van polyfarmacie en het verbeteren van medicatiegebruik bij kwetsbare groepen, zoals ouderen met meerdere chronische aandoeningen. De belangrijkste uitdaging is het overbruggen van de kloof tussen onderzoek en praktijk. Implementatie van nieuwe inzichten verloopt vaak traag, mede door tijdgebrek, hoge werkdruk en beperkte scholingsmogelijkheden voor met name verpleegkundigen en verzorgenden. Het vraagt om voldoende tijd en ruimte om veranderingen daadwerkelijk door te voeren. Ik denk dat we daarvoor ook gebruik moeten maken van vormen van participatief praktijkonderzoek; samen met professionals en patiënten leren, verbeteren en direct veranderen in de praktijk.’
Wat is jouw visie op onderzoek rondom farmaceutische zorg?
‘Onderzoek naar farmaceutische zorg is onmisbaar voor het verbeteren van patiëntveiligheid en zorgkwaliteit. V&VN kan een verbindende rol spelen in het formuleren van praktijkgerichte onderzoeksvragen en het faciliteren van de implementatie van projectresultaten. Door nauwe samenwerking met het GGG-programma kunnen we ervoor zorgen dat onderzoek beter aansluit bij de dagelijkse praktijk. En dat verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten als belangrijke kennisdragers betrokken worden in alle fasen van onderzoek en implementatie.’
Zie je nog belemmeringen om dit te realiseren?
‘Zeker. Verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten worden wat ons betreft nog niet altijd voldoende betrokken bij het formuleren van onderzoeksvragen, het doen van onderzoek naar geneesmiddelenzorg én de implementatie. Daarmee ontstaat het risico dat onderzoeksresultaten onvoldoende antwoord geven op knelpunten in de praktijk of bereiken resultaten de praktijk niet. Daardoor worden veelbelovende initiatieven niet vanzelf breed opgepakt. Geneesmiddelenzorg is onderdeel van de dagelijkse werkzaamheden van ruim 350.000 verpleegkundigen en verzorgenden. Als we deze groep meer betrekken, is er een enorme impact in de zorg te realiseren. Het is noodzakelijk om structureel te investeren in tijd en ruimte voor verpleegkundigen en verzorgenden om mee te onderzoeken, te reflecteren, te leren en te verbeteren voor veilige en doelmatige geneesmiddelenzorg.’
Wat wil je nog meegeven aan de mensen in het veld?
‘Goede geneesmiddelenzorg is teamwork. We moeten samenwerken en ieders expertise telt! Of je nu medicatie voorschrijft, toedient, controleert of bijdraagt aan de implementatie van vernieuwingen: jouw rol is cruciaal. Als we allemaal onze expertise en ervaringen inbrengen, kunnen we barrières overbruggen, van elkaar leren en geneesmiddelenzorg duurzaam verbeteren. Laten we dus gezamenlijk praktijkvragen formuleren en onderzoek doen dat écht aansluit bij de dagelijkse praktijk. Door elkaars kennis te benutten en ook de patiënten actief te betrekken in dit proces, zorgen we samen dat nieuwe inzichten sneller én beter hun weg naar de praktijk vinden.’
Dr. Catharina van Oostveen is sinds 2021 lid van het bestuur van V&VN, de beroepsvereniging voor verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten. Zij speelt een centrale rol in het ontwikkelen van strategisch beleid rondom kwaliteit, wetenschap en kennis in de praktijk. Van Oostveen is verantwoordelijk voor het kennisinstituut van V&VN en het vormgeven van een complete kenniscyclus voor verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten.
