Living lab Dronten: alle kinderen laten meedoen in de sportclubs

Al zeven jaar werkt bewegingswetenschapper Marck de Greeff bij hogeschool Windesheim, onder meer voor het lectoraat Bewegen, Gezondheid en Welzijn. Hij promoveerde in Groningen op Fit&Vaardig, een project gericht op praktisch bewegend leren in het basisonderwijs. ‘Ik merkte toen al dat ik het leuk vond vanuit de universiteit naar scholen te gaan. Onderzoek vanuit een hbo zit nog dichter op de praktijk.’ In het Drontense living lab is De Greeff overigens wel nadrukkelijk ‘de onderzoeker’. Hij combineert deze rol niet met die van labregisseur, zoals in living labs vaak gebeurt. Er is bewust gekozen voor een lokale gymdocent als regisseur (zie kader). Als het onderzoek stopt, is het project dan hopelijk niet óók ineens voorbij, licht hij toe.

Als onderzoeker in het living lab is De Greeff niet alleen maar bezig met data verzamelen, zegt hij meteen. ‘Het gaat in praktijkgericht onderzoek om meer dan het evalueren van effecten. Je denkt ook mee hoe je mensen meekrijgt in een veranderproces.’ Het gaat met andere woorden vooral over het systematisch verbeteren van de praktijk. De inzet van het living lab in Dronten – een initiatief van behandelcentrum Intraverte, Windesheim en de gemeente – is daarbij ambitieus. Het idee is om kinderen met milde psychosociale problemen te laten deelnemen aan het reguliere sportaanbod. Waar nu vaak speciaal voor hen een team wordt opgericht, wil Dronten naar échte inclusie. Dus kinderen juist de mogelijkheid geven mee te spelen in een regulier team. Overigens antwoordt De Greeff ‘bewust een beetje vaag’ op de vraag om welke kinderen het dan gaat. ‘We willen labels zoveel mogelijk vermijden. Hou het er maar op dat deze kinderen moeite kunnen hebben met sociaal gedrag en samenwerken, en soms angstig of agressief zijn.’

Voor trainers is het vaak lastig om hen goed te begeleiden. De Greeff: ‘Van kinderen die stoppen bij een club horen we bijvoorbeeld: de trainer wist niet hoe hij met me moest omgaan; ik voelde me niet begrepen en werd steeds gecorrigeerd. Onze inzet is niet om nieuw aanbod voor deze groep te creëren, maar te bevorderen dat het huidige aanbod beter op elkaar is afgestemd. Dat lokale partners van elkaar op de hoogte zijn, van elkaar leren en een kind doorverwijzen als die zo een betere begeleiding kan krijgen. Daarom werkt het onderwijs in Dronten samen met de zorg en de sportverenigingen. Heel belangrijk, want als deze kinderen afhaken, komen ze uiteindelijk mogelijk in allerlei zware hulptrajecten terecht. Zoals de jeugdzorg. We zien regulier sporten echt als een vorm van preventie.’

In oktober 2025 is het living lab gestart met twee experimenten. Het eerste is naschools aanbod van gymdocent of buurtsportcoach voor kinderen die een tussenstap nodig hebben naar een vereniging. Het tweede is het gericht ondersteunen van sportverenigingen. In dit experiment biedt een psychomotorisch therapeut (PMT’er) trainers persoonlijke begeleiding door eens per maand aanwezig te zijn bij trainingen. In een onderling gesprek onderzoeken trainer en PMT’er samen wat moeilijk ging en hoe het anders kan. Er is ook een speciale app met tips. Het gaat erom beter te begrijpen wat de aanleiding van lastig gedrag kan zijn, vertelt De Greeff. Met tips – zowel uit de app als het gesprek – kan een trainer een kind dan beter begeleiden. ‘Dat begrijpen is essentieel. Je moet niet alleen kunnen omgaan met bijvoorbeeld boosheid van een kind. Als je weet waar die boosheid vandaan komt, kun je daar in je omgang met de groep op inspelen.’

De Greeff is trots op wat er al is bereikt. Steeds meer trainers melden zich aan voor de begeleiding en volgend jaar start deze vorm van ondersteuning ook in Zwolle en Assen. De gemeente Dronten is intussen erg enthousiast. Er komen steeds meer plekken waar kinderen gratis naartoe kunnen om onder professionele begeleiding te sporten en bewegen. Dé grote uitdaging wordt het bestendigen van de begeleiding van trainers, vervolgt De Greeff. ‘We werken nu met PMT’ers, maar dat is op den duur niet houdbaar. Alleen al omdat dit werk niet hun kerntaak is. We zijn nu met de buurtsportcoaches in gesprek. Die hebben clubondersteuning juist wel in hun takenpakket. Als zij het begeleiden van trainers als hun verantwoordelijkheid zien, kan Dronten verder met deze aanpak. Zodat verenigingen ook bij het tegenwoordig vaak heftige gedrag zoveel mogelijk kinderen met elkaar kunnen laten sporten. Het gaat om meer dan het aanleren van – bijvoorbeeld – voetballen op zich. Door samen te sporten leren kinderen ook veel over omgaan met elkaar.’

Hoewel het bezoeken van bijeenkomsten soms lastig te combineren is met zijn docentschap, is De Greeff enthousiast over het landelijke living labs-netwerk waaraan hij deelneemt. Op 26 maart 2026 is er een netwerkstudiedag in Zwolle, en hij draagt bij aan de organisatie daarvan. Het van elkaar leren is de grootste meerwaarde, vindt hij. ‘Neem de rol als praktijkonderzoeker. Voorheen was je meer een neutrale, objectieve buitenstaander die de effecten in kaart brengt. Nu ben je actief betrokken bij het veranderen van de praktijk. Dit vraagt om andere vaardigheden, bijvoorbeeld anderen tot actie kunnen bewegen. En bijvoorbeeld managementvaardigheden. Via het landelijke netwerk leer ik steeds beter hoe ik hier als onderzoeker mee kan omgaan. Dus hoe je mensen meekrijgt en intussen tóch je integriteit als onderzoeker bewaakt.’

De toekomstdroom van De Greeff komt direct voort uit het doel van de subsidieaanvraag voor het living lab. Namelijk dat zoveel mogelijk kinderen met milde psychosociale problemen meer zelfvertrouwen krijgen in het sporten en zich welkom voelen bij een vereniging. Dat kan als de clubs echt inclusief worden, benadrukt De Greeff nog eens. ‘Uiteindelijk hopen we dat die sportdeelname ook duurzaam blijft zonder externe, tijdelijke financiering. In Dronten lukt het goed om een alsmaar steviger samenwerking te realiseren tussen school, zorg en sport. Het zou heel mooi zijn als zo’n beweging op veel meer plekken in het land op gang komt.’  Zijn meer persoonlijke droom sluit hierop aan. De Greeff: ‘Ik ga ervan uit dat ik straks het living lab in Dronten met een goed gevoel kan loslaten als praktijkonderzoeker van Windesheim. Omdat de mensen hier dan vanzelfsprekend met elkaar samenwerken.’