Start projecten tweede biomedische ronde ME/CVS
Sinds de zomer van 2025 zijn alle 7 projecten van de tweede biomedische subsidieronde van het onderzoeksprogramma ME/CVS van start gegaan. ME/CVS is een chronische multisysteemziekte met verschillende symptomen.
ME/CVS is een ernstige ziekte, maar toch is er niet voldoende kennis, erkenning en passende zorg voor patiënten. De onderzoeksteams van de 7 nieuwe projecten gaan op verschillende gebieden onderzoek doen waarmee hopelijk meer duidelijkheid komt over de oorzaken, diagnose en behandeling van ME/CVS.
De 7 nieuwe projecten
De 7 nieuwe projecten in de tweede biomedische subsidieronde zijn een aanvulling op de 10 al lopende projecten uit de eerste biomedische onderzoeksronde naar ME/CVS. De in totaal 17 projecten zijn gericht op het onderzoeken van deze chronische multisysteemziekte en richten zich op de volgende hoofdthema’s: darmen, genetica, hart, immuunsysteem en Post-Exertionele Malaise (PEM).
Dit zijn de 7 nieuwe projecten die van start zijn gegaan:
- Single-cell transcriptomics van meerdere hersenregio's bij ME/CVS
Veel klachten bij ME/CVS lijken voort te komen uit veranderingen in het immuunsysteem en de hersenen. ‘Single nucleus RNA sequencing’ is een moleculaire techniek die wordt ingezet om de veranderingen in de hersenen in kaart te brengen. Daarnaast worden immuunveranderingen in de hersenen en in het bloed vergeleken om in de toekomst betere manieren te vinden om ME/CVS te diagnosticeren, voorkomen of te behandelen.
Bekijk de project pagina voor meer informatie - Bioactieve peptiden bij ME/CVS: de link tussen ontsteking en neurologische afwijkingen
Patiënten met ME/CVS hebben vaak last van ontsteking gerelateerde klachten. Dit kan komen door bepaalde eiwitten (bioactieve peptiden) die veel invloed hebben op verschillende systemen (organen en processen) in het lichaam. In dit project wordt onderzocht hoe deze peptiden betrokken zijn bij ME/CVS. De onderzoekers meten de peptiden en ontstekingswaarden bij ME/CVS-patiënten met zeer ernstige klachten.
Bekijk de projectpagina voor meer informatie - Hoe metabolisme en het brein interacteren: naar een beter begrip van cognitieve symptomen bij ME/CVS
Dit project onderzoekt hoe problemen in het denkvermogen samenhangen met metingen van de hersenen, met veranderingen in de energiehuishouding en het afweersysteem van het lichaam. Op lange termijn kunnen resultaten leiden tot betere meetmethodes van cognitieve problemen en tot nieuwe medische behandelingen.
Bekijk de projectpagina voor meer informatie - Testen van gepersonaliseerde interventies gericht op herstellen van de darmflora bij ME/CVS
Het doel van dit onderzoeksproject is om laboratoriummodellen van de darmen te ontwikkelen. Met deze modellen worden ingrepen getest gericht op het verbeteren van de darmbacteriën, wordt gekeken hoe dit kan helpen voor het hele lichaam en welke interventies voor welke groep patiënten ontwikkeld kunnen worden om de darmflora te herstellen.
Bekijk de projectpagina voor meer informatie - Koppeling van inspanningsbeperkingsfenotypes aan spierafwijkingen bij ME/CVS met MRI en NIRS
In dit project willen de onderzoekers inzicht krijgen in de spierafwijkingen die verband houden met de inspanningsbeperkingen en PEM. Onderzoekers gebruiken niet-invasieve technieken (zoals MRI en NIRS) om spierafwijkingen te onderzoeken, met als doel klinisch relevante metingen te ontwikkelen die bruikbaar zijn voor klinisch onderzoek en voor de zorg.
Bekijk de projectpagina voor meer informatie - Virusinfectie en reactivatie en het gastro-intestinale microbioom bij ME/CVS
In dit project wordt de relatie onderzocht tussen virussen en het darmmicrobioom bij ME/CVS-patiënten. Dit kan helpen bij het ontwikkelen van nieuwe diagnostische biomarkers voor ME/CVS en het identificeren van patiënten die baat kunnen hebben bij antivirale of microbioom-gerichte behandelingen. Met een feces microbiota transplantatie wordt ontlasting met gezonde bacteriën van een gezonde donor overgebracht naar het darmstelsel van een patiënt om de balans van bacteriën in de darmen te herstellen.
Bekijk de projectpagina voor meer informatie - Fenotypering van orthostatische intolerantie (OI) en regulering van cerebrale perfusie bij ME/CVS
Er is weinig bekend over de oorzaken van OI. Het doel van dit project is om de diagnostische nauwkeurigheid en de kennis over OI bij ME/CVS te verbeteren. Dit wordt gedaan met 2 studies: Studie 1 richt zich op het in kaart brengen van de verschillende vormen van OI bij ME/CVS. Studie 2 onderzoekt met geavanceerde MRI-technieken hoe een verminderde bloedtoevoer naar de hersenen OI verklaart.
Bekijk de projectpagina voor meer informatie
Bekijk voor een overzicht van alle 17 ME/CVS- projecten de overzichtspagina.
Betrokken onderzoekspartijen
Binnen het onderzoeksprogramma werken 2 consortia (samenwerkingsverbanden) samen: ME/CFS Lines en het Nederlandse ME/CVS Cohort- en Biobank-consortium (NMCB). De consortia brengen samen het hele spectrum in kaart van groepen mensen die ME/CVS ontwikkelen tot ernstig zieke patiënten.
ME/CFS Lines volgt de ontwikkeling van de ziekte ME/CVS in de tijd. Er is van een grote groep mensen gegevens verzameld en deze mensen worden voor langere tijd gevolgd. Een aantal van deze mensen ontwikkelt de ziekte ME/CVS waardoor van die personen data kan worden vergeleken van de periode voor en na ontwikkeling van de ziekte.
Het NMCB consortium bouwt aan een biobank met gegevens en biomaterialen van mensen die al ME/CVS hebben, inclusief patiënten die een heel ernstige vorm van deze ziekte hebben. Daardoor kan het consortium onderzoek doen naar de ziekte in een vergevorderd stadium. Deze biobank kan gebruikt worden door onderzoekers op alle biomedische gebieden om op die manier onderzoek te doen naar de ziekte in een meer of minder vergevorderd stadium.
De consortia stemmen hun methoden en werkwijzen op elkaar af en de samenwerking draagt ook bij aan uitwisseling en vergelijking van onderzoeksdata. Door de samenwerking van de consortia wordt een fundament gelegd voor een stevige en duurzame onderzoeksinfrastructuur voor ME/CVS in Nederland.
Betrokkenheid ervaringsdeskundigen
Binnen het onderzoeksprogramma spelen ervaringsdeskundigen een belangrijke rol. Ook in totstandkoming van deze subsidieronde zijn ervaringsdeskundigen betrokken geweest bij de beoordeling van subsidieaanvragen. Verder zijn ervaringsdeskundigen in de opzet en uitvoering van de projecten een belangrijke samenwerkingspartner.
Meer weten?
Meer informatie over het onderzoeksprogramma ME/CVS is te vinden op de programmapagina. Daar staat ook een overzicht met veelgestelde vragen.